Dịch vụ “thuê áo vàng” khó hiểu ở bệnh viện Bạch Mai

Chúng tôi đã mất gần một tuần để tiếp cận khu nhà BVBM, gặp khá nhiều người đã từng điều trị tại đây và được nghe họ kể về loại “dịch vụ” có một không hai này. Trong ngày đầu tiên tìm hiểu, chúng tôi được biết đây là quy định áp dụng với người nhà bệnh nhân có nhu cầu ở lại chăm sóc người thân điều trị nội trú. Khi mặc chiếc áo vàng có gài theo một chiếc thẻ (trên thẻ ghi tên bệnh nhân, khoa điều trị), người nhà bệnh nhân được phép ra vào tòa nhà này bất kể lúc nào.

Để được “sở hữu” một chiếc áo vàng, trước tiên bệnh nhân phải thuộc diện điều trị nội trú, sau đó làm đơn yêu cầu và có xác nhận của khoa điều trị, rồi mới được làm thủ tục nhận áo tại tầng 1. Và những điều bất ổn, những câu chuyện thật như bịa cũng bắt đầu nảy sinh chính ở nơi nộp tiền “mua áo”. Người ta phải đặt trước 200.000đ gọi là tiền ký quỹ, trong đó có 50.000đ tiền cược áo, số còn lại trừ 15.000đ/ngày, nếu điều trị lâu dài thì cứ sau 10 ngày phải quay lại thanh toán một lần. Chiếc áo ấy chẳng có gì đặc biệt, trừ cái màu vàng như nghệ để bảo vệ phân biệt với các đối tượng khác, thậm chí vải còn kém chất lượng, nhiều cái đã cũ mèm, nhưng nếu làm mất bệnh nhân vẫn phải đền 50.000đ. Chị H, quê ở Nam Định, nói: “Tôi đã điều trị ở đó khoảng một tuần, cũng có nghe mấy người cùng phòng nhắc đến quy định này... Mà thôi, nếu họ đã quy định như vậy thì dù không muốn mình cũng phải làm, chữa bệnh cứu người là quan trọng chứ còn hơi sức đâu mà nghĩ đến chuyện khác...”.  

Nhưng đó mới chỉ là một phần rất nhỏ của sự việc. Điều 3 trong bảng quy định mua áo vàng ghi: “Tất cả các trường hợp làm mất áo, thẻ. Cho mượn bị bảo vệ bắt hoặc làm mất giấy tờ mua áo, thẻ đều không được giải quyết”. Tưởng đơn giản, nhưng tôi và một đồng nghiệp đọc đi đọc lại dòng chữ này mà vẫn không sao hiểu nổi nội dung trong đó. Sở dĩ tôi gọi nó là khó hiểu, bởi thông thường trong những quy định kiểu này sẽ nói rất rõ việc xử lý, nhưng ở đây chỉ nói lấp lửng... “không được giải quyết”.

Sau nhiều giờ chôn chân gần nơi thu viện phí, chúng tôi được tận mắt chứng kiến cái gọi là “không được giải quyết”. Đứng cách đó chỉ khoảng 3 mét, tôi thấy một người phụ nữ đang huơ huơ mấy tờ giấy van nài điều gì đó. Tôi sáp lại gần và được bà N (tên người phụ nữ) cho biết, khi đưa cậu con trai vào viện được 3 ngày thì sơ ý  làm mất thẻ gắn trên áo, vì thế ngoài tiền thuê áo 5 ngày, mẹ con bà còn phải đền 150.000đ, mặc dù trước đó đã báo với người quản lý. Bà N tiếp tục thanh minh nhưng đến khi cổ họng khô rát, người đàn bà có gương mặt khắc khổ ấy cũng chẳng còn cách nào khác là phải chấp nhận đền không thiếu một xu.

Một cán bộ của BVBM giải thích rằng khi đã đặt tiền cọc, thì chiếc áo đó là tài sản của cá nhân người bệnh. Anh ta phải có trách nhiệm với nó, nếu làm mất thì phải đền, vì rằng... quy định như vậy là để người sử dụng luôn có ý thức giữ gìn tài sản của bệnh viện. Thế nhưng, điều đáng nói ở đây là quy định không rõ ràng và những trường hợp làm mất áo hoặc thẻ cũng chỉ là hy hữu thì có cần thiết phải bắt họ đền bù hay không, nhất là sau khi bệnh nhân đó ra viện thì chiếc thẻ có ghi tên của họ cũng bị hủy bỏ.

Mua hay mượn?

Chúng tôi tìm gặp ông Bùi Thành Chi – Phó giám đốc phụ trách kinh tế Y tế BVBM, trình bày sự việc và xin được nghe giải thích. Ông Chi cho biết: “Cái đó người ta làm suốt từ năm 2000 đến giờ”. Rồi ông Chi lại giới thiệu sang Phòng Hành chính Quản trị. Tại đây, ông Đỗ Trọng Tài - Trưởng phòng cho biết: “Tháng 9/2000, tòa nhà Việt-Nhật hoàn thành và sau 2-3 tháng gì đó thì chúng tôi bắt đầu triển khai dịch vụ này. Chúng tôi không cho thuê áo mà thu số tiền đó là để bù vào chi phí mà người nhà bệnh nhân ở lại sử dụng điện, nước, đi thang máy của bệnh viện...”.

Tuy nhiên, mấy tờ giấy thông báo dán tại khu vực thanh toán viện phí trong tòa nhà này lại hoàn toàn mâu thuẫn với những gì ông Tài nói. Lệch về phía bên phải tấm kính ngăn cách giữa nhân viên thu viện phí với người thanh toán có một dòng chữ khá lớn, in đậm: Nơi mua và thanh toán áo vàng, kế bên là 4 điều quy định bệnh nhân mua áo vàng cần phải thực hiện. Mép cửa bên phải phòng nhận và trả áo vàng (gần chân thang máy) cũng có dòng chữ: “Nơi hướng dẫn mua thẻ + áo vàng”. Đến lúc này, chúng tôi cũng không biết phải dùng ngôn từ gì để đặt tên một cách chính xác cho cái “dịch vụ” áo vàng này. Thông báo nói là mua, người bệnh phải trả tiền thuê, còn cán bộ của bệnh viện lại phủ nhận tất cả.

Chúng tôi đặt câu hỏi: “Nếu thu tiền sử dụng điện, nước... thì tại sao thông báo lại là “nơi mua và thanh toán áo vàng”? Ông Tài nói rằng: “Bản chất của vấn đề không phải như vậy, đó là do cách dùng ngôn ngữ... bệnh nhân hiểu nhầm sự việc...”. Tuy nhiên, những tờ biên lai chúng tôi thu thập được lại là thu tiền áo vàng, chứ không phải nộp tiền điện, nước... và chẳng có gì khó hiểu khi người bệnh phàn nàn về dịch vụ này.

Chúng tôi nhẩm tính: nếu mỗi chiếc áo vàng cho thuê 300 ngày/năm thì sẽ thu về 4,5 triệu đồng. Cứ theo lời ông Tài thì những ai ở lại chăm sóc người nhà mới phải nộp thứ tiền đó, tuy vậy do quy định tại khu nhà này là người nhà bệnh nhân chỉ được phép vào thăm từ 16 giờ 30 phút đến 21 giờ (khác với nhiều bệnh viện một ngày được vào thăm 2 lần trưa và tối), vì thế nhiều người dù không ở lại nhưng muốn vào thăm người bệnh ngoài giờ quy định cũng đành móc hầu bao “mua” áo vàng cho đúng “luật”.

Câu chuyện về chiếc áo vàng ở BVBM vẫn đang diễn ra đều đều. Nếu động cơ tốt thì việc làm này cũng là hợp lý, theo lời ông Tài nó giảm được một phần ngân sách phải chi cho các dịch vụ công cộng trong khu nhà Việt - Nhật. Chỉ có điều, BVBM cũng nên để mọi thứ diễn ra minh bạch, chứ đừng “nói một đằng, thông báo và làm... một nẻo”, khiến người bệnh chẳng biết đâu mà lần