Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân: "Nâng cao chất lượng đào tạo ĐH, sau ĐH"
“Năm học này tập trung vào "chất lượng tiến sĩ", năm học sau sẽ đi sâu vào vấn đề "chất lượng trong đào tạo tại chức", nhất là ở bậc ĐH và sau ĐH”, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thiện Nhân nói.
Trong 2 ngày 25 và 26/8, tại Đà Nẵng, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thiện Nhân cùng đoàn làm việc với UBND TP Đà Nẵng và 48 hiệu trưởng các trường đại học khu vực miền Trung - Tây Nguyên bàn về các biện pháp chống tiêu cực trong ngành Giáo dục cũng như tìm biện pháp tháo gỡ các khó khăn của ngành hiện nay. Đặc biệt, trong đợt làm việc này, Bộ GD&ĐT chú trọng vào việc tìm bước đột phá trong đào tạo trong việc "nâng cao chất lượng tiến sĩ". Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, PV Báo CAND đã có cuộc trao đổi với Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân.
Phóng viên (PV): Thưa Bộ trưởng, "nói không với tiêu cực, gian lận trong thi cử" trong nền giáo dục được nói nhiều ở bậc phổ thông (PT), vậy bậc đại học (ĐH) và sau ĐH thì như thế nào?
Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân (BT NTN): Thực ra, tiêu cực trong thi cử có cả mặt PT và ĐH, tuy nhiên cách quản lý 2 hệ này khác nhau. Bộ chọn bậc ĐH để triển khai trước là vì ở bậc này cần thiết hơn và giải quyết tiêu cực ở bậc này thuận lợi hơn. Hội thảo lần này, trong chương trình làm việc có phần góp ý của các hiệu trưởng thay mặt cho 48 hiệu trưởng các trường khu vực miền Trung - Tây Nguyên. Trên tinh thần đó hướng đến cách giải quyết: Một là, sinh viên của mỗi trường ĐH phải có các buổi sinh hoạt xác định ở lớp mình, khoa mình có hay không chuyện tiêu cực. Nếu có thì có ở đâu? Và chống như thế nào? SV có nên tuyên chiến với nó hay không?
Vấn đề này Ban Bí thư TW Đoàn và Hội Học sinh, sinh viên toàn quốc cũng có chương trình tham gia với mục tiêu "3 không, 3 có", trong đó có "không có tiêu cực trong thi cử". Sắp tới, TW Đoàn sẽ triển khai theo hệ dọc từ trên xuống dưới. Hai là, các thầy cô giáo trong các khoa, các trường cũng cần có buổi sinh hoạt đầu năm trao đổi xem ở khoa mình, trường mình đánh giá việc tiêu cực trong thi cử như thế nào và xác định trách nhiệm của người thầy, người cô. Khi lãnh đạo nhà trường, Công đoàn giáo dục Việt
PV: Tại sao Việt
BT NTN: Thực ra, lâu nay, ngành Giáo dục có nhiều đóng góp trong sự phát triển của xã hội và có nhiều thành quả mà chúng ta dựa vào đó mà đi lên. Tuy nhiên, nó cũng tồn tại những nhược điểm. Trong số đó, ngành Giáo dục chọn những cái nào là bức xúc đối với xã hội và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng GD-ĐT.
Việc chống tiêu cực trong thi cử hiện nay là cần thiết bởi nhiều lẽ: thứ nhất, nó diễn ra trên quy mô tương đối rộng lớn gây bất bình trong dư luận; thứ hai, tiêu cực trong thi cử làm triệt tiêu động lực học tập của học sinh, sinh viên và triệt tiêu động lực khuyến khích thầy cô giảng dạy hiệu quả. Nếu có những em không nỗ lực trong học tập mà vẫn đạt được hiệu quả cao thì không có lý do gì để đổi mới phương pháp dạy - học.
Qua đi thực tế 10 tỉnh, thành vừa qua, cái tồn tại lớn nhất hiện nay là do nhận thức sai lầm của một bộ phận không nhỏ phụ huynh và học sinh cho rằng "học 12 năm rồi thì dù có kém một chút cũng nên cho các em một tấm bằng như là chứng chỉ vào đời". Cái quyết định nhất khi các em vào đời là năng lực về tri thức, về hành vi kỹ năng chứ không phải là bằng cấp. Nếu không có "năng lực bản thân" thì cho dù có cấp cho các em bao nhiêu tấm bằng các em vẫn không vào đời được. Qua đó, ta cần chuẩn bị cho thế hệ trẻ "năng lực vào đời" thực sự.
Ví dụ như khi đánh giặc, trước khi ra trận thì phải huấn luyện tân binh. Nếu huấn luyện tân binh kiểu súng bắn không trúng bia, không cõng nổi 25 kilôgam trong 3 ngày mà cấp cho anh tân binh ấy "chứng chỉ đã qua huấn luyện" thì khi ra chiến trường, tân binh ấy chỉ có chết sớm. Cho nên việc cấp bằng cho người không có năng lực thực sự suy cho cùng là chỉ hại người đó thôi.
Thứ nữa, phải thấy được rằng, trong xu thế "toàn cầu hóa" hiện nay thì cạnh tranh càng khốc liệt. Dù được cấp bao nhiêu bằng đi nữa mà khi làm việc, anh không đáp ứng được nhu cầu của doanh nghiệp, của cơ quan thì trước sau gì cũng bị sa thải. Một số nơi còn nặng về cơ chế hành chính, ít nhiều chưa thực sự cần vào năng lực nhưng về lâu dài xã hội vẫn không chấp nhận.
PV: Thưa Bộ trưởng, có quan điểm cho rằng, không nên siết chặt đầu vào mà nên kiểm soát chặt đầu ra khi cấp bằng cho các loại hình đào tạo, chẳng hạn, hiện nay loại hình đào tạo tại chức thực chất chỉ là "hợp thức hóa" bằng cấp. Bộ trưởng nghĩ sao về vấn đề này?
BT NTN: Vấn đề nâng cao chất lượng giáo dục là phải từng bước. Mình làm việc gì đó để trước mắt giúp cho ngành phát triển, đồng thời tạo năng lực nội sinh, nâng cao trình độ quản lý, nâng cao ủng hộ tâm lý xã hội thì mới làm được việc lớn hơn. Tiêu cực trong thi cử là vấn đề bức xúc nhưng để loại được nó phải thực hiện từng bước. Bộ GD&ĐT đang tìm bước đột phá trong "nâng cao chất lượng tiến sĩ". Một khi đã làm được việc này thì thái độ trong đào tạo nói chung được chỉnh lý một bước.
Năm học này tập trung vào "chất lượng tiến sĩ", năm học sau sẽ đi sâu vào vấn đề "chất lượng trong đào tạo tại chức", nhất là ở bậc ĐH và sau ĐH. Tuy nhiên, phải xem xét lại cái được và cái chưa được của hình thức đào tạo này. Cái nào chưa được thì khắc phục, cái nào được thì phát huy bởi bản chất của loại hình tại chức là giúp những người không có điều kiện học chính quy có điều kiện học lên.
Vấn đề là làm sao đảm bảo chất lượng đào tạo ĐH, dù tại chức hay chính quy thì chất lượng cũng phải tương đương nhau, kể cả hệ bổ túc ở phổ thông cũng thế.
PV: Có ý kiến cho rằng: Tiêu cực trong giáo dục là hệ quả của tiêu cực xã hội, trong khi hiện nay chỉ mỗi ngành Giáo dục tuyên chiến với tiêu cực liệu có thành công, thưa Bộ trưởng?
BT NTN: Nếu ai cũng đợi người khác chống trước rồi mình mới chống thì chắc không đợi được nhau. Chống tiêu cực là chủ trương của Đảng và Nhà nước đã 10 năm nay rồi, nó không mới. Ngành Giáo dục cũng thế, làm rồi nhưng lần này làm mạnh hơn. Nếu ngành Giáo dục giải quyết triệt để tiêu cực trong ngành sẽ góp phần làm cho xã hội trong sạch hơn. Bộ GD&ĐT rất mừng khi cuộc vận động này được đồng bào hưởng ứng.
Tôi được biết, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cũng đã phát biểu ủng hộ và đề nghị Chủ tịch các tỉnh, thành ủng hộ ngành Giáo dục trong cuộc vận động này. Và xin nói, đây là cuộc vận động chứ không phải là thi đua, kể cả chống bệnh thành tích cũng thế.
PV: Xin cảm ơn Bộ trưởng!