Giáo sư Nguyễn Cảnh Toàn được tôn vinh đặc biệt

06:22 28/08/2005

Điều đặc biệt cần nói về con người tài năng được thế giới tôn vinh này lại không được đào tạo chính quy nhiều mà chủ yếu do ý chí tự học, tự rèn, do phát huy tiềm năng nội lực trong quá trình nghiên cứu, sáng tạo.

Thêm một lần nữa giáo sư Nguyễn Cảnh Toàn được tín nhiệm tôn vinh một cách đặc biệt. Chắc nhiều người còn nhớ, ông đã từng được Trung tâm Tiểu sử danh nhân thế giới IBC mời làm Phó tổng giám đốc Trung tâm (đầu năm 1996), được một tổ chức quốc tế của Anh tặng bằng “Danh dự vẻ vang” (Illuminated diploma of honour) về những thành tựu lớn lao mà ông đạt được trong lĩnh vực toán học, giáo dục (giữa năm 1996), đã từng được bầu vào danh sách các danh nhân thế giới, được mời dự hội thảo giao lưu giữa 200 danh nhân khoa học của 33 nước ở San Francisco (1998), được đưa vào danh sách 114 trí tuệ lớn nhất thế giới của thế kỷ 21 (2001), được Trung tâm Tiểu sử danh nhân quốc tế cấp bằng “Viện sĩ nổi tiếng” (2004).

Bằng danh dự công nhận GS. Nguyễn Cảnh Toàn là "Thiên tài lỗi lạc thế kỷ 21"

Ngay từ thời học phổ thông, khi đang học năm thứ nhất chuyên khoa, ông đã tự học chương trình năm thứ 2 và cuối năm ông đã thi thẳng vào năm thứ 3. Lên đại học, ông chỉ học chính quy hết chương trình toán học đại cương. Tuy đỗ thủ khoa nhưng ông phải dừng lại, vì chính quyền thực dân Pháp hồi đó không muốn người Việt Nam đi sâu hơn nữa vào khoa học.

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 bùng nổ, ông trở về quê, tham gia mọi phong trào yêu nước ở địa phương. Ông vừa dạy bình dân học vụ, dạy cấp 2 vừa tiếp tục tự học về toán theo chương trình trên toán học đại cương. Đến khi Bộ Giáo dục có chủ trương tổ chức thi đặc cách, cấp bằng cử nhân cho những người có quá trình tự học. Ông đăng ký thi và kỳ thi đó cũng chỉ có một mình ông. Ông đã đỗ xuất sắc.

Liền sau đó, ông được mời tham gia Ban Giám khảo kỳ thi toán học đại cương toàn quốc cùng với 2 ông Nguyễn Thúc Hào và Phó Đức Tố.

Ông tự học ngoại ngữ để tiếp tục nghiên cứu thêm về toán. Hòa bình lập ở một nửa đất nước, ông được điều về dạy toán tại Trường đại học Khoa học tự nhiên Hà Nội.

Đến lúc này thì ông thực sự băn khoăn cho trình độ của mình so với nhiệm vụ ngày càng nặng nề. Ông liền đề xuất: Tổ chức nghiên cứu khoa học song song với giảng dạy. Để dạy tốt hình học phi Ơclít, ông đi sâu nghiên cứu vấn đề “đường và mặt bậc 2 trong hình học”.

Nhận được thông tin từ Washington, giáo sư - viện sĩ Nguyễn Cảnh Toàn được phong tặng danh hiệu "Thiên tài lỗi lạc thế kỷ 21", tôi liền tìm đến hỏi và chúc mừng ông, ông vui vẻ đưa cho tôi xem chiếc bằng danh dự mà ông vừa nhận được. Xin tạm dịch nội dung chiếc bằng đó:

NGUYỄN CẢNH TOÀN

Đã hội tụ đủ những tiêu chí để phong tặng danh hiệu

THIÊN TÀI LỖI LẠC THẾ KỶ 21.

Do những cống hiến và ảnh hưởng trong các lĩnh vực

TOÁN HỌC, GIÁO DỤC.

Các chi tiết về sự phong tặng nói trên sẽ được làm nổi bật trong sách “Thiên tài thế kỷ 21” do Viện Tiểu sử danh nhân thế giới của Hoa Kỳ xuất bản.

Ký, vào sổ và công bố ngày 25/5/2005
Dấu của Viện Tiểu sử Hoa Kỳ              
Chủ tịch
J.M.Evans
Người vào sổ L.M.Kellander

Tháng 8/1957, ông được cử sang Trường đại học Lomonosov (Liên Xô cũ) nghiên cứu. Dưới sự dẫn dắt của giáo sư Barvalov, ông tiếp tục nghiên cứu các đề tài mà ông thai nghén bao năm (đường và mặt bậc 2 trong hình học). Sau một thời gian theo dõi kết quả nghiên cứu của ông, giáo sư Barvalov khẳng định: Vấn đề này có thể nâng lên thành luận án phó tiến sĩ. Thế là vào cuối năm 1958, Nguyễn Cảnh Toàn là người Việt Nam đầu tiên bảo vệ thành công luận án phó tiến sĩ tại một nước XHCN trên cơ sở tự lực cánh sinh, vừa làm vừa nghiên cứu.

Trở về nước, ông lại tiếp tục cùng với những cộng sự và sinh viên giỏi nghiên cứu tiếp. Bỗng một hôm, ông phát hiện ra điều bí ẩn ngay trong kiến thức hình học mà ông đang dạy (mối quan hệ giữa các phép cộng tuyến, các phép chiếu xuyên tâm, các phép thấu xạ trong không gian Pn) và hơn thế, ông đã nâng cao các khái niệm về lý thuyết đối hợp trong hình học xạ ảnh, trên cơ sở đó, ông khái quát và hệ thống lại vấn đề “lý thuyết đối hợp bộ n”. Và đây chính là đề tài làm luận án tiến sĩ của ông. Đề tài này không đơn giản, gặp rất nhiều khó khăn nhưng hai giáo sư Tạ Quang Bửu và Nguyễn Khánh Toàn (lúc đó là đồng Phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Nhà nước) rất quan tâm giúp đỡ, động viên ông. Khi bản luận án hoàn thành, hai ông đã cho gửi sang Viện hàn lâm Khoa học Liên Xô để nhờ giám định giúp.

Mấy tháng sau, Nguyễn Cảnh Toàn được cử đi Liên Xô công tác 3 tháng. Điều bất ngờ là, vừa sang đến nơi, giáo sư Glagolev, người ra đón ông tại sân bay Moskva, cho biết: “Tôi đã đọc kỹ công trình “lý thuyết đối hợp bộ n” của ông; công trình này xứng đáng là một luận án tiến sĩ xuất sắc”. Ông liền báo cáo ngay về nhà và sau khi được ở nhà cho phép, cuối đợt công tác, ông đã đến Trường đại học Sư phạm Lênin bảo vệ luận án tiến sĩ “Lý thuyết đối hợp bộ n”. Toàn thể hội đồng giám khảo nhất trí đánh giá xuất sắc - Giáo sư Glagolev phát biểu: Nguyễn Cảnh Toàn là một nhà hình học xạ ảnh thiên tài, tinh thông cả phương pháp tổng hợp và phương pháp giải tích”.

Năm 1969, ông lại hoàn thành một công trình nghiên cứu sáng tạo mới là xây dựng một lý thuyết không gian rộng lớn mang tên là “Lý thuyết các không siêu phi Ơclít” hay “hình học siêu phi Ơclít”. Đến năm 1971, “hình học siêu phi Ơclít” của ông được in vào kỷ yếu của Hội nghị Toán học quốc tế ở Nice (Pháp).

Đến khi được cử làm Hiệu trưởng Trường đại học Sư phạm cho đến sau này lên làm Thứ trưởng Bộ Giáo dục, ông càng quyết tâm làm cho ý tưởng giáo dục tích cực đó thành hiện thực. Ông đã từng đề xuất một cơ cấu “sư phạm - phổ thông - cuộc sống” và chủ trương “đào tạo giáo viên từ xa” nhằm tận dụng phương tiện truyền thông và công nghệ tin học, đồng thời phát huy cao độ tiềm năng nội lực của người được đào tạo! Do đó, ông đã được Nhà nước ta phong tặng danh hiệu “Nhà giáo nhân dân” và học hàm “Giáo sư” ngay từ đợt đầu.

Tuy việc tôn vinh này chỉ là của một tổ chức nước ngoài, nhưng giáo sư - viện sĩ Nguyễn Cảnh Toàn thực sự đã có nhiều đóng góp tích cực cho sự nghiệp xây dựng và phát triển ngành toán học và giáo dục

Trường Giang

Trong chương trình “Mãi mãi niềm tin theo Đảng” vào tối 16/1 – chương trình chính luận nghệ thuật chào mừng kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng, hướng tới Đại hội XIV của Đảng, ca sĩ Anh Tú tạo nhiều bất ngờ khi giới thiệu đến công chúng ca khúc mang tên “Thưa Đảng” do chính anh sáng tác.

Trước thềm trận bán kết Vòng chung kết U23 châu Á, cái tên U23 Trung Quốc mang đến nhiều suy ngẫm lẫn tò mò. Không hào nhoáng, không áp đảo về mặt thế trận, đội bóng trẻ đến từ Đông Á lại lặng lẽ tiến sâu bằng một con đường khác biệt: phòng ngự đến tận cùng và chắt chiu từng khoảnh khắc sinh tồn. Đó không phải là lối chơi hấp dẫn, nhưng lại là một bài toán thực sự hóc búa cho bất kỳ đối thủ nào, trong đó có U23 Việt Nam.

Giữa trùng khơi, trong nhịp sóng vỗ nơi đảo tiền tiêu của Tổ quốc, hơn 1.900 người dân cùng các lực lượng vũ trang trên đặc khu Thổ Châu (tỉnh An Giang) đang hân hoan, tin tưởng hướng về Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Đây không chỉ là sự kiện chính trị trọng đại của dân tộc mà còn mang theo bao mong muốn, kỳ vọng về một cuộc chuyển mình lịch sử cho Tổ quốc trong kỷ nguyên vươn mình.

Thực hiện cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm, bảo đảm an ninh, trật tự Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026, Công an tỉnh Điện Biên vừa bắt 1 đối tượng, tang vật thu giữ 10 bánh ma túy.

Trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu có những chuyển dịch phức tạp, Greenland giờ không chỉ là một hòn đảo tự trị băng giá xa xôi của Đan Mạch. Tổng thống Donald Trump gần đây thường xuyên khẳng định, Mỹ phải kiểm soát Greenland để chống lại mối đe dọa từ các đối thủ ở khu vực Bắc Cực. Đặc biệt, với sự xuất hiện của hệ thống Vòm Vàng và hệ thống vũ khí hiện đại, nhu cầu kiểm soát Greenland trở nên đặc biệt cấp thiết.

Trong không khí Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, đồng chí Nguyễn Hồng Thái, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh đã trả lời phỏng vấn các cơ quan báo chí trung ương và địa phương về tầm nhìn, mục tiêu và những định hướng lớn nhằm xây dựng Bắc Ninh phát triển nhanh, bền vững, hiện đại, giàu bản sắc; phấn đấu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030.

Những ngày gần đây, dư luận cả nước đặc biệt quan tâm đến thông tin báo chí phản ánh việc xuất hiện một ngôi nhà rường bằng gỗ dựng ngay trước cổng vào bửu thành của Lăng Hoàng thái hậu Từ Dụ, đồng thời một cổng gỗ dạng tam quan cũng được dựng ở khu vực phía ngoài Lăng vua Thiệu Trị. Cả hai công trình đều do Trung tâm Bảo tồn Di tích cố đô Huế cho xây dựng, với lý do “phục vụ hương khói, nghi lễ” và được thực hiện từ nguồn xã hội hóa.

Với 88 ca ghép gan cho bệnh nhi, Bệnh viện Nhi Trung ương hiện là đơn vị có số ca ghép gan nhi nhiều nhất tại Việt Nam, trong đó có những ca đòi hỏi kỹ thuật khó. Sau mỗi ca ghép thành công là một tương lai được viết lại, một cuộc đời được hồi sinh từ lòng nhân ái của người hiến và gia đình, cùng sự tận tâm, nỗ lực của các y bác sĩ. Ca ghép thứ 88 được thực hiện cuối năm 2025 là dấu mốc quan trọng đánh dấu lần đầu tiên Bệnh viện Nhi Trung ương thực hiện thành công ca ghép gan từ người hiến chết não cho bệnh nhi 3 tuổi bị teo đường mật bẩm sinh.

Ngày 18/1, Ban Quản lý dự án Chương trình phát triển các đô thị loại II (thuộc Sở Tài chính TP Huế) cho biết, đã ban hành quyết định xử phạt Công ty Cổ phần 479 Hòa Bình với tổng số tiền hơn 1,5 tỷ đồng do vi phạm tiến độ hợp đồng tại gói thầu số 28 nâng cấp, mở rộng cầu Vỹ Dạ và xây dựng tuyến đường 100m nối khu đô thị A-B thuộc khu đô thị An Vân Dương.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文