Chuyện về dòng chữ “Không có gì quý hơn độc lập tự do” trong Lăng Bác

09:36 17/09/2005

Nhân kỷ niệm 30 năm ngày khánh thành Lăng (28/8/1975), chúng tôi xin giới thiệu hồi ký của cố đồng chí Lê Đức, nguyên Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về một trong những công việc thầm lặng của những người tham gia xây dựng Lăng.

Năm 1974, Phó thủ tướng Đỗ Mười đến thăm Phòng Tinh luyện vàng bạc của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Sau khi xem sản phẩm do anh em chúng tôi làm ra, đồng chí có vẻ hài lòng và hỏi chúng tôi có thể nhận mạ dòng chữ bất hủ “Không có gì quý hơn độc lập tự do” của Chủ tịch Hồ Chí Minh để gắn trong Lăng của Người không?

Thay mặt anh em, tôi trình bày với Phó thủ tướng: “Mạ chữ là công việc mới, rất bỡ ngỡ, sẽ gặp nhiều khó khăn thách thức nhưng đây là nhiệm vụ thiêng liêng, có khó khăn mấy, chúng tôi cũng quyết tâm thực hiện thành công để tỏ lòng tôn kính Bác”. Đồng chí Đỗ Mười nói: “Dòng chữ “Không có gì quý hơn độc lập tự do” và chữ ký của Chủ tịch Hồ Chí Minh được đúc bằng đồng tại Liên Xô có độ bền hàng nghìn năm. Các đồng chí phải đảm bảo mạ vàng chất lượng không thay đổi hàng trăm năm”.

Chúng tôi nghĩ, với đặc trưng của vàng là không han gỉ, nếu mạ độ dày 30 micro thì chắc chắn đáp ứng được yêu cầu của Phó thủ tướng. Anh chị em Phòng tinh luyện xin hứa sẽ làm được.

Dưới sự chỉ đạo kỹ thuật của PTS Đào Hữu Vinh và Phạm Đình Thái, giảng viên Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội, chúng tôi phấn khởi bắt tay vào việc. Bốn kỹ sư rất trẻ gồm hai anh là Lưu Văn Tốt, người miền Nam tập kết, nguyên là thợ vàng có tay nghề rất khá và Nguyễn Văn Sản, hai nữ là Nguyễn Khánh Tâm và Lê Minh Châu có nhiệm vụ chuẩn bị mọi phương tiện và các giải pháp kỹ thuật. Tôi và đồng chí Vũ Thiện, Vụ trưởng Vụ Phát hành lo tiếp nhận vàng Bồng Miêu do đoàn đại biểu Đảng bộ và nhân dân Khu V cung cấp, sau đó lên gặp Ban Bảo vệ công trình xây dựng Lăng để chứng kiến việc mở các hòm đựng chữ từ Liên Xô chuyển sang.

Các lực lượng vũ trang diễu binh trước Lăng Bác.

Khó khăn đầu tiên là các con chữ còn dính lớp dầu bảo vệ. Phải mất nhiều thời gian tẩy rửa, hong khô mới đảm bảo độ tinh khiết tuyệt đối mà kỹ thuật mạ yêu cầu.

Trước tiên phải tiến hành mạ thử trên các tiêu bản là những miếng đồng thau hình chữ nhật, ngang 5cm, dài 7cm, dày 2mm. Với trình độ lý thuyết và thực hành có ít nhiều kinh nghiệm, anh chị em chúng tôi đã mạ được những sản phẩm đảm bảo màu sắc, độ mịn, độ bóng. Mọi người rất vui và tin rằng công việc sẽ thuận buồm xuôi gió. Nhưng khi bắt tay vào mạ chính thức các con chữ thì không được kết quả như vậy.

Đi sâu nghiên cứu, chúng tôi nhận ra nguyên nhân là kích thước của chữ lớn hơn tiêu bản thử nghiệm, dài đến 15cm, dày không phải 2mm mà 12-15mm, hơn nữa, hình dáng chữ khác nhau nên khi mạ lớp vàng đã không gắn vào mặt chữ mà thành một lớp bột vàng cứ đụng vào là rơi lả tả. Suy nghĩ hồi lâu, tôi đề xuất thử áp dụng phương pháp loại trừ một yếu tố của công thức nêu trong sách kỹ thuật.

Anh chị em bàn đi tính lại, rồi chấp nhận ý kiến của tôi. Sau khi kiên nhẫn thử nghiệm mạ từng đợt trên tiêu bản to bằng chữ thật, với nhiều yếu tố và trong nhiều lần, ghi chép các thông số và 4 yếu tố cần loại trừ, sản phẩm thử đã cho kết quả tốt. Tất cả thở phào nhẹ nhõm. Thế là vượt qua một thử thách lớn, thắng lợi đó có ý nghĩa quan trọng cho sự thành công của công việc.

Khi mỗi chữ mạ xong phải dùng bút mã não đánh cho lớp vàng bóng và có độ mịn. Việc làm này tốn khá nhiều thời gian và rất mỏi tay, tôi đã đề nghị mua vải nhung tốt, quấn vào đầu trục môtơ cầm tay để thực hiện, đưa lại kết quả mặt chữ đẹp hơn mà thời gian giảm đi rất nhiều. Tuy vậy, khi mạ chữ ký của Bác, lại gặp phải khó khăn khác.

Do chữ “Hồ Chí Minh” dài, mảnh,  lại nhiều nét, không cẩn thận sẽ gãy và không đặt được vào trong máy điện phân. Chúng tôi phải đi tìm kính dày, chế ra bể mạ thích hợp, dùng môtơ loại nhỏ, tốc độ vòng quay chậm để khuấy dung dịch mạ. Nhờ kinh nghiệm của mạ chữ to, việc mạ chữ ký diễn ra thuận lợi. Khi đánh bóng, anh chị em  vẫn dùng vải nhung quấn vào môtơ nhưng  lướt nhẹ và duy trì thời gian lâu hơn, làm tỉ mỉ hơn. Nhờ đó mà chữ ký của Bác cũng mịn và bóng không kém gì hàng chữ “Không có gì quý hơn độc lập tự do”.

Vậy là qua hàng tháng trời, sự miệt mài, sáng tạo của anh chị em chúng tôi đã mang lại kết quả tốt đẹp, chất lượng mạ đảm bảo như yêu cầu, đủ để tồn tại trên 500 năm. Khi tổ chức lễ tổng kết việc xây dựng Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Phòng Tinh luyện vàng bạc đã được tặng Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ

Thanh Lê (ghi)

Từ nghi vấn dữ liệu quan trắc được truyền về trong nhiều trường hợp đều nằm trong giới hạn cho phép theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, nhưng thực tế tại nhiều khu vực đô thị lớn và khu công nghiệp tình trạng ô nhiễm vẫn diễn biến phức tạp, chỉ số ô nhiễm môi trường ở mức cao, không tương xứng với dữ liệu quan trắc được báo cáo. Từ đó, Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an đã phối hợp các Công an đơn vị tập trung xác minh điều tra.

Ngày 2/4, Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an có Thư khen gửi Công an tỉnh Thanh Hóa biểu dương thành tích trong phối hợp với Cục Cảnh sát hình sự triển khai quyết liệt các biện pháp nghiệp vụ, đấu tranh, triệt phá thành công đường dây tổ chức đánh bạc và đánh bạc xuyên quốc gia, quy mô lớn, bắt giữ 205 đối tượng, thu giữ 36 xe ô tô, 189 điện thoại di động cùng nhiều vật chứng khác.

Bước vào mùa cao điểm trong năm giữa bối cảnh mới với không ít khó khăn, thách thức, du lịch hè năm nay được dự báo có nhiều thay đổi. Làm thế nào để thích ứng và duy trì được sự phát triển cần thiết đang là bài toán không dễ đối với “ngành công nghiệp không khói”.

Chiều 2/4, cơ quan CSĐT Công an TP Cần Thơ khởi tố bị can, lệnh bắt tạm giam, khám xét nơi ở đối với Diệp Văn Vĩnh (SN 1994, ngụ xã Long Phú, TP Cần Thơ) về hành vi “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, với thủ đoạn vay tiền để đáo hạn ngân hàng, chiếm đoạt của các nạn nhân 20,4 tỷ đồng.

Trong những ngày qua, đông đảo tiểu thương đang kinh doanh tại các ki-ốt cố định ở chợ Hầm Nước tọa lạc bên đường Võ Thị Sáu, phường Phú Yên (Đắk Lắk), bày tỏ sự bức xúc khi nhận được thông báo thu tiền thuê mặt bằng từ nhà thầu là Công ty TNHH thương mại Ngân Tín với mức giá được cho là quá cao. PV Báo CAND đã vào cuộc tìm hiểu vụ việc từ các bên liên quan.

Sau đợt mưa lũ lịch sử cuối tháng 10/2025, Trường Mẫu giáo Arooi - Zà Hung (xã Đông Giang, Đà Nẵng) vốn đầy ắp tiếng cười nay chỉ còn là đống đổ nát, hoang tàn khi quả đồi phía sau trường bị sạt lở, hàng ngàn mét khối đất, đá tràn xuống các phòng học. 52 đứa trẻ đồng bào Cơ Tu phải đi học nhờ trong sự chật vật, nhưng nỗi lo lớn hơn lại đang ập đến khi “hạn chót” cho việc mượn lớp đang cận kề.

Miễn thuế 4 năm, giảm 50% số thuế phải nộp trong 5 năm tiếp theo đối với thu nhập của doanh nghiệp từ thực hiện dự án đầu tư các ngành công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí, cụm, khu công nghiệp sáng tạo về văn hóa; đầu tư ở địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn thì được miễn thuế 4 năm, giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo.

Hiện nay trên địa bàn TP Hà Nội, nhiều hạng mục, công trình xây dựng phục vụ Dự án cải tạo, nâng cấp hệ thống thoát nước, chống úng ngập cục bộ khu vực nội đô đang được triển khai, tập trung tại các tuyến phố có mật độ phương tiện lớn. Việc thi công đồng loạt trong khi lưu lượng giao thông lớn đã tạo áp lực không nhỏ lên hạ tầng giao thông vốn đã quá tải.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文