Hải Dương trước nguy cơ tái phát dịch cúm gia cầm

Theo bà Vũ Thị Chinh - Trạm trưởng Thú y TP Hải Dương, gia cầm đổ về trung tâm bằng nhiều đường, lực lượng chức năng chỉ kiểm soát được khoảng 70% số gia cầm ra, vào địa bàn. 30% còn lại gần như thả nổi, là mầm mống tái phát dịch cúm gia cầm.

Chúng tôi đến chợ Hải Tân (TP Hải Dương), một trong những chợ lớn của tỉnh chuyên buôn bán, vận chuyển gia cầm sống. Mỗi ngày chợ tiêu thụ từ 3 - 3,5 nghìn con gia cầm (80% là gà). Gia cầm chủ yếu từ các huyện Ninh Giang, Thanh Miện, Tứ Kỳ, Gia Lộc... đưa về đây. Ngoài việc bán buôn cho các chợ vệ tinh, chợ Hải Tân cũng là nguồn cung cấp đi các tỉnh Quảng Ninh, TP Hà Nội, Hải Phòng.

Ban quản lý chợ cho biết, hàng ngày khi gia cầm đưa vào chợ đều được kiểm tra nguồn gốc và tiến hành phun thuốc khử trùng, tiêu độc, nếu phát hiện gia cầm ốm hoặc nghi ốm đều được xử lý tiêu huỷ. Tuy vậy, những người buôn bán lưu động thường rất khó kiểm tra vì chưa bao giờ các tiểu thương này đăng ký bán buôn tại chợ.

Tại các chợ Phú Lương, Kho Đỏ, Bắc Kinh, khi đến đây mới thấy tình trạng buôn bán, giết mổ tự do, hoàn toàn ngoài tầm kiểm soát của các cơ quan chức năng. Theo qui định của UBND tỉnh Hải Dương, 3 chợ này và một số chợ khác cấm buôn bán, giết mổ gia cầm sống. Song hỏi những người trong Ban quản lý chợ đều thừa nhận họ không biết qui định này...

Quan sát chợ Kho Đỏ, khu cuối chợ những lồng gà, ngan, vịt bày bán tràn lan. Tại 6 hộ chuyên giết mổ tại chợ mỗi ngày tiêu thụ từ 25-30 con/hộ, nhưng đều không qua kiểm dịch và không rõ nguồn gốc. Theo một chủ hộ, họ không lấy cố định một nguồn gia cầm nào, những người bán lẻ từ Thanh Hà, Kim Thành, Thanh Miện... có bao nhiêu họ bán cho bấy nhiêu.

Ở chợ Bắc Kinh, chợ Con, tình trạng cũng tương tự như chợ Kho Đỏ, lượng gia cầm tiêu thụ không nhiều, nên ngay những người vận chuyển, buôn bán, giết mổ ít ai quan tâm đến kiểm định, nếu không muốn nói hoàn toàn bàng quan với dịch bệnh, sẵn sàng mua cả những gia cầm chưa qua kiểm dịch.

Tại các cửa hàng ăn uống, nhà hàng gà tươi, việc giết mổ và chế biến gia cầm càng đáng lo ngại hơn. Theo Trung tâm Vệ sinh dịch tễ Hải Dương, khi đi kiểm tra trừ nhà hàng lớn, gia cầm nhập phần lớn có nguồn sạch từ các mối quen thuộc đã qua kiểm dịch, còn lại hầu hết nhà hàng nhỏ, lẻ gặp đâu nhập đấy, thậm chí khi có nhu cầu là chạy ra các chợ mua gia cầm làm sẵn, chẳng hề để ý đến  dịch bệnh.

Ví như nhà hàng gà tươi trên đường Phạm Ngũ Lão, khu giết mổ không chỉ quá chật chội, ẩm ướt mà gia cầm sống không được nuôi cách biệt. Chưa nói, những nhân viên giết mổ ở đây chưa bao giờ sử dụng phương tiện bảo hộ vệ sinh.

Các cán bộ thú y của TP Hải Dương còn cho biết, ngay trong nội thành có khoảng 70 điểm giết mổ gia cầm, không tập trung và rất khó kiểm soát. Theo qui định, các nhà hàng không được giết mổ tại chỗ mà phải lấy gia cầm sạch đã qua kiểm dịch, song ít nhà hàng nào thực hiện đúng qui định này. Nguyên nhân chủ yếu do chính quyền sở tại chưa thực sự vào cuộc với các ngành chức năng để ngăn chặn, hạn chế tình trạng vận chuyển, buôn bán gia cầm tự do và giết mổ tràn lan.

Vào thời điểm này, dịch cúm gia cầm đang diễn biến phức tạp ở các tỉnh miền Nam và nguy cơ tái phát rộng ở miền Bắc. Trong khi Hải Dương là tỉnh thuần nông, phát triển về chăn nuôi, nếu buông lỏng kiểm soát gia cầm rất khó tránh khỏi dịch tái phát.

Đem vấn đề trên trao đổi với Chi cục Thú y tỉnh, chúng tôi biết, những ngày cuối năm việc lưu thông buôn bán gia cầm tăng gấp 5 - 6 lần so với các tháng trong năm và tình trạng gia cầm chưa qua kiểm dịch đang lưu thông trên thị trường ngày càng diễn biến phức tạp. Thực tế, lực lượng chức năng kiểm tra, kiểm soát của Hải Dương còn rất mỏng; chính quyền địa phương trên toàn tỉnh thường chỉ vào cuộc khi có chiến dịch, vì vậy lưu thông gia cầm trên thị trường không thể kiểm soát chặt chẽ.

Tháng 12/2006, UBND tỉnh Hải Dương đã có thông báo chỉ đạo các cấp, ngành liên quan tích cực phòng dịch tại chỗ, kiểm soát tất cả các nguồn cung cấp gia cầm vào nội tỉnh và đi ngoại tỉnh, xử lý ngay tại chỗ gia cầm không đủ tiêu chuẩn lưu thông trên thị trường, ngăn chặn từ xa dịch cúm tái phát... Tuy nhiên, dù đã được sự chỉ đạo của cấp trên nhưng xem ra các ngành, các cấp vẫn chưa có những động thái tích cực nhất. Và nguy cơ tái phát dịch cúm gia cầm ở Hải Dương khó tránh khỏi