Ghi ở nơi “phát tích” Ngày Thương binh - Liệt sỹ

Chúng tôi đến Di tích 27-7 đúng vào dịp hoa sen nở hồng rực bên hồ ngay lối vào di tích. Bước vào cổng khu di tích, mùi hoa sen thoang thoảng, sắc hồng, đỏ của hoa đại hai bên, ẩn dưới vòm lá xanh của cây đa cổ thụ khiến khách tham quan cảm thấy thật dễ chịu. Giữa khuôn viên rộng mát của khu di tích được đặt một tảng đá vân mây trắng hình trụ, chóp nhọn, cao hơn 3m, rộng gần 3m, nặng gần 7 tấn ghi: “Nơi đây ngày 27/7/1947 ba trăm cán bộ, bộ đội và đại diện các tầng lớp nhân dân địa phương họp mặt nghe công bố thư Bác Hồ, ghi nhận sự ra đời ngày thương binh liệt sỹ ở nước ta”. Khu di tích được xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia năm 1997 và được Nhà nước đầu tư tôn tạo với diện tích 3.000m² gồm: Nhà lưu niệm, sân hành lễ, bia, đá, tường, rào, tu bổ nghè Ông, nghè Bà.

Sau ngày toàn quốc kháng chiến 19/12/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh, Trung ương Đảng, Chính phủ, Bộ Tổng tư lệnh lên an toàn khu (ATK) Định Hóa đặt đại bản doanh lãnh đạo cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Cùng với một số địa bàn khác của tỉnh Tuyên Quang, Bắc Kạn, Đại Từ trở thành cửa ngõ của Chiến khu Việt Bắc.

Theo cuốn Di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh Thái Nguyên, sau khi “Hội binh sĩ bị nạn” ra đời được Hồ Chủ tịch làm Hội trưởng danh dự, rồi phong trào “Mùa đông binh sỹ” phát động, cuối năm 1946, đầu năm 1947, giữa lúc bộn bề công việc kháng chiến chống thực dân Pháp, Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn quyết định nhiều chủ trương, chính sách quan trọng về thương binh liệt sỹ về công tác đền ơn đáp nghĩa. Tháng 6/1947, Bác Hồ đề nghị Chính phủ chọn một ngày trong năm là “ngày thương binh” để “đồng bào có dịp tỏ lòng hiếu nghĩa và yêu mến thương binh”.

Đầu tháng 7/1947, Ban vận động tổ chức ngày thương binh toàn quốc được thành lập khoảng 20 người họp tại thôn Phú Minh, xã Phú Thịnh, huyện Đại Từ, chọn ngày 27/7 là ngày Thương binh toàn quốc. Ngày 17/7/1947, Bác Hồ gửi thư cho Ban tổ chức, lá thư viết: “Ngày 27/7 là một dịp cho đồng bào ta bày tỏ lòng hiếu nghĩa, bác ái và tỏ lòng yêu mến thương binh… tôi xin xung phong gửi một chiếc áo lót lụa mà chị em phụ nữ đã biếu tôi, một tháng lương của tôi, một bữa ăn của tôi và các nhân viên tại Phủ Chủ tịch cộng lại là một nghìn một trăm hai mươi bảy đồng (1.127 đồng)”. Như vậy, Bác Hồ không chỉ đồng ý lấy ngày 27/7 mà còn là vị Chủ tịch nước - người công dân đầu tiên cùng các thành viên Chính phủ tỏ lòng hiếu nghĩa với thương binh.

Khách đến tham quan và dâng hương ở di tích 27-7.

Ngày 16/12/1947 Hồ Chủ tịch đã ký Sắc lệnh “Quy định về chế độ hưu, bổng, thương tật và tiền tuất tử sỹ”. Đây được coi là văn bản đầu tiên khẳng định vị trí quan trọng của công tác thương binh, liệt sỹ đối với cuộc kháng chiến cứu nước của dân tộc ta.

Sau khi ấn định ngày “Thương binh toàn quốc”, địa điểm công bố ngày này cũng được lựa chọn kỹ càng. Đó là xóm Bàn Cờ, xã Hùng Sơn, huyện Đại Từ, nơi có cây đa to với khoảng sân rộng rãi, có đường vào từ ba hướng, có ao và đồng lúa gần đó, các quả đồi thoai thoải xanh tốt, tiện cho việc giữ bí mật, tập trung trong kháng chiến, lại dễ thoát ra các hướng khi có máy bay giặc Pháp bắn phá. Bên cạnh có nghè Ông thờ tiến sỹ Đồng Doãn Giai và nghè Bà thờ Công chúa Mai Hoa. Lễ công bố tiến hành đơn giản, trang nghiêm, có cờ Tổ quốc, ảnh Bác Hồ, khẩu hiệu “Lễ công bố ngày thương binh liệt sỹ” ở ngay gốc đa, có nhân dân các xã xung quanh đến dự. Buổi lễ mít tinh bắt đầu vào 6h tối, Ban tổ chức đọc thư Bác Hồ gửi nhân Ngày Thương binh - Liệt sỹ toàn quốc và kết thúc bằng tiếng hô: “Hồ Chủ tịch muôn năm”, “Trường kỳ kháng chiến nhất định thắng lợi”.

Cho tới hôm nay, cây đa 27-7 vẫn còn sống với nhiều nhánh lớn tỏa bóng mát rượi. Nhà lưu niệm thờ Bác Hồ và các anh hùng liệt sỹ luôn ngát hương, ngập tràn sen hồng. Ông Nguyễn Đình Đông, thành viên của tổ bảo vệ Khu di tích cho biết: “Tất cả hoa sen cắm trong nhà lưu niệm đều được hái về từ hồ sen trước cổng di tích”. Di tích 27-7 là điểm nối với các điểm di tích lịch sử cách mạng ATK Định Hoá và Tân Trào - Tuyên Quang. Trong chuyến hành trình về ATK, rất nhiều đoàn khách đã về đây dâng hương tưởng niệm Bác Hồ và các liệt sỹ. Đặc biệt, trong những ngày tháng 7, khách về với di tích cũng đông hơn. Nhiều thương binh đã rưng rưng xúc động khi đứng trước bàn thờ liệt sỹ. Ý thức về việc giữ gìn khu di tích đặc biệt này, ông Đông và các thành viên trong tổ bảo vệ luôn nâng niu trân trọng từng bảo vật và giữ khuôn viên luôn sạch đẹp.

Trong hành trình đến với các gia đình liệt sỹ Công an tỉnh Thái Nguyên, Đoàn Công tác xã hội từ thiện của Báo CAND cũng đã đến dâng hương tưởng niệm Bác Hồ và các Anh hùng liệt sỹ tại Khu di tích 27-7. Trong tháng 7, Báo CAND và bạn đọc đồng hành cũng đã đến thăm và tặng quà các gia đình liệt sỹ Công an các tỉnh Thái Nguyên, Tuyên Quang, thăm Trung tâm thương binh nặng ở huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam… Những ngày này, lãnh đạo Bộ Công an và các đơn vị trực thuộc cũng tìm đến những địa chỉ đỏ để tưởng nhớ, tri ân, thể hiện sự biết ơn đối với thế hệ đi trước đã cống hiến xương máu cho độc lập tự do của dân tộc