Ẩn họa sau mùi hương quyến rũ

Đi spa cuối tuần để thư giãn đang được giới chị em tại thành phố hưởng ứng nhiệt liệt. Và một trong những "chiêu" thu hút khách của các cơ sở spa đó là tạo không gian thư giãn lý tưởng cho các bà, các chị bằng việc sử dụng các mùi hương thơm.

Không gian thi vị và lãng mạn sẽ tăng thêm gấp nhiều lần khi chị em bước vào khu vực spa, bên hàng nến thơm lung linh đẫm mùi hương hoa tự nhiên của hương sả, hương nhu, hương quế, hương trầm, hoa oải hương, mùi cỏ dại, thậm chí mùi biển… Đi spa miết rồi… ghiền! Một bộ phận không nhỏ giới chị em thành phố hiện đang đua nhau đi tìm mua các chai tinh dầu, hương liệu về nhà tự mình "rì - lắc"- thư giãn để tìm sự thư thái sau ngày làm việc. Ẩn họa gì phía sau việc tự thư giãn này?

Từ bị "quyến rũ" đến … ghiền!

Chị Hoa ngụ tại quận 3, TP Hồ Chí Minh tâm sự: Bây giờ mỗi ngày mà em không được ngửi cái mùi hoa oải hương trong phòng thì không thể nào ngủ được. Hoa cho biết từ những lần đi spa cô đâm ra thấy nhớ, thấy ghiền cái mùi hương ấy và tự đi mua chai dung dịch mà người bán cho biết là loại tinh dầu của hoa oải hương về dùng hàng đêm trong phòng.

Cách đây không lâu cô tới khu siêu thị An Đông Plaza mới có loại xịn của Thái Lan nhưng giá tới gần 600.000đ/lọ 10ml. Mắc quá nên cô đang lùng mua loại rẻ hơn.

Hương liệu tổng hợp bằng công nghệ giá rẻ bán tại khu hóa chất Kim Biên, quận 6, TPHCM.

Qua tìm hiểu trên thị trường được biết, đáp ứng nhu cầu của nhiều khách hàng như Hoa mà hiện có khá nhiều loại đang bán trên thị trường.

Điều đáng nói là tinh dầu chiết xuất từ các loại cây cỏ, dược liệu hoàn toàn của thiên nhiên thì giá thành rất mắc. Tùy theo nhãn hiệu, từ Saroma, L'Occitane, Hann and Thann… đang bán trên thị trường mà mỗi chai từ 10-15ml, đã có giá từ 299.000-599.000/lọ bán tại khu vực mỹ phẩm, hương liệu thuộc quận 5, TP Hồ Chí Minh. Thế nhưng hiện nay nếu bước chân vào bất cứ tiệm spa nào, khách cũng có thể được hưởng mùi thơm thoải mái cả ngày. Vậy để tặng món quà miễn phí này cho khách hàng tất phải có nguồn hàng đáp ứng. Trước hết là giá thành phải rẻ.

Theo một chị bạn có tiệm spa "bình dân" thuộc quận Gò Vấp cho biết, chỉ cần tới chợ Hàng Chuối ở quận 3 thì muốn mua loại hương gì, mùi gì cũng có mà giá chỉ  từ 10-20.000đ/lọ. Chị này còn cho biết: Kể cả các spa khác cũng vậy thôi. Sử dụng mùi hương cho khách thư giãn cả ngày miễn phí mà dùng loại xịn thì có mà… sập tiệm hết. Ngay tại một khu vực bán hương liệu tổng hợp thuộc chợ Bàn Cờ, quận 3, chúng tôi đã được giới thiệu ngay tại sạp hàng chục loại với nhiều mùi hương, hoa khác nhau nào quế, sả, chanh mỗi chai 5ml , giá rất mềm: 20-25.000 đồng/lọ. Khi được hỏi về phần trăm tinh dầu trong sản phẩm, chị bán hàng nói vội: Yên tâm, không phải hàng giả, không độc, vì đây không phải hàng Trung Quốc mà là của Thái Lan. 

Chị Hải Nhung - chuyên viên phòng sinh học và nghiên cứu tế bào gốc của ĐH Khoa học tự nhiên TP Hồ Chí Minh cho biết: Mùi hương các loại dược liệu, cây cỏ có công dụng tạo sự thoải mái, xả bớt tâm lý căng thẳng. Nhưng về bản chất, các loại hương liệu cũng do các thành phần hóa học tạo nên. Khi chuyển đổi dạng từ nước, keo, dạng nến sang dạng bay hơi khi đốt (hầu hết là dùng cách này) thì ít nhiều cũng tạo thành độc tố trực tiếp tác động lên tuyến thần kinh trung ương của con người.

Ngoài hương trầm đã được kiểm chứng từ nhiều năm qua, thói quen sử dụng của nhân dân chưa ghi nhận có trường hợp nào ngộ độc, hay có triệu chứng lâm sàng do hương trầm gây ra. Còn hiện các loại hương liệu đang bán tràn lan trên thị trường không rõ nguồn gốc, xuất xứ, các bước tinh chiết cũng không nắm được và không có cơ quan nào kiểm định về tác động lâm sàng với con người.

Chưa ghi nhận ai bị ngộ độc hay phản ứng do ngửi các loại mùi thơm này tại phòng spa vì khi dung dịch chỉ là vài giọt đốt trong 1 phòng spa có nhiều người thì lượng mỗi người hít vào sẽ rất ít không đủ gây tác hại nhưng nếu dùng trong diện tích hẹp với 1 người cho cả đêm thì rất có thể tạo thành thói quen dẫn tới nghiện mà bất cứ cái gì nghiện đều không tốt.

Không loại trừ độc tố

Chúng tôi đã thử mang một vài chai mẫu hương liệu mua trên thị trường trên tới gặp gỡ và trao đổi với PGS-TS Trương Phương, phụ trách bộ môn Hóa Dược, Trường ĐH Y dược TP Hồ Chí Minh, ông cho biết: Tinh dầu chiết xuất từ thiên nhiên giá thành rất mắc, có thể nói: "Đắt hơn vàng". Do đó có thể khẳng định ngay các dung dịch mà các tiệm spa đang dùng không phải có tinh dầu mà chỉ là hương liệu tổng hợp. Và không thể nói hàng Thái Lan thì không độc hại, quan trọng là thành phần hóa học của nó gồm những chất gì. Để biết chắc chắn thành phần của nó cũng như mức độc tính ra sao cần phải làm xét nghiệm phân tích mới biết. Nhưng đa phần các chất thơm tổng hợp bao gồm tinh dầu và este: Amyl axêtat, Amyl butyrat, êtyl butyrat, êtyl valerianat, êtyl pentacyonat và một số chất khác như aldehyt benzoic, nhựa thơm pêru, xitrol, vanilin, hêliotropin, cumarin, mentol…

Điều đáng bàn ở đây theo PGS.TS Trương Phương, hương liệu có thành phần hóa học nhưng hiện không hề bị kiểm soát gắt gao như thuốc. Thành phần hóa học nhiều khi được quyền giấu để bảo đảm bí mật của công ty trước đối thủ cạnh tranh. Ngay cả tinh dầu sử dụng được chiết xuất từ thiên nhiên cũng không có nghĩa an toàn, không có độc tố. Với các cơ thể mẫn cảm, những người dị ứng , hen, suyễn thì phấn hoa cũng có thể… giết người.

Ngay từ năm 1991, cơ quan bảo vệ môi trường ở Mỹ đã thực hiện một khảo sát cho biết có đến 95% các hương thơm đang được sử dụng là hóa chất có nguồn gốc từ dầu mỏ thay vì hương liệu tự nhiên. Đặc biệt, rất nhiều chất trong các sản phẩm thơm có độc tính đối với cơ thể, như toluen, aceton, focmaldehit… Nhiều chất đã được chứng minh có thể gây ung thư, dị tật bẩm sinh, vô sinh, tổn thương hệ thần kinh.

Trao đổi với một số nhà chuyên môn lâm sàng về hô hấp tại Bệnh viện Tai mũi họng TP Hồ Chí Minh, các bác sĩ cũng cho rằng, việc xài hương liệu bừa bãi như hiện nay trong cộng đồng cần phải xem xét. Tuy chưa ghi nhận trường hợp nào cấp cứu do ngộ độc hương liệu nhưng đã có không ít bệnh nhân bị dị ứng mùi thơm phải cấp cứu khi tiếp xúc với một hóa chất không hợp. Có thể bị nhức đầu, có người sau khi ngửi mùi thơm mà buồn nôn, mệt mỏi, thậm chí bị kích động, mất định hướng.

Cũng đã có những người khỏe mạnh, hít phải hóa chất hương liệu tổng hợp lâu ngày, tích tụ, cũng bị các chứng bệnh về hô hấp, hen suyễn… Lo ngại là cơ thể  không thể hiện phản ứng hương thơm nhanh mà chịu tác động trong một thời gian dài. Đặc biệt, hương liệu khi đốt cháy, những chất hóa học có thể theo đường hô hấp vào cơ thể gây khó thở, viêm đường hô hấp. Riêng với những người có triệu chứng huyết áp cao, tim mạch thì việc sử dụng tùy tiện hương liệu tổng hợp càng phải cẩn trọng. Để tránh tình trạng đột tử, không nên sử dụng tinh dầu thơm hay đèn đốt hương liệu vào ban đêm