Đồng Nai: Có một người 20 năm miệt mài "gieo chữ"
Một buổi chiều, khi đang hỏi thăm một số người dân ở Hương lộ 10 để vào lớp học tình thương của cô Bùi Thị Hoàn ở 37/8 khu phố Bình Điềm, phường Long Bình Tân (TP Biên Hòa) thì cơn mưa trái mùa bắt đầu nặng hạt. Sau một đoạn đường đất ghồ ghề vòng vèo dài trên 500m, chúng tôi đến được lớp học này lúc 16h50' thì cơn mưa ập đến xối xả.
Cứ tưởng trời mưa to như thế sẽ chỉ có vài ba em đến học, nhưng chúng tôi "bé cái lầm", hơn 20 em cả trai lẫn gái cười nói vui tươi, nhí nhảnh đang sắp ghế ra một cách tự giác chuẩn bị cho buổi học. Khi từng em vào đúng vị trí quen thuộc trong căn phòng rộng 50m2, tất cả đều lấy sách vở, bút ra sẵn sàng chờ cô giảng bài.
Trước mắt chúng tôi là những gương mặt sạm nắng đen đúa, những bàn tay nhỏ nhắn nhưng thô ráp, những mái tóc hoe hoe vàng vì nắng gió, phảng phất là mùi mồ hôi và cả mùi tanh của cá… do các em chưa kịp hoặc chỉ tắm rửa qua loa rồi chạy ngay đến lớp cho kịp giờ học. Tuy còn non nớt, thơ dại, nhưng gia đình nghèo nên các em phải vào đời sớm và làm những công việc khá vất vả để "phụ giúp cha mẹ". Hỏi chuyện, thì em nào cũng nói thích học lắm, học để mai mốt làm việc, một số em lại học để trở thành bác sĩ chữa bệnh cho người nghèo, để mai mốt làm cô giáo...
Buổi học bắt đầu bằng nghe và đọc bài "Bàn tay mẹ", tất cả ánh mắt của các em hướng lên bảng nghe cô giảng bài một cách chăm chú. Theo lời giới thiệu của cô Hoàn, lớp học hôm nay (từ lớp 1-3) có 32 em, nhưng có lẽ do cơn mưa quá to nên vắng 5 em đang sinh sống ở khu phố Thái Hòa; địa danh mà người dân vẫn quen gọi là cù lao Ba Xê, thường ngày các em vẫn chèo thuyền vượt sông Đồng Nai đến lớp.
Nếu tính cả lớp 4 và lớp 5 học vào các buổi khác, lớp học tình thương của cô Hoàn hiện có 55 em, chưa kể có 4 em bị thiểu năng trí tuệ vẫn đến lớp từ 4-5 năm nay, nhưng không cho các em vào lớp thì các em khóc và cứ ngồi ở cửa cho tới lúc hết giờ học vào lúc 8h tối, các bạn ra về thì 4 em này mới về nhà.
Một con số ấn tượng từ lớp học tình thương của cô Hoàn được Phòng Giáo dục TP Biên Hòa ghi nhận: 1.275 em học hết bổ túc văn hóa cấp 2, hiện tại có 100 em đang học bổ túc văn hóa cấp 2 và cấp 3. Để có được những con số trên, cô Hoàn bắt đầu gây dựng từ con số không vào mùa hè năm 1989.
Vốn là một giáo viên tiểu học, sống giữa xóm lao động nghèo, cha mẹ các em không biết chữ đã đành, thấy các em không có điều kiện đến trường đi lang thang và sau nhiều đêm trăn trở, cô quyết định mở lớp dạy xóa mù chữ cho các em.
Không có phòng ốc, bàn ghế, cô đến xin các mảnh gỗ vụn của xí nghiệp lâm sản, xin từng tấm vách, tấm lá và nhiều người biết việc làm đầy nhân văn của cô đã xúm tay lại dựng lên lớp học tình thương. Ban đầu lớp chỉ thu nhận được 20 em đã 8-9 tuổi chưa được đến trường, rồi tiếng lành đồn xa, lớp học của cô có lúc lên đến 75-78 em, thế là phải chia ra 2 lớp (mỗi lớp học 3 buổi/tuần).
Những năm trước, con gái cô là Phạm Thị Tú Trinh học hết lớp 12 ở nhà còn "phụ mẹ đứng lớp" 3 buổi/tuần, còn năm học 2008-2009, con gái cô mang thai rồi sinh con, thế là cô Hoàn đảm nhiệm hết.
Tâm sự với chúng tôi, cô Hoàn nói: "Niềm vui lớn nhất là các em biết chữ, thấy các em trưởng thành có nghề nghiệp, có thu nhập chính đáng do công sức mồ hôi của mình bỏ ra. Nhưng tôi sẽ không làm gì được và cũng không đứng trên bục giảng đến ngày hôm nay nếu không có được sự ủng hộ, giúp đỡ tích cực, nhiệt tình của các cơ quan, doanh nghiệp, các nhà hảo tâm".
Nói xong cô chỉ vào lớp học rộng 50m2 được xây bằng tường gạch, mái tôn đóng la phông, nền gạch hoa cao ráo sạch sẽ được xây dựng trên phần đất của gia đình cô hiến là do Công ty TNHH Vĩnh Cường xây tặng vào tháng 8-2007 với số tiền 40 triệu đồng.
Chưa hết, cô Hoàn nói nhiều đến sự giúp đỡ của các cơ quan, các nhà hảo tâm khác: Công an TP Biên Hòa mỗi năm ủng hộ 3 triệu đồng để mua 60 bộ áo quần; ông Quách Tiến Thịnh - Phó Tổng Giám đốc Công ty Tín Nghĩa (Đồng Nai) từ năm học 2007-2008 về sau mỗi năm trao 20 suất học bổng (một suất 500.000 đồng); là chùa Thanh Long ở phường Trung Dũng (TP Biên Hòa) cứ vào dịp Tết Nguyên đán, Trung thu, hoặc ngày Quốc tế Thiếu nhi 1-6 đều đến tặng quà (một lần trị giá 4-5 triệu đồng); hoặc Chi đoàn Công ty ICD Biên Hòa mấy năm nay không chỉ thường xuyên tặng quà mà còn hỗ trợ mỗi năm 2,5 triệu đồng để đưa các em đi tham quan ở Dinh Thống Nhất, Khu du lịch Suối Tiên (TP HCM), Khu du lịch Bửu Long (TP Biên Hòa). Danh sách các cơ quan, các nhà hảo tâm giúp đỡ cho lớp học tình thương rất dài, Mặt trận Tổ quốc phường Long Bình Tân từ năm học 2007-2008 trở đi mỗi năm tặng 5 suất học bổng (một suất 300.000 đồng); đó là một số tiểu thương ở chợ Long Bình Tân lúc ủng hộ tiền, lúc giúp cả tấn gạo.
Để các em có phương tiện đi lại, cô không ngần ngại "gõ cửa": Phòng Giáo dục, Mặt trận Tổ quốc TP Biên Hòa, Hội Khuyến học tỉnh Đồng Nai… xin được cả trăm chiếc xe đạp; rồi nhiều nhà hảo tâm khác đến tặng quần áo, sách vở.
Năm nay cô Hoàn bước sang tuổi 62 và 10 năm nay cô là Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ phường Long Bình Tân tham gia tích cực vào các hoạt động xã hội. Chiều 31/3, trước khi gặp chúng tôi, cô Hoàn vừa đến các khu phố gửi thư ngỏ kêu gọi các cơ quan, doanh nghiệp, các nhà hảo tâm ủng hộ "Nồi cháo nhân đạo" được Hội Chữ thập đỏ TP Biên Hòa tổ chức từ tháng 5/1999, nhằm giảm bớt một phần khó khăn, vất vả cho những gia đình nghèo ở vùng sâu vùng xa phải đưa con em đến điều trị tại Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai.
Ghi nhận thành tích của cô, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam tặng cô Huy chương Vì sự nghiệp chữ thập đỏ và Ủy ban Dân số, Gia đình và Trẻ em tặng Huy chương Vì trẻ em cùng nhiều bằng khen, giấy khen khác… Lớp học của cô hiện nay có 10 em cha mẹ ly hôn ở với ông bà nội (hoặc ngoại) nhưng đều tuổi cao sức yếu, Hội Chữ thập đỏ của phường hằng tháng giúp đỡ mỗi em 100.000 đồng và 20kg gạo.
Từ lớp học tình thương của cô Hoàn, giờ đây nhiều em đã đi làm công nhân, đã làm cha làm mẹ và vào ngày Tết, ngày Nhà giáo Việt Nam hoặc ngày Quốc tế phụ nữ lại kéo nhau đến chúc mừng cô.
Khi chúng tôi ra về, cô Hoàn thông báo "tin vui": Sở Giáo dục và Đào tạo, Hội Khuyến học tỉnh Đồng Nai đồng ý ủng hộ 15-20 triệu đồng xây dựng nhà tắm, nhà vệ sinh cho lớp; Hợp tác xã Thương mại - Dịch vụ Long Biên sẽ trả tiền điện cho lớp (mỗi năm 3 triệu đồng) và tặng 2 suất học bổng (một suất 300.000 đồng); HĐND tỉnh Đồng Nai ủng hộ 60 bộ sách giáo khoa (trị giá 6 triệu đồng) cho các em.
Việc làm không mệt mỏi của cô Hoàn và tấm lòng thơm thảo của các cơ quan, doanh nghiệp, các nhà hảo tâm sẽ là đôi cánh nâng ước mơ của các em trở thành hiện thực