Đi gánh cá thuê

Long đong nghề gánh cá thuê  

Có thể nói rằng, mỗi ngày từ 23h hôm trước cho đến 10h sáng hôm sau, trên cảng cá Thuận Phước trước đây cũng như trên cảng cá Thọ Quang bây giờ thường xuyên náo nhiệt bởi sự hoạt động bán mua, khiêng vác của mấy nhóm người.

Nhóm thứ nhất có thể kể đến là các nậu cá (nhóm này được xem là giàu có nhất trên cảng cá). Nậu cá là những người thu mua hải sản trực tiếp từ các chủ tàu (đương nhiên là với giá rất thấp) vì giữa chủ tàu với nậu cá có nhiều ràng buộc với nhau. Đại loại là những nậu cá này sẵn sàng cho chủ tàu vay tiền để mua sắm ngư cụ, nhiên liệu phục vụ cho việc ra khơi đánh bắt hải sản và tiếp đó là một cam kết bất thành văn rằng: Tôi vay của anh để đi biển thì phải bán hải sản cho anh lúc cập bờ.

Nhóm thứ hai là những người buôn bán nhỏ, những người này vốn liếng không nhiều nhưng họ có thâm niên nhiều năm lăn lộn mưu sinh nơi cảng cá. Những người này họ mua hải sản từ các nậu hoặc mua trực tiếp từ chủ tàu rồi bán lại cho con buôn ở các chợ hoặc là con buôn đến từ các địa phương lân cận khác.

Nhóm thứ ba và cũng là nhóm mà tôi muốn đề cập trong bài viết này, đó là những người đi gánh cá thuê. Phải nói rằng: Những người đi gánh cá thuê ở cảng cá này là những người quá sức nghèo khó, họ đến và dừng chân kiếm sống ở mảnh đất này từ rất nhiều vùng quê khác nhau.

Có người quê ở Quảng Ngãi, Quảng Nam, có người quê ở Thừa Thiên-Huế, Quảng Trị, Quảng Bình… thậm chí còn có người phiêu dạt đến đây từ Thanh Hóa, Nghệ An… Dù ở bất cứ nơi đâu, nhưng khi đã đến kiếm sống ở bến cảng này họ cũng đều có chung một nỗi niềm khắc khoải đó là sự khó nghèo, lam lũ...

Dạt trôi đến cảng cá Thọ Quang bây giờ hay cảng cá Thuận Phước trước kia, tất thảy họ đều nhập cuộc mưu sinh chỉ bằng đôi gióng và chiếc đòn gánh với chính sức vóc có được của mình. 23h mỗi ngày, những người đi gánh cá thuê đều phải có mặt ở cảng cá để kiếm tìm công việc…

Chị Dương Thị Hương (38 tuổi), quê ở Thừa Lưu, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên - Huế kể: Ở quê khó khăn quá, tui phải theo mấy người quen vô đây đi gánh cá thuê, công việc nặng nhọc lắm, từ khuya đêm ni cho tới sáng mai 9, 10h cũng chỉ kiếm được vài ba chục ngàn đồng.

kể đến đây, chị Hương nước mắt ngắn dài thút thít, dường như khi nghe tôi hỏi về cuộc sống, về gia đình chị ở quê xa, vì quá xót xa trước số phận đời mình mà chị nghẹn lời không nói được.

Công việc nặng nhọc mỗi ngày.

Bà Ngô Thị Nờm ở phường Xuân Hà, quận Thanh Khê, TP Đà Nẵng, năm nay đã bước qua tuổi 58 và cũng là người có thâm niên lăn lóc kiếm sống nơi trên bến dưới thuyền này.

Bà Nờm kể với tôi  rằng: Bà đã theo những người quen đến gánh cá thuê cho những người buôn cá trên đất Đà Nẵng này từ khi còn trẻ lắm. Hơn hai mươi năm qua, nghề gánh cá thuê với biết mấy vui buồn…

Bà nói: "Ngày trước khi cảng cá còn ở bên Thuận Phước, những người gánh thuê như bà dễ kiếm cơm hơn, nhiều việc làm hơn vì thuyền ghe và người buôn nhiều và tấp nập lắm. Bây chừ qua đây (Thọ Quang) ghe thuyền vô ra cũng giảm, người mua kẻ bán cũng vơi dần, trong khi đó người đâu từ tứ xứ ngày càng tập trung về đây để khiêng vác, gánh gồng một lúc một nhiều thêm. Đông người làm thì phải chia việc, mà việc ít thì thu nhập cũng ít theo"…

Bà Đặng Thị Hát (45 tổi), quê ở xã Bình Định, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam cùng với hơn chục người đồng hương của mình, do cuộc sống khó nghèo mà cùng dắt díu nhau tìm đến cảng cá này để gánh thuê mưu sinh độ nhật. Những người đồng hương này cùng thuê chung một nhà trọ với giá 5.000 đồng/người/ngày... Nói là nhà trọ cho ra vẻ như thế, chứ thực ra đây chỉ là nơi đặt manh chiếu nhỏ để ngửa lưng chờ việc mà thôi...

Điều ước mong giản dị

Nhiều khi biển chẳng chiều lòng người, mấy ngày liền sóng to gió cả, thuyền ghe không vào ra bến đỗ là cũng theo đó mà những người đi gánh cá thuê phải chịu cảnh thiếu ăn. Có những lúc thuyền cá vào thì ít mà người làm thuê lại nhiều nên sinh ra cảnh tranh giành, chửi bới lẫn nhau, mỗi năm cũng đôi ba vụ vì giành mối gánh thuê mà dùng đòn gánh phang nhau sứt đầu, mẻ trán phải nhờ đến sự phân xử của Đội bảo vệ cảng cá mới thôi. Có người sau khi bị đồng nghiệp đánh đòn, không dám quay trở lại cảng cá để gánh thuê mà đã một mạch đi tìm nơi mưu sinh mới…

Anh Quang, anh Chín là những người có thâm niên bảo vệ ở cảng cá Thuận Phước trước kia và Thọ Quang bây giờ nói rằng: Trước đây cảng còn ở bên Thuận Phước thì đội quân gánh thuê này đông hơn, bây giờ chuyển về bến mới, đội quân gánh thuê chỉ còn lại độ 200 người.

Đó là những phận đời nghiệt ngã, mỗi người đều có một hoàn cảnh hết sức thương tâm… Người thì chồng ốm đau liên miên, người thì chồng chết sớm phải dặm trường nuôi vài ba đứa con đang tuổi ăn tuổi lớn… Quanh năm suốt tháng, bất kể mùa đông hay mùa hè, họ đều phải tất tả ngược xuôi bám lấy bến cảng nồng sặc mùi tanh cá này để kiếm sống.

Để có việc làm, họ thường xuyên phải ngâm mình trong dòng nước đen sền sệt dễ đến cả gấp nghìn lần ô nhiễm ấy; đôi khi gặp những cần-xé cá nặng đến gần cả tạ, một người gánh đến oằn vai mà vẫn không nổi là họ phải nhờ thêm người cùng gánh, rồi cùng chia tiền công mỗi người được khoảng 1.000 đồng… Có người bám víu ở đây cho đến khi sức cùng lực tận, rồi con cái họ lại tiếp bước theo nghề. Và cứ thế, cuộc sống khó khăn, thiếu thốn như một vòng quay nghiệt ngã cứ từng ngày gieo lên những mái đầu số phận…

Bình minh lên, khi những gánh cá trĩu nặng được các chủ buôn mang về khắp mọi miền quê để phục vụ mọi người, cảng cá vốn dĩ ồn ào dần tan vào vắng lặng. Những người đi gánh cá thuê lại rảo bước quanh bến cảng để nhặt nhạnh những con cá nhỏ còn rơi rớt lại, những con cá đã ươn mềm mà các chủ hàng vứt lại vì biết sẽ khó bán cho người tiêu dùng...

Tôi rời cảng cá Thọ Quang trở về nơi phố thị sầm uất mà lòng vẫn nặng trĩu những nỗi niềm nhân thế. Mong sao đến một ngày không xa nữa, những người đi gánh cá thuê sẽ được tập hợp lại thành một tổ chức cửu vạn có người đứng đầu nhận việc, rồi phân chia theo từng tổ nhóm để công việc được đều đặn và tươm tất hơn.

Mong sao ở nơi kiếm sống của những con người lầm than ấy thôi không còn những lời nhiếc móc, mắng chửi, không còn cảnh vì giành giật nhau một gánh cá mà phải đánh đập nhau, rượt đuổi nhau đến cạn kiệt tình người.

Mong chính quyền các cấp ở địa phương của những người dân thương khó này ngày một quan tâm nhiều hơn đến họ trong vấn đề tạo dựng công ăn việc làm; phát triển quỹ vốn vay xóa đói giảm nghèo để đời sống của họ, gia đình họ ngày một ổn định hơn…