Hệ thống thông tin duyên hải bị "quên"
Nhà nước đầu tư xây dựng hệ thống đài thông tin duyên hải theo tiêu chuẩn cứu nạn và an toàn hàng hải toàn cầu, cung cấp thông tin đa điểm, đa phương thức, đa vùng phủ sóng, đa đối tượng phục vụ. Tuy nhiên, một số địa phương và đặc biệt là các chủ tàu lại ngại đầu tư kinh phí mua sắm trang thiết bị thông tin.
Hệ thống Đài Thông tin duyên hải (thuộc Công ty Thông tin điện tử hàng hải Việt Nam) có 29 đài, trải dài từ Móng Cái đến Cà Mau, 2 đài thông tin vệ tinh mặt đất (INMARSAT Hải Phòng và COSPAS-SARSAT) và Trung tâm Xử lý, kiểm soát thông tin Hà Nội.
Với hệ thống này, Đài Thông tin Duyên Hải (TTDH) hoàn toàn tuân theo tiêu chuẩn của hệ thống cứu nạn và an toàn hàng hải toàn cầu cung cấp thông tin đa điểm, đa phương thức, đa vùng phủ sóng, đa đối tượng phục vụ. Thế nhưng, những năm qua có quá nhiều "sự cố" trên biển, gây thiệt hại lớn cho người và phương tiện do các địa phương và chủ phương tiện không khai thác thông tin triệt để tự bảo vệ chính mình.
Thừa năng lực phục vụ
Ngoài hệ thống 32 đài thông tin Duyên Hải, Công ty Thông tin điện tử hàng hải Việt Nam mới đây còn triển khai thêm 3 đài (Hòn Gai - Vũng Tàu - Nha Trang) đã tăng cường các bản tin dự báo thời tiết trên tần số 7906kHz rất hữu hiệu. Bên cạnh đó, các đài TTDH còn nhận thêm việc phát tín hiệu khí tượng thủy văn trên tần số 5450kHz và 6920kHz. Việc thu được các tín hiệu EPIRB qua hệ thống COSPAS-SARSAT đã hỗ trợ cho việc xác định đối tượng gặp nạn dễ dàng hơn, tạo điều kiện thuận lợi trong quá trình tìm kiếm các tàu, thuyền gặp tai nạn và sự cố hàng hải.
Cùng với hệ thống thông tin này, đã từng tiếp nhận và truyền phát nhiều thông tin an ninh trên biển, phòng chống cướp biển có thể xảy ra. Bởi vậy, các đài TTDH đã tổ chức tốt việc trực canh trên các tần số cấp cứu quốc tế (7903kHz), thực hiện tốt việc thu, phát các thông tin hàng hải và dự báo thời tiết biển, cung cấp thông tin cho các tàu, thuyền hoạt động an toàn trên vùng biển Việt Nam.
Chỉ tính trong vòng 5 năm qua, hệ thống Đài TTDH đã phục vụ 27.540 lượt thông tin cấp cứu và khẩn cấp (tăng 2.416% so với những năm trước). Đặc biệt, từng phục vụ 485 trường hợp cấp cứu khẩn cấp khu vực gần bờ, cứu được 2.027 người cùng gần 1.000 phương tiện. Đối với các tàu biển quốc tế, khi đến Việt
Với tiêu chí "Khai thác triệt để năng lực của mình góp phần hạn chế thấp nhất tổn thất của các phương tiện trên biển", hệ thống các đài TTDH càng khẳng định là phương tiện hỗ trợ tích cực và có hiệu quả cho các Trung tâm tìm kiếm cứu nạn quốc gia và khu vực, phục vụ tốt mọi hoạt động hàng hải trên biển.
Thiếu đầu tư, tự làm khó mình
Không phải bây giờ, mà từ lâu hệ thống thông tin Duyên Hải đã triển khai cung cấp dịch vụ thông tin an toàn và cứu nạn phục vụ ngư dân và phòng chống lụt bão. Đối tượng phục vụ chính là lực lượng tàu, thuyền đánh cá thuộc ngành Thủy sản và được ưu tiên trên hệ thống thông tin Đài TTDH Việt
Để hỗ trợ thông tin một cách hiệu quả cho lực lượng tàu thuyền đánh cá, Đài TTDH đã cung cấp thông tin bằng phương thức dịch vụ thoại trên 2 tần số 7903kHz và 7906kHz (được Bộ Bưu chính - Viễn thông qui định) bao gồm thông tin thực hiện thu canh và trả lời đối với tàu cá theo chế độ 24h/24h, tần suất 12 phiên/ngày trong điều kiện thời tiết bình thường. Khi thời tiết xấu, tần suất phát sẽ được tăng lên gấp 6 lần (72 phiên/ngày).
Để phát huy hiệu quả hoạt động của hệ thống thông tin Đài TTDH với các tàu cá, Công ty Thông tin điện tử hàng hải Việt Nam đã phối hợp với các ngành Thủy sản, Giao thông vận tải, Bưu chính - Viễn thông... chủ động đến tận các địa phương, các chủ phương tiện đánh bắt xa bờ giới thiệu những thiết bị thông tin cần thiết và tổ chức đào tạo miễn phí tại chỗ cách khai thác thông tin bằng thiết bị mới.
Tuy nhiên, ở không ít các địa phương, lại tỏ ra ngại đầu tư kinh phí và cho rằng, địa phương hướng dẫn chủ phương tiện đầu tư trực tiếp. Các chủ phương tiện đưa ra hàng trăm lý do khó khăn mua sắm trang thiết bị thông tin và cho rằng, từ trước đến nay chủ yếu họ dựa vào kinh nghiệm đi biển là chính. Chính vì tư tưởng trên, hậu cơn bão Chanchu vừa xảy ra đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm ngư dân cùng nhiều phương tiện. Trong khi đó, tại vùng biển này, những tàu được trang bị các thiết bị về thông tin theo qui định vẫn tự bảo vệ an toàn.
Rõ ràng, việc trang bị các thiết bị thông tin liên lạc với các đài TTDH trên các phương tiện đánh bắt xa bờ sẽ giúp cho ngư dân hạn chế thấp nhất những tổn thất do thiên tai và tai nạn gây ra. Thiết nghĩ, qua bài học trên, Nhà nước và các ngành liên quan cần quan tâm đầu tư và hỗ trợ kinh tế, kỹ thuật cho ngư dân. Và đặc biệt các địa phương, các chủ phương tiện đánh bắt cá xa bờ không thể không trang bị thiết bị thông tin cần thiết khi hoạt động trên biển