Cần một chiến lược bảo tồn

Hổ đông lạnh bắt giữ chủ yếu là hổ nuôi nhốt

Thời gian vừa qua, dư luận nhân dân liên tục xôn xao về những vụ bắt giữ hổ, các bộ phận của hổ, xương hổ đông lạnh của lực lượng Cảnh sát môi trường. Có trường hợp hổ đông lạnh còn nguyên con, có trường hợp hổ đã được cho vào nồi nấu cao sôi sùng sục giữa sân một khu tập thể đông đúc… Giá trị của một con hổ khoảng 100kg là khoảng 300 triệu đồng. Tuy nhiên, khi nấu cao thành phẩm, giá tiền còn có thể nâng cao lên rất nhiều. Vì lợi nhuận lớn và lời đồn đại về tác dụng "vô biên" của cao hổ cốt, nên hổ luôn được coi là hàng "nóng". Bởi vậy, hổ luôn bị săn lùng và đứng trước nguy cơ tuyệt chủng.

Một tiêu bản hổ.

Từ năm 2005 đến nay, Phòng Bảo vệ động vật hoang dã của Trung tâm giáo dục Thiên nhiên (ENV) đã theo dõi được 104 vụ vi phạm về hổ, trong đó có 16 vụ bắt giữ, tịch thu 29 con hổ từ các vụ buôn bán, vận chuyển trái phép.  Đó chỉ là con số rất nhỏ trong số những vụ buôn bán trái phép trên thực tế. Trong 10 vụ bắt giữ hổ buôn bán vận chuyển trái phép tại Việt Nam, tang vật thu giữ được đều là hổ đông lạnh. Quan sát bàn chân hổ và cách thức hổ được làm đông lạnh cho thấy, rất có thể chúng có nguồn gốc từ các trang trại hoặc những cơ sở nuôi nhốt kinh doanh, không phải từ tự nhiên. Trong 29 con hổ bị bắt giữ này không có con nào được xác nhận có nguồn gốc hoang dã từ Việt Nam. Điều này phản ánh mức độ suy giảm nghiêm trọng quần thể hổ trong tự nhiên của nước ta.

Theo lời của một số đối tượng chuyên nấu cao hổ: "Hiện nay, mua hổ đông lạnh ở Việt Nam rất dễ". Chỉ cần vài cuộc điện thoại và một số địa chỉ tham khảo, với khoảng 350 triệu đồng tiền mặt, hoặc một chuyến đi thị trấn Tây Sơn gần cửa khẩu biên giới Cầu Treo giữa Lào và Việt Nam sẽ mua được một con hổ trên 100kg.

Nuôi hổ ở Việt Nam bắt đầu phát triển từ 5-10 năm trở lại đây. Phần lớn người nuôi hổ ở Việt Nam đều mua hoặc tiếp nhận hổ từ các nguồn bất hợp pháp. Hiện cả nước có 7 cơ sở tư nhân đã đăng ký nuôi nhốt tổng số 84 cá thể hổ. Nếu bao gồm các vườn thú và trung tâm cứu hộ, tổng số cá thể hổ nuôi nhốt trên cả nước hiện nay là 101 cá thể. Một vài chủ nuôi hổ nói rằng họ nuôi hổ với mục đích bảo vệ loài hổ Việt Nam khỏi nguy cơ tuyệt chủng. Tuy nhiên, điều này mâu thuẫn với kết quả điều tra của ENV. Ít nhất một chủ trang trại nuôi hổ có liên quan trực tiếp đến việc cung cấp hổ cho đường dây buôn bán hổ trái phép.

Cần một chiến lược bảo tồn

Ngày 15/3, ENV đã lên tiếng kêu gọi cộng đồng chung tay bảo vệ các cá thể hổ cuối cùng trong tự nhiên và thông báo kết quả điều tra kéo dài 12 tháng về nạn buôn lậu hổ và các sản phẩm từ hổ ở Việt Nam. Bà Vân Anh, cán bộ Chương trình bảo vệ động vật hoang dã ENV cho rằng: "Nạn buôn bán hổ không chỉ là vấn đề mang tính quốc tế. Các cơ quan thực thi pháp luật của chúng ta cần phối hợp chặt chẽ hơn với các cơ quan có liên quan của Lào, Campuchia, Thái Lan và những quốc gia khác để điều tra những đường dây buôn bán, xác định và truy tố những đối tượng cầm đầu trong các vụ buôn bán trái phép".

Thực tế, chiến lược gây nuôi bảo tồn loài hổ chỉ được thực hiện tại các cơ sở của Nhà nước hoặc trung tâm cứu hộ. Chiến lược này phải có các mục tiêu cụ thể và biện pháp quản lý chặt chẽ để đảm bảo thành công trong việc bảo tồn nguồn gen của loài hổ bản địa. Bên cạnh đó, cần phải xử lý nghiêm khắc đối tượng vi phạm. Trong 27 đối tượng bị bắt giữ liên quan đến các vụ buôn bán hổ vừa qua, chỉ có 4 đối tượng bị phạt tù với mức án từ 16-24 tháng. Các đối tượng còn lại chỉ bị tù treo hoặc thử thách. Các chủ cơ sở sau khi bị phạt vẫn được phép nuôi giữ hổ mà không chứng minh được nguồn gốc. Đến nay, theo Bộ luật Hình sự mới sửa đổi, khung hình phạt đã tăng lên, có thể tới 7 năm tù đối với đối tượng vi phạm và mức phạt hành chính tối đa lên tới 500 triệu đồng.

Để góp phần bảo tồn những cá thể hổ hoang dã cuối cùng, chúng ta nên có sự hợp tác chặt chẽ với các nước trong khu vực. Cơ quan Công an phải điều tra, xử lý triệt để đối tượng cung cấp hổ cho đường dây và những đối tượng tổ chức bán sản phẩm hổ đến tay người tiêu dùng. Nhưng trước mắt, phải kìm hãm sự phát triển các cơ sở tư nhân gây nuôi hổ ở Việt Nam và đánh giá cao vai trò của các trại hổ với bảo tồn. Đặc biệt, Chính phủ cần phát động các chiến dịch nâng cao ý thức cộng đồng, khuyến khích mọi người không sử dụng cao hổ và các sản phẩm từ hổ.