Vật chất sinh ra ý thức

16:53 12/05/2017
Có đến 20 năm nay rồi, lâu lâu lại dấy lên ý nghĩ cấm xe máy mà vẫn chưa cấm được. Xe máy bị quy đủ tội, nào gây kẹt xe, nào gây tai nạn, nào làm ô nhiễm môi trường…


Cứ thử tưởng tượng một xã hội mới đủ trình độ cung cấp các phương tiện khác cho một người, chín người khác phải đi xe máy, nếu cấm là “mất chân” làm ăn, không nhẽ ngồi nhà bế quan tỏa cảng hết?

Cấm xe máy thì dân đi bằng gì là câu hỏi đơn giản nhất vụt đến. Đi làm, đi học, đưa đón con, chợ búa… đủ thứ việc chạy ngược chạy xuôi mà thể tạng nào đã to cao khỏe mạnh bằng ai.

Dân lao động, ky cóp mãi mới mua được chiếc xe máy cùi bắp, như một tài sản, như đôi chân, như cái máy giữ sức. Thợ nề, thợ xây mà đạp xe đến công trường xa đã bải hoải rồi, leo cao “xây cho nhà cao cao mãi” thêm chóng mặt. Công nhân đạp xe vào ca cứ như thời đạp xe đi sơ tán, còn bao sức làm máy…

Thời Liên Xô xã hội chủ nghĩa, mấy ai đi xe đạp, xe máy, cứ đông đúc chen nhau vào tàu điện ngầm, tàu điện nổi, xe buýt. Cứ vài phút một chuyến, các phương tiện này chuyên chở hết mọi người đi làm, đi học xa vài chục cây số.

Bắc Kinh một thời cũng cấm xe máy, dân chuyển sang xe đạp, và khoảng cách, đường sá lúc đó vừa tầm các loại xe nhỏ. Rồi đường rộng mênh mông, thẳng tắp như cao tốc, khoảng cách xa thêm, ai đi nổi. Họ chuyển sang xe hơi, cũng đúng lúc kinh tế phát triển, nhà nhà xe hơi.

Bangkok thời xây dựng đường sá phát triển, xe hơi đầy đường. Chẳng mấy ai đi xe máy nữa. Và xe hơi bị tội gây kẹt xe khủng khiếp, xếp hàng vài cây số là thường. Chặn xe máy, lòi xe hơi, kẹt xe máy xưa và kẹt xe hơi nay có gì khác nhau? Trong đám đông ấy lại xuất hiện xe máy khôn lỏi, luồn lách giữa đám kẹt xe hơi cứng ngắc.

Nhiều nước phát triển khác không có nạn kẹt xe máy, nhưng kẹt xe hơi như Bangkok cũng không ít. Họ không đổ tội cho xe máy là nguyên nhân gây kẹt xe, mà tội này được đổ cho xe hơi.

Một số nước dân chúng thấy kẹt xe hơi nhiều, đang chuyển sang đi trực thăng, máy bay nhỏ tùy theo quãng đường. Và nạn kẹt đường không bắt đầu xuất hiện, kẹt đường băng, kẹt lên xuống, kẹt vòng vòng…

Vậy thì, kẹt là do phương tiện nhiều lên mà cơ sở hạ tầng không đáp ứng nổi. Tội này, quy về quy hoạch, không ước lượng được sức phát triển nhanh. Quy hoạch thiết kế trên số liệu, bèn đổ cho thống kê, dự báo…

Đổ tới đổ lui, rốt cuộc chẳng chịu nhận ra quy luật lực lượng sản xuất thay đổi dẫn đến trình độ và quan hệ xã hội thay đổi. Thời phong kiến, dân đi đất trên đường làng quen rồi, quan chỉ đi ngựa. Thực dân vào, bắt làm đường cho xe hơi bim bim, công nông èo uột chỉ đi bộ, xe kéo…

Nay sản xuất lớn, công nhân đông, đô thị hóa với đường to để đến đi đúng giờ. Không đủ đường, không đủ phương tiện giao thông sẽ làm trì trệ sản xuất, cản trở xã hội phát triển.

Với trình độ sản xuất và xã hội hiện tại, xe máy vẫn còn là phương tiện giao thông tiên tiến, góp phần thúc đẩy xã hội phát triển. Đi làm, đi học, làm ăn bằng xe máy cũng giống một hình thức “nhà nước và nhân dân cùng làm”. Từ lâu đã có các xe đưa đón công nhân theo cách công nghiệp hóa, bảo đảm đúng giờ đồng bộ.

Tuy nhiên, chưa phải tất cả nhà máy, xí nghiệp và chưa áp dụng cho các ngành nghề không theo dây chuyền. Nền sản xuất manh mún, tiểu thủ công nghiệp, với dây chuyền ứ bao lâu cũng được không cần đến chuyển động đồng bộ. Vì thế, không cần phương tiện tập trung.

Từng có các phương án chống kẹt xe được đề xuất như làm lệch giờ… Nhưng chưa áp dụng rộng rãi được. Đi làm một giờ, đón con giờ khác, đi học giờ khác… gây thêm vất vả là một thí dụ chưa ổn.

Vậy thì, khi trình độ xã hội với lực lượng sản xuất vẫn còn manh mún và chưa quy củ, xe máy cá nhân hóa vẫn được tung hô. Cái lý của nó không nằm ở ý thức, mà là ở vật chất. Vật chất sinh ra ý thức.

Hồng Sơn

Khi người người, nhà nhà quây quần bên mâm cỗ Tết, phố phường rực rỡ ánh đèn và sắc màu pháo hoa, lực lượng Cảnh sát trật tự Thủ đô vẫn lặng lẽ làm nhiệm vụ, thức trắng đêm để giữ gìn trật tự đô thị (TTĐT). Đây là năm đầu tiên, công tác duy trì TTĐT trong dịp Tết Nguyên đán được triển khai đồng bộ với việc ứng dụng hệ thống Trung tâm Camera AI ghi nhận, phát hiện vi phạm – một mô hình chưa từng có tiền lệ trong công tác trực Tết.

Ngày 21/2 (tức mùng 5 Tết), Công an tỉnh Phú Thọ cho biết, theo tinh thần “thượng tôn pháp luật”, “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”, Phòng CSGT, Công an tỉnh Phú Thọ đã tăng cường xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, kể cả đêm Giao thừa, là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tai nạn giao thông.

Từ phản ánh của nhiều người dân và du khách, trưa 21/2 phóng viên Báo CAND đã đến Khu du lịch Long Vân Garden ở thôn Suối Phèn, xã Sơn Long, huyện Sơn Hòa, tỉnh Phú Yên trước đây – nay là thôn Suối Phèn, xã Vân Hòa, tỉnh Đắk Lắk để tìm hiểu thực hư về chuyện “chặt chém” ở bãi giữ xe ô tô tự phát nằm kế bên khu du lịch này.

Ban ngày họ ngồi trước màn hình máy tính, tối mịt mới rời quán cà phê hay góc phòng trọ. Những con số nhảy liên hồi, biểu đồ lên xuống từng giờ, tin nhắn khách hàng dồn dập. Nghề của họ được gọi ngắn gọn là chạy quảng cáo - một công việc nghe có vẻ hào nhoáng trong kỷ nguyên số, nhưng phía sau lại là vô vàn áp lực, trăn trở và cả những khoảng xám khó gọi tên.

Từ mùng 3 Tết Nguyên đán, Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận gia tăng bệnh nhân nặng từ các tuyến chuyển lên; bệnh nhân nội trú tăng gấp đôi so với mọi năm. Bệnh viện huy động bác sĩ, điều dưỡng rút ngắn ngày nghỉ Tết quay trở lại làm việc. 

Lợi dụng kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, tình trạng người tham gia giao thông vi phạm quy định về nồng độ cồn và chạy quá tốc độ..., các đối tượng sử dụng không gian mạng (Facebook, Zalo...) hình thành các hội nhóm “báo chốt, né chốt” và xuyên tạc hoạt động của CSGT.

Thực hiện kế hoạch cao điểm của Cục CSGT và chỉ đạo của Công an TP Hà Nội, lực lượng CSGT Thủ đô vẫn tiếp tục tăng cường các tổ công tác làm nhiệm vụ xuyên suốt kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, qua đó phát hiện xử lý nhiều trường hợp tài xế taxi và xe khách vi phạm nồng độ cồn.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文