Gần 2000 ngày truy lùng "Sói già" Phàn A Gát trong rừng già Tây Bắc

Vụ án này đã trở thành vụ án "đồng rừng" khá "kinh điển" bởi tính nguy hiểm, gian ngoan của đối tượng, bởi thời gian đánh án dài (5 năm, 10 ngày), bởi những khó khăn, vất vả của những cán bộ, chiến sĩ tham gia không thể kể hết; bởi những vết thương mà đối tượng gây ra cho các anh mới bắt đầu lành da, thắm thịt.

Mùa xuân này, nơi núi rừng biên cương ấy, những cánh đào lại khoe sắc thắm, những cô gái vùng cao lại yên tâm vào rừng hái măng, hái nấm vì cái ác đã được các anh loại bỏ đi rồi.

Nhận diện “sói già”

Phàn A Gát, sinh năm 1969 tại thôn Ná Lùng, xã Cốc Mỳ, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai. Trước khi gây ra những vụ án mạng nghiêm trọng, y đã là kẻ côn đồ, hung hãn. Trong thôn bản, Gát từng gây ra những vụ trả thù đẫm máu với tất cả những người có mâu thuẫn với hắn ta dù là nhỏ nhất và nhiều lần bị chính quyền địa phương đưa ra kiểm điểm và giáo dục.

Vụ việc xảy ra vào ngày 2/11/2000, thể hiện bản chất côn đồ, khát máu của Gát. Do mâu thuẫn trong việc chia tiền chôn con trâu chết của gia đình mẹ vợ, y đã dùng điếu cày và đá tảng đập vào đầu gây ra cái chết cho hai anh Tẩn A Tốn và Tẩn A Đon, đều sinh năm 1972, dân tộc Dao Tuyển, người cùng thôn, cùng dân tộc với hắn. Sau khi gây án, A Gát xách súng kíp trốn vào rừng. Những ngày ấy, lực lượng hình sự Công an tỉnh Lào Cai và Công an huyện Bát Xát cùng với chính quyền địa phương đã nhiều lần vận động, thuyết phục nhưng Gát vẫn ngoan cố không chịu ra đầu thú.

Ngày 24/11/2000, Phòng CSĐT tội phạm về TTXH, Công an tỉnh Lào Cai đã ra lệnh truy nã đặc biệt Phàn A Gát và đề nghị Bộ Công an ra lệnh truy nã toàn quốc. Là người địa phương, Gát thông thuộc từng đường ngang ngõ tắt trong rừng rậm, con "sói già" ấy thoắt ẩn, thoắt hiện nên việc truy tìm tung tích của hắn gặp rất nhiều khó khăn.

Trong khi đang bị các lực lượng Công an truy bắt, Gát vẫn điên cuồng gây tội ác, gieo rắc nỗi kinh hoàng cho bà con trong vùng cao khu vực. Điển hình trong số đó là vụ sát hại anh Chảo A Thắng, sinh năm 1972, người cùng thôn khi anh này cùng 3 người thợ khác vào rừng xẻ cây gỗ mà trước đây tên Gát đã nhận và đánh dấu. Gát luồn rừng, nằm phục tại lán của nhóm thợ, khi phát hiện người bị hại đã dùng súng kíp bắn chết anh Thắng và lấy luôn khẩu súng kíp của anh này chạy trốn vào rừng.

Sau lần ấy, Gát càng cảnh giác cao, hắn đe dọa sẽ giết chết những người nào dám thông tin với lực lượng Công an, Gát nghi ngờ tất cả những ai đi vào khu rừng hắn lẩn trốn.

Ngày 19/7/2003, tức là hơn 2 năm sau khi giết người, Gát phát hiện tổ đi săn trên rừng xã Cốc Mỳ đang ngồi hút thuốc lào. Cho rằng những người trong thôn Ná Lùng giả vờ đi săn thú để tìm bắt hắn nên Gát đã dùng súng kíp bắn vào lưng anh Đặng Văn Thành, sinh năm, làm anh này bị thương nặng, may mà được mọi người đưa đi cấp cứu kịp thời nên mới thoát khỏi cơn nguy kịch.

4 tháng sau, ngày 30/11/2003, Gát phát hiện một tổ mật phục của lực lượng trinh sát Phòng CSĐT tội phạm về TTXH và Công an huyện Bát Xát khi đang phối hợp câu nhử đối tượng đến địa điểm phục bắt tại khu vực rừng xã Cốc Mỳ. Gát đã bắn vào tổ mai phục khiến đồng chí Vũ Tú Nam, Thiếu uý cán bộ Công an huyện Bát Xát trúng đạn và bị thương...

Con "sói già" ấy tiếp tục lộng hành, gây nỗi kinh hoàng cho người dân trong bản. Không ai dám đi rừng hay làm nương rẫy sát bìa rừng, khu rừng già đã âm u giờ thêm con sói Phàn A Gát trở thành nỗi ám ảnh cho cả đám thợ săn trong vùng. Những ruộng bắp, nương sắn, những nương thảo quả cả đống tiền mà không ai dám vào thu hoạch...

"Sói Phàn A Gát già" tiếp tục làm mưa làm gió không chỉ trong khu rừng già mà y còn "tranh thủ" trả những mối thù riêng. Năm 2004, hắn tiếp tục gây ra vụ án mạng nghiêm trọng. Do mâu thuẫn tranh chấp đất đai từ trước, Gát từ trên rừng lẻn về gần nhà anh Hoàng Văn Xìn, ở thôn Phìn Ngan, xã Trịnh Tường bắn anh bị thương...

Ngoài ra, Gát còn viết chữ vào lán trên nương của một số người trước đây đã có mâu thuẫn với y, đe dọa giết họ, vót chông cắm xung quanh lán đi nương gây thương tích cho dân bản. Hắn ngang nhiên giết trâu của bà con thả trong rừng làm thực phẩm cải thiện trong những ngày lẩn trốn, hắn trộm cắp lương thực, thực phẩm, chặn mương nước, phá bờ ruộng và trộm cắp hoa màu.

Ngần ấy thời gian sinh sống ở trên rừng nhưng y vẫn thường xuyên gặp gỡ và bảo vệ tài sản cho gia đình và những người thân của y với bản tính của một con thú hoang dã. Gã gieo rắc những nỗi kinh hoàng cho bà con sống trong khu vực, làm đảo lộn cả những cuộc sống bình yên của vùng rừng già Trịnh Tường, Y Tý, Cốc Mỳ của huyện Bát Xát.

Hành trình truy lùng kẻ thủ ác

5 năm 10 ngày Gát lẩn trốn và gây án là ngần ấy thời gian các trinh sát Phòng CSĐT tội phạm về TTXH, Công an tỉnh Lào Cai ăn không ngon, ngủ không yên. 5 năm đã ba lần Giám đốc Công an tỉnh quyết định thay đổi, bổ sung thành viên Ban chuyên án vì có đồng chí được điều chuyển đơn vị, có đồng chí đến tuổi nghỉ hưu. Ai ra đi cũng canh cánh bên lòng "món nợ" với bà con dân bản nên liên tục dõi theo xem anh em ở lại làm án thế nào.

Với 37 kế hoạch công tác được xây dựng và triển khai ở các thời điểm và tình huống cụ thể để bắt giữ đối tượng. Nhiều lần các anh phối hợp với Công an Trung Quốc phục bắt đối tượng nhưng y như con sói đã thành tinh, không bao giờ đến địa điểm hẹn gặp ai đúng hẹn và hoạt động theo bất kỳ quy luật nào. Biết bao nhiêu là ngày đêm luồn rừng tìm dấu vết hay mật phục đối tượng, biết bao đêm nằm trong rừng già âm u không một tấm chăn trong cái lạnh thấu xương của vùng núi cao, những đêm đói rét cồn cào, toàn thân sũng nước bởi mưa rừng, tất cả phải là những người trong cuộc mới thấu hết...

Xác minh, mật phục, đón lõng, khảo sát địa hình tìm nơi ẩn náu, câu nhử đối tượng, phát động quần chúng, sử dụng biện pháp nghiệp vụ... nhưng con "sói già" vẫn thoắt ẩn thoắt hiện trong rừng. Cũng đã không ít lần Gát thoát chết trong gang tấc, khiến con "sói già" ấy càng trở nên cảnh giác cao độ.

Có lần biết y sẽ sang biên giới Trung Quốc gặp người thân vào ngày mồng 5 Tết âm lịch, ta phối hợp với Công an Trung Quốc bố trí phục bắt đối tượng nhưng hắn đã không đến vào ngày đó mà đợi đến 1 tuần sau mới sang. Nhiều lần, tổ phục kích phát hiện Gát nhưng do khoảng cách quá xa nên không kịp tiếp cận bắt giữ.

Trong ngần ấy thời gian, Gát đã nhiều lần vượt biên đến chợ Sín Cái, cách trung tâm Hà Khẩu khoảng 70 km để mua thuốc súng, đạn ghém và đồ dùng cho cá nhân, mua máy tuốt lúa về cho gia đình. Ta đã thông báo và phối hợp với Công an Trung Quốc, đón lõng khu vực đường ra biên giới để bắt nhưng lần nào, con "sói già" ấy cũng thoát chết.

Đã có vài ý kiến đề nghị tổ chức lực lượng vũ trang vây bắt, nếu không được thì tiêu diệt đối tượng. Ban chuyên án đã quyết định không dùng phương án đó vì ngoài mục tiêu truy bắt đối tượng còn cần phải đảm bảo an toàn về lực lượng. Gát là đối tượng hết sức manh động, trên người hắn lúc nào cũng thường trực 3 khẩu súng kíp đã nhồi đạn và dao nhọn (với loại súng kíp khi thuốc súng nổ, phạm vi sát thương rất rộng nên sẽ khó tránh khỏi thương vong ngay cả khi mặc áo tránh đạn).

Khó khăn càng chồng chất khi Gát chẳng bao giờ để lại dấu vết ở những nơi hắn từng đặt chân, trong khi đó Ban chuyên án chỉ có một tài liệu duy nhất là bức ảnh của Gát làm chứng minh thư khi hắn 16 tuổi được Bộ Công an tái tạo chân dung bằng kỹ thuật vi tính. Nhận định Gát phải có nơi ẩn náu cố định ở một điểm, không thể sống lang thang trên rừng dài ngày như vậy được, anh em kiên trì bám địa bàn. Nhưng để xác định hang ổ của con sói già ấy thì quả thật không đơn giản.

Một tổ trinh sát gồm 5 đồng chí, không kể ngày đêm bí mật luồn rừng để lần tìm dấu vết phát hiện nơi ẩn náu của Gát và những nơi đối tượng thường lén lút gặp người thân, đồng thời một tổ bám sát di biến động của thân nhân đối tượng. Gần 4 tháng nằm rừng, công lao các anh cũng đã đươc đền đáp.

Một đêm các anh phát hiện có ánh sáng le lói và những tiếng động lạ phát ra từ trong hang Dê, thuộc vực suối Thầu, xã Cốc Mỳ. Sở dĩ gọi là hang Dê bởi hang có vách đá dựng đứng 850 cửa hang nằm lưng chừng vách đá, lối đi lên rất hiểm trở, chắc chỉ có loài dê núi mới leo được. Đây là vị trí rất thuận lợi cho việc ẩn náu như bí mật ít người biết, người ở trong hang có tầm quan sát rộng nhưng ở dưới lại không nhìn được vào hang, có nhiều lối ra theo nhiều hướng khác nhau và những ngách đá lởm chởm để ẩn náu. Nhận định đây chính là nơi đối tượng ẩn náu, tổ trinh sát tiếp tục bám sát theo dõi, mặt khác báo cáo về Ban chuyên án kết quả truy tìm.

Ngay lập tức, một kế hoạch tác chiến được Ban chuyên án thống nhất với sự phối hợp hỗ trợ của các lực lượng cảnh sát cơ động, dân quân, bộ đội biên phòng... triển khai bao vây hang ổ của đối tượng.

Đêm 9/11/2005, một tổ công tác đã bí mật tiếp cận khu vực phía dưới hang Dê, đêm tối, do địa hình hiểm trở nên việc phát hiện dấu hiệu của đối tượng trong hang rất khó vì y đã đi ngủ mà trời lại quá tối, địa hình của hang rất hiểm trở, trong khi yêu cầu đặt ra là phải tuyệt đối giữ bí mật. Ban chuyên án quyết định để một tổ bí mật mai phục chờ tới mờ sáng tiếp tục tiếp cận hang.

Vách đá dựng đứng, đường lên hang quá hiẻm trở, khi các tổ triển khai lực lượng bao vây cửa hang thì  đã gần trưa. Các đội hình lần lượt lợi dụng địa hình tiếp cận phía trong hang, 12h15’, khi phát hiện lực lượng vây bắt, đối tượng điên cuồng bắn trả, cuộc đọ súng đã diễn ra. Thấy yếu thế Gát rút dần vào trong hang, lợi dụng các ngách đá hiểm trở để cố thủ bắn ra... 5 đồng chí đã bị thương, bản thân đối tượng cũng đã bị thương nhưng hắn vẫn liều chết cố thủ.

Lực lượng vây bắt đã siết chặt vòng vây nhưng không phát hiện được đối tượng. Tại nơi Gát đun nấu, lực lượng của Ban chuyên án phát hiện 2 khẩu súng kíp, dao, tiền Việt Nam và Trung Quốc, 1 chiếc can nhựa có dính máu. Xét nghiệm nhanh cho thấy đó là máu người bị thương.

4h sáng ngày 11/11, lực lượng vây bắt được lệnh tiến vào sâu trong hang lục soát, truy bắt đối tượng. Đến 6h30’, phát hiện có tiếng súng nổ trong lòng hang vọng ra, khi lực lượng Công an tiếp cận được tên Gát thì phát hiện hắn đã chết bằng cách tự bắn vào đầu mình bằng chính khẩu súng kíp mà hắn đã gây nhiều tội ác.

Theo đánh giá của Trưởng Ban chuyên án thì đây vụ án đặc biệt nghiêm trọng, gần 2000 ngày đêm là cuộc đấu trí, đấu lực của các đồng chí trong Ban chuyên án với tên tội phạm hung hãn, quỷ quyệt. Trong cuộc truy lùng đối tượng đã có nhiều cán bộ và chiến sỹ Công an bị thương nặng nhưng đồng đội của các anh đã quyết tâm tiêu diệt con sói già, trả lại bình yên cho cánh rừng già nơi địa đầu Tổ quốc