Chuyện về những phụ nữ ở "xã không chồng"

Vừa rót chén nước nguội mời khách, chị M. vừa tần ngần kể cho tôi nghe: "Ở làng tôi, việc xin con bình thường lắm cô ạ! Ngõ nhà tôi có 3 người, ngõ kia có 3 người, còn ngõ đối diện cũng có tới 2 người xin con". Tôi nhìn theo cánh tay chị M. chỉ, đó là những con ngõ nhỏ xíu chạy dưới những tán tre bờm xờm quanh chiếc ao làng. Đường ngắn, ngõ vắng, nhưng những thân phận con người thì dường như cứ trải dài vô tận.

Qua câu chuyện chị kể, tôi biết thời trẻ, chị M. từng là một cô gái được nhiều chàng trai theo đuổi. Chị đã yêu và có một tình yêu đẹp đẽ đắm say. Nhưng rồi, chị bị người ta phản bội. Đau khổ và bẽ bàng, chị nghĩ sẽ không còn có thể yêu ai được nữa. Chị dành thời gian vào việc chăm sóc cha mẹ khi ấy đã già, lại thường xuyên bệnh tật ốm đau.

Thế rồi, khi cái tuổi 35 sầm sập trước mắt, thảm cảnh cô đơn cho tới hết cuộc đời lại làm chị rùng mình ớn lạnh. Và chị đã bắt đầu cái dự định bí mật, biết là đau khổ song vẫn phải làm. Đó là cái "tội" mà nếu ngày xưa người phụ nữ mắc phải sẽ bị gọt đầu, cắt tóc, bôi vôi và bêu riếu khắp làng trên xóm dưới. Nhưng mặc kệ. Chị phải được làm mẹ. Phải có một đứa con. Một người đàn ông trong làng đã có vợ và 3 con đã đồng ý trước đề nghị của chị với bản giao kèo rằng cả đời này, kiếp này, chị sẽ giữ bí mật về cái thai hoang, dẫu phải chấp nhận mọi thiệt thòi.

Khác với chị M., hoàn cảnh chị N. ở làng này xem ra còn bi đát hơn. Không phải là một người đàn bà có nhan sắc, lại bị mù từ lúc 8 tuổi, chị N. chẳng bao giờ dám mơ đến một tấm chồng, nói gì đến chuyện một đứa con. Nhưng rồi đến cái ngưỡng nào đó, khát khao làm mẹ giày vò không thể bình yên. Và một người đàn ông mà vào những vụ mùa thường giúp chị tuốt lúa ở sân đình đã hiểu điều này. "Có người có cơm", "có người có của", đó là điều ông động viên chị. Và cái bản giao kèo miệng cũng được tiến hành.

Mù lòa, lại chẳng có kiến thức gì về sinh nở, nên chỉ khi hàng xóm bắt đầu xôn xao bàn tán về cái bụng cứ to dần của chị, chị mới biết rằng mình đã có thai. Song điều mà chị đâu có ngờ là niềm hạnh phúc làm mẹ cũng ập đến vô số những đau khổ và bất hạnh. Chị bị xóm dưới, làng trên chì chiết và chửi bới. Cha mẹ xấu hổ cũng chẳng muốn nhìn mặt con. Còn một vài cán bộ xã liên tục mời chị lên giải trình về chuyện chửa hoang. Và người đàn ông ấy cuối cùng cũng được dẫn đến để đối chất.

Song tại các "phiên tòa" kiểu ấy, chị đã từ chối dữ dội và kiên quyết. Sự nổi loạn của người đàn bà khát khao làm mẹ đã khiến chị phải chịu mọi sự nguyền rủa và xa lánh. Sau khi sinh con, chẳng ai thèm đến thăm chị. Người mẹ già, người cuối cùng có thể dung nạp chị đã qua đời vì tuổi già sức yếu. Đói, khát, cùng đường tắc lối, chị bế con đi lê la khắp làng xin chút cơm thừa canh cặn để có sữa nuôi con. Tưởng rằng sẽ không thể qua khỏi, ấy vậy mà cuối cùng đứa trẻ cũng khôn lớn.

Chuyện chị M., chị N. chỉ là hai trong số rất nhiều phụ nữ ở xã An Hiệp “không chồng mà vẫn có con". Tại buổi tiếp xúc với chúng tôi, chị Ngoan, Chủ tịch Hội Phụ nữ xã An Hiệp cho biết, hiện giờ cả xã có trên dưới 30 phụ nữ đi xin con. Những phụ nữ này sống rải rác ở các thôn khác nhau. Trong đó, thôn Nguyên Xá có tới 10 phụ nữ đi xin con…

Chị Ngoan liệt cho tôi một danh sách dài dằng dặc những phụ nữ hàng chục năm nay đã âm thầm và cô đơn, bằng lòng với niềm hạnh phúc dẫu chưa trọn vẹn. Đó là cô H. xóm 1 lấy chồng 10 năm mà vẫn không có con, sau đó bỏ chồng ở vậy và đi xin con về nuôi. Cô M. xóm 5, cô E. xóm 4, cô T. xóm 1… Mỗi cô mỗi cảnh ngộ, mỗi cô một cách xin con, nhưng cô nào cũng gói trọn tất cả hạnh phúc và niềm vui vào những đứa trẻ.

Nỗi cô đơn của những phụ nữ không gia đình

Chuyện những phụ nữ "không chồng mà vẫn có con" dễ khiến chúng ta chạnh lòng cảm thương. Nhưng có lẽ, sẽ còn đáng thương hơn khi nói về những người phụ nữ cả một cuộc đời chưa bao giờ biết đến cái cảm giác được làm vợ, làm mẹ. Ông Nguyễn Thành Tín, Bí thư Đảng ủy xã An Hiệp cho chúng tôi biết, con số những phụ nữ không chồng, không con cũng không kém phần "đông đúc" so với những phụ nữ xin con, cuộc đời chị P. thôn Nguyên Xá tiêu biểu cho nỗi cô đơn của cuộc sống không gia đình của người phụ nữ.--PageBreak--

Cách đây gần 30 năm, chị P. từng có chồng. Nhưng hạnh phúc chỉ kéo dài được đúng… 3 ngày. Chồng chị phải ra chiến trường. Tin chồng hy sinh từ chiến trường đột ngột ập về, chị cảm thấy cuộc đời như chìm vào đêm tối. "Vì sao ngày ấy chị không đi bước nữa?" - tôi hỏi. "Vì khi ấy hạnh phúc đó dường như không còn phù hợp với tôi nữa - chị nghẹn ngào - tuổi tôi đã quá cao…". "Vậy tại sao chị không xin một đứa con về nuôi như những phụ nữ khác trong làng?". "Đâu phải dễ dàng gì mà mình có thể làm như họ. Tôi là một giáo viên, lại là một đảng viên, chẳng nhẽ lại chửa hoang sao?".

Khi Đảng và Nhà nước có quy định về việc mỗi người phụ nữ đều có quyền làm mẹ, cũng là lúc chị bước sang tuổi xế chiều, không còn khả năng sinh đẻ nữa. Nhìn vào những người phụ nữ xin con đang sống quanh mình, nhiều đêm, trái tim chị không khỏi quặn đau. Và chị kể chuyện về cô em gái chị. Không chồng, cô đã quyết đi xin con. Hai chị em đã từng giận và không thèm nhìn mặt nhau vì  chuyện ấy. "Nhưng bây giờ, chính nó mới là người may mắn và hạnh phúc. Con nó giờ đã lớn, thành sĩ quan quân đội. Thằng bé đẹp và mạnh khỏe lắm. Thỉnh thoảng lại về thăm mẹ".

Chính quyền xã nói gì?

Vì sao tỉ lệ phụ nữ không chồng ở xã An Hiệp lại cao đến mức đáng báo động như vậy? Ông Nguyễn Thành Tín, Bí thư Đảng ủy xã An Hiệp nói: "Nguyên nhân cơ bản là do chiến tranh. Nhiều phụ nữ đợi chồng mòn mỏi, đến ngày giải phóng thì được tin chồng đã hy sinh. Khi ấy họ cũng quá lứa lỡ thì. Và hầu hết chẳng ai có thể đi bước nữa". Chính chiến tranh với cái bóng ma chết chóc và bệnh tật của nó đã ghì siết biết bao phận người. Ông Tín cũng cho biết, do số lượng nam đi chiến đấu hy sinh quá nhiều nên tỉ lệ nam nữ trong xã An Hiệp cũng đang rơi vào sự mất cân bằng nghiêm trọng.

Trao đổi với tôi về quan điểm của xã xung quanh chuyện xin con, ông Nguyễn Thành Tín tâm sự: "Từ nhiều năm nay, chuyện phụ nữ quá lứa lỡ thì, không chồng mà chửa không còn là điều bị chính quyền xã, cũng như người dân ở đây lên án. Thậm chí, họ còn được tạo cơ hội để xin con". "Thế còn chuyện ghen tuông?" - tôi thắc mắc. Ông Tín lắc đầu và cười. Ông cho biết, mặc dù chuyện này tồn tại rất nhiều năm nay trên địa bàn xã, cũng không phải người phụ nữ nào đi xin con cũng giữ được bí mật. Nhưng điều kỳ lạ là chưa bao giờ xảy ra chuyện đánh ghen gây mất trật tự.

Ông Tín kể trường hợp cô M., khi biết đứa trẻ chính là con chồng mình, vợ chồng người đàn ông kia không khỏi nhiều lần cãi vã. Nhưng sau đó, chính bà lại đến nhận chị nhận em. Thấy cảnh cô M. đáng thương, thỉnh thoảng bà lại sang giúp đỡ việc đồng áng. Các con của vợ chồng bà cũng tới và nhận đứa trẻ làm em của chúng.

Không chỉ cô M., rất nhiều phụ nữ xin con đã được đối xử một cách rất nghĩa tình như vậy. Ông Tín tâm sự: "Theo tôi, chuyện phụ nữ lỡ thì đi xin con là điều đáng được tôn trọng. Thử so sánh những phụ nữ xin con với những phụ nữ không chồng không con, chúng tôi thường thấy những phụ nữ có con bao giờ cũng cởi mở và hòa nhập với cộng đồng hơn. Còn những phụ nữ không gia đình đều rất trái tính, trái nết. Hơn nữa, không chồng không con, về già ai sẽ chăm sóc họ. Và họ lại trở thành gánh nặng cho xã hội".

Rời xã An Hiệp, câu chuyện về nỗi buồn, niềm vui của những người phụ nữ ở đây luôn ám ảnh tôi. Chiến tranh và những hậu quả của nó, hàng chục năm qua ở biết bao vùng quê vẫn là những vết thương không thể lành da. Và tôi cảm thấy dường như ở tận cùng của sự hy sinh, tận cùng mất mát, tận cùng những nỗi đau, luôn hiện diện khuôn mặt khắc khổ của những người phụ nữ