Để người nghèo không gặp khó trong việc "mua nhà giá rẻ"

Nhà giá rẻ đã tạo cơn địa chấn trên thị trường nhà đất không chỉ ở các thành phố lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh... Nhiều khu đô thị ra đời giá chỉ có 160 đến 195 triệu đồng/căn hộ (50m2) đã mở ra khả năng lớn phát triển nhà ở xã hội. Nhưng thêm sự lựa chọn cho người dân thì cũng xuất hiện nhiều kẽ hở trong lĩnh vực này, khiến người có thu nhập thấp chưa dễ tiếp cận!

Thâm nhập vào hai dãy nhà 5 tầng thuộc khu đô thị tại phường Liên Bảo, thành phố Vĩnh Yên, Vĩnh Phúc do Công ty cổ phần Bê tông và Xây dựng Xuân Mai đầu tư xây dựng. Tận mắt nhìn thấy hành lang rộng, bố trí hợp lý, không gian xung quanh ngôi nhà thoáng đãng. Phía dưới, hạ tầng giao thông, điện, nước, đất để xây trường... đầy đủ.

Bước vào trong, chị Phạm Thị Phương Đông (chủ một căn hộ) cho biết: Chị mua căn hộ 50m2, tầng 3 với giá 168 triệu đồng. Hình thức mua trực tiếp, trên cơ sở có giấy xác nhận là công nhân thu nhập thấp ở TP Việt Trì, cộng vài thủ tục để vay tiền ngân hàng.

Giống như chị Đông, vợ chồng chị Phương Lan mua căn hộ 51m² giá 160 triệu đồng. Chị Lan vốn là giáo viên, mới chuyển về Vĩnh Yên. Cả hai vợ chồng đều công tác đoàn thể nên tích cóp mãi chưa đủ tiền mua nhà. Khi nghe thông báo trên loa phát thanh, chị làm đơn, xin xác nhận người thu nhập thấp, cộng thủ tục vay thêm ít tiền là đủ mua căn hộ. Căn hộ không rộng, nhưng có hai phòng ngủ, một phòng chung cả gia đình, toilet, chỗ phơi quần áo... đủ cho hai vợ chồng và hai con.

Chị nói thêm, mua xong đã có người trả vênh lên 40 triệu, nhưng em không nhượng. Nhiều người ở đây thiếu tiền, Công ty cổ phần bê tông và xây dựng Xuân Mai phối hợp với ngân hàng tạo điều kiện cho vay, rất thuận lợi.

Giá bán chưa đến 4 triệu đồng/m² nhà bê tông. Chắc chắn giá thành còn thấp hơn thế, vì sao? Nhìn thấy toàn bộ nội thất được xây lắp bằng vật liệu gạch lát, bê tông, cầu thang đá xẻ, sứ vệ sinh... trong nước sản xuất. Nhưng như thế chưa đủ để cấu thành giá rẻ.

Khu nhà giá rẻ vừa đưa vào sử dụng tại Vĩnh Yên, Vĩnh Phúc do Công ty cổ phần Bê tông và Xây dựng Xuân Mai đầu tư.

Ông Đặng Hoàng Huy - Giám đốc Công ty cổ phần Bê tông và Xây dựng Xuân Mai cho biết: Thứ nhất là tiền sử dụng đất được ưu đãi, có chăng chiếm tỷ lệ rất nhỏ trong cấu thành giá nhà; thứ hai, Công ty đã áp dụng công nghệ tiên tiến về bê tông dự án lực, hầu hết cấu kiện bê tông đúc sẵn, nhiều tường vách ngăn giảm đáng kể nhân công so với xây dựng thông thường. Thời gian thi công rút ngắn, như tòa nhà 5 tầng đã bán chỉ xây xong sau 6 tháng. Điều đặc biệt, là công tác giải phóng mặt bằng rất nhanh, không tốn kém.

Ông Huy cho biết thêm, cả khu đô thị này đã bán hai dãy nhà 5 tầng, 72 căn hộ (50m²/hộ); hiện đang xây 8 tòa nhà khác, trong đó có bốn nhà 11 tầng, với tổng số khoảng 544 căn hộ.

Để người nghèo không gặp khó

Điều lo ngại là chất lượng nhà giá rẻ có bảo đảm? Phía chủ đầu tư không giải thích mà giới thiệu người có nhu cầu nên tham khảo ý kiến của chủ các căn hộ đã sử dụng tại đây. Đại diện Cục Quản lý nhà Bộ Xây dựng - ông Nguyễn Mạnh Hà, cho biết: Việc quản lý chất lượng nhà cao tầng nói chung đã có tiêu chuẩn quy định. Việc cần nhất hiện nay là hoàn thiện cơ chế phát triển và quản lý loại nhà cho người thu nhập thấp, đang có nhu cầu rất lớn trong cả nước.

Cách bán nhà tại đây khá đơn giản. Chủ đầu tư công khai thông báo loại căn hộ, giá bán... trên phương tiện thông tin đại chúng ở địa phương. Người thuộc diện thu nhập thấp làm đơn, xin xác nhận của cơ quan, chính quyền địa phương, mang CMND đến trực tiếp liên hệ mua nhà. Tại trụ sở của Công ty cổ phần Bê tông và Xây dựng Xuân Mai, bộ phận chuyên trách đăng ký và bán nhà sẽ tiếp nhận đơn và làm thủ tục.

Trước đó, Công ty cổ phần Bê tông và Xây dựng Xuân Mai đã xây dựng khu đô thị bao gồm 8 tòa nhà cao tầng, diện tích sàn 43.600m², hạ tầng đô thị hoàn chỉnh. Trong đó, đã bán hai nhà 5 tầng cho cán bộ công nhân viên công ty với giá 195 triệu đồng/căn hộ 50 m². Theo phía chủ đầu tư, thì công ty bán trước hết cho những công nhân thu nhập thấp của đơn vị. Sau đó bán công khai cho người thu nhập thấp theo hướng tiếp cận thị trường.

Vẫn theo phía chủ đầu tư, thì không phải giá như vậy không có lãi, mà lãi rất thấp. Bù lại, thị trường nhà giá rẻ mở rộng sẽ ổn định công ăn việc làm cho cán bộ công nhân viên của công ty, qua đó tạo lợi nhuận trong kinh doanh.

Đây là mô hình mới trong phát triển nhà ở giá rẻ cho người thu nhập thấp, nên cách lựa chọn đối tượng để bán như trên có thể thấy là được. Tuy nhiên, về lâu dài nếu xác định đối tượng thuộc diện thu nhập thấp theo cách trên là không ổn. Bởi nhu cầu nhà ở của người thu nhập thấp rất lớn, nhất là ở các thành phố đông dân, trong khi quỹ nhà ở không đủ. Điều này dễ dẫn tới sự gian lận trong xác nhận đối tượng thu nhập thấp giống như xác nhận người nghèo để hưởng chính sách ở một số địa phương hiện nay.

Mặt khác, tiêu chuẩn nào, cơ quan nào được phép xác nhận người có thu nhập thấp để bảo đảm tính khách quan. Qua đó bán nhà giá rẻ cho đúng đối tượng, tránh đầu cơ sinh lời.

Vấn đề thứ hai, phát triển quỹ nhà ở xã hội là chủ trương lớn, góp phần an sinh xã hội. Nhưng không phải ở địa phương nào cũng cần quỹ nhà ở xã hội như nhau. Ngay như Vĩnh Phúc, địa phương phát triển công nghiệp rất mạnh, nhu cầu nhà ở cho công nhân, sinh viên... rất lớn nhưng không ít người dân cũng chưa mặn mà với nhà chung cư, vì tập quán ăn ở cũ. Vì thế, cần cân nhắc kỹ quỹ nhà này để đề ra phương án phát triển, tránh đầu tư tràn lan gây lãng phí tiền của Nhà nước.

Chẳng hạn, như dự thảo đề xuất của Bộ Xây dựng nêu: Các dự án nhà ở thương mại, khu đô thị quy mô từ 5 ha trở lên phải đảm bảo tối thiểu 10% quỹ đất ở để xây nhà giá thấp. Điều này có mặt tốt là xác định trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc giải quyết vấn đề nhà ở xã hội, nhưng ngược lại nếu lỏng tay trong quản lý, đô thị có thể bị phá nát khi duyệt quá nhiều những dự án như thế này, hoặc bị lợi dụng vì mục đích thương mại. Vì vậy, một cơ chế chính sách mới về vấn đề nhà ở xã hội gắn với phát triển đô thị bền vững cần sớm ban hành