Hiểm hoạ từ các loại thực phẩm không an toàn
Rau phun thuốc trừ sâu, thực phẩm dùng chất kích thích, nước nắm trộn thêm urê... tất cả chỉ như một lời cảnh báo: chúng ta đang không biết mình ăn những gì. Đoạn cuối của vòng quay luôn đổ hết về con người. Những triệu chứng ngộ độc chỉ là tức thời, trong khi hậu quả để lại thì không chỉ là một thế hệ.
Trước đây người ta phàn nàn chuyện ăn rau mà có con sâu nhưng bây giờ rau có sâu lại là... điều mừng. Vậy nên các bà nội trợ bảo nhau: cứ chỗ rau nào có sâu thì xông vào mà mua, có thể đó là rau sạch.
Chuyện rau sạch lần này chúng tôi muốn đề cập là rau đang được trồng ở xã Tây Tựu, huyện Từ Liêm, Hà Nội một trong những nơi cung cấp rau chính cho cả thủ đô. Những ngày vừa qua, dư luận sửng sốt trước thông tin xã này đã sử dụng một số lượng thuốc bảo vệ thực vật khổng lồ vào việc trồng rau và hoa: khoảng 6 tỉ đồng/năm.
Phải nói rằng đây là một xã có quy mô trồng hoa và rau khá lớn xứng đáng là một “vựa” rau và hoa của Hà Nội. Bà
Cũng theo cách tính toán thông thường mỗi một sào hoa ở đây thường chi phí khoảng từ 500 - 600 ngàn đồng tiền thuốc bảo vệ thực vật. Dư lượng thuốc bảo vệ thực vật khổng lồ ấy, mỗi năm rau "ăn" vào bao nhiêu và bao nhiêu ngấm vào đất để tích lũy thành ẩn họa? Chỉ biết rằng người dân Tây Tựu đã dùng thuốc bảo vệ thực vật cả mấy chục năm nay rồi.
Qua những người dân chúng tôi được biết đã từ rất lâu người dân ở đây quen với việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và coi đó như chuyện thường ngày. Cứ vào buổi sáng, hoặc chiều, Tây Tựu có chục người đi phun thuốc sâu và tiện tay người ta vứt luôn những vỏ hộp thuốc này xuống cống và trước khi vứt không quên tranh thủ tráng luôn những chiếc bình thuốc vẫn còn thuốc đổ vào những luống hành, luống rau húng bên cạnh.
Hình ảnh đáng sợ nhất mà chúng tôi bắt gặp ngay khi vừa đi ra khỏi UBND xã là giữa trời nắng chang chang, một thanh niên tay không, chân đất, quần xắn cao vừa cười nói vừa phun thuốc trừ sâu. Theo đúng nguyên tắc thì người phun thuốc trừ sâu phải mang đồ bảo hộ lao động, đeo găng tay, đi ủng và phun xuôi chiều gió vào lúc ít ánh nắng, lúc sáng sớm hoặc chiều tối.
Trong số hơn 100 ha trồng các loại rau của Tây Tựu hiện nay chủ yếu là những loại rau đặc sản như: cần tây, hành, cải xanh. Theo những người dân trồng rau chuyên nghiệp ở đây thì rau chỉ đắt vào những ngày mưa, còn những ngày bình thường rau rất rẻ. Trừ các khoản chi phí, thu nhập từ mỗi sào rau thường khoảng từ 4-5 triệu đồng/năm. Nhưng muốn cho rau ngon thì buộc người nông dân phải dùng thuốc.
Chính bà Yến - Chủ tịch xã cũng đã nói việc dùng thuốc bảo vệ thực vật ở Tây Tựu đã từ mấy chục năm. Thông thường để có một lứa rau ra thị trường, người Tây Tựu phải sử dụng từ 3 đến 5 lần thuốc bảo vệ thực vật một lứa, thậm chí có loại rau lên tới 10 lần. Nhiều gia đình vừa phun thuốc hôm trước thì hôm sau đã mang loại rau đó ra chợ bán. Như vậy những người tiêu dùng đã vô tình ăn phải những loại rau có nhiễm thuốc bảo vệ thực vật mà vẫn cứ an tâm là “rau sạch”.
Cách đây không lâu, dư luận bàng hoàng trước những mẫu rau Hoàng Liệt, Thanh Trì bị nhiễm độc do sử dụng nguồn nước từ sông Tô Lịch. Việc rau bị nhiễm độc do nguồn nước đã đành, nhưng có một điều không thể phủ nhận, đó là việc nông dân ở đây sử dụng thuốc bảo vệ thực vật một cách hết sức bừa bãi. Cạnh các bãi rau ở đây người ta còn thấy có cả những chai đựng thuốc vứt ngổn ngang.
Có vẻ như cách dùng thuốc cho rau vùng này đã lên đến mức chuyên nghiệp, họ dùng luôn cả thuốc “tăng trưởng” mà dân trồng rau ở Thanh Trì vẫn quen gọi là “xê sủi” để tăm cho rau. “Xê sủi” có nguồn gốc từ Trung Quốc, được nhập lậu vào thị trường Việt
Cùng với rau, hiện nay các loại hoa quả, trái cây được bày bán trên thị trường trông rất mỡ màng, bắt mắt nhưng... ruồi thì không dám đậu lên. Có những loại quả, người tiêu dùng mua về nhà ăn để cả tháng cũng không bị hỏng. Theo các chuyên gia đánh giá do các loại hoa quả này được bảo quản bằng các loại hóa chất rất độc hại.
Tiến sĩ Nguyễn Kim Vũ - nguyên Viện phó Viện Công nghệ sau thu hoạch trong một cuộc hội thảo đã nêu rõ: “Nếu bảo quản bằng các biện pháp an toàn, thời gian các loại quả như cam tươi có thể cùng lắm cũng chỉ kéo dài từ 1 đến 2 tháng, mận tươi 10 ngày, vải tươi từ 3 đến 4 ngày. Vậy mà trên thị trường có những loại quả giữ được từ 4 đến 6 tháng”.
Được biết hiện nay loại bảo quản hoa quả phổ biến nhất là đất đèn và một số hóa chất độc hại khác. Thậm chí, người ta còn mua hóa chất rẻ tiền không nguồn gốc, pha trộn vô tội vạ với liều lượng tùy ý, miễn sao hoa quả càng tươi lâu, càng bóng đẹp càng tốt. Thực tế ở Hà Giang đã có những bể lớn ngâm các loại thuốc bảo vệ thực vật. Đối với các loại chuối, người ta xâu dây thép vào cuống, rồi nhúng vào trong hóa chất, sau đó treo lên cho khô.
Sau khi qua những công đoạn này, hoa quả để hàng tháng không bị hỏng, thậm chí bổ ra kiến cũng không dám bò vào. Thực tế thì các loại hóa chất bảo vệ thực vật được sử dụng bảo quản hoa quả không nằm trong danh mục cấm sử dụng của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Tuy nhiên, những loại thuốc này chỉ an toàn khi được dùng với liều lượng nhất định. Trong điều kiện người dân tự mua, tự pha chế thì việc dùng đúng liều lượng là điều rất khó thực hiện.
Cũng theo lời một quan chức của Cục Bảo vệ thực vật Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: “Hiện nay Việt
Chúng ta đang ăn thuốc... tăng trọng?
Có một nghịch lý là: cuộc sống càng hiện đại, thực phẩm phục vụ con người càng phong phú vậy mà người ta vẫn luôn khao khát có vài thứ ở chốn quê: gà quê, rau quê, lợn quê, rượu quê... chưa hẳn là đồ quê ngon hơn, rẻ hơn mà người ta muốn tìm thấy cảm giác an toàn, thoải mái trong khi ăn những thứ ít có sự can thiệp của các loại chất kích thích tăng trưởng.
Một dạo dư luận bàng hoàng vì phát hiện của các nhà khoa học: trong nước mắm có hàm lượng urê cao gấp nhiều lần so với mức cho phép. Người ta đặt dấu hỏi về nguy cơ người sản xuất trộn thêm urê vào để tăng cường độ đạm. Một người sản xuất nước mắm đã cho biết: “Nước mắm càng nhiều urê thì càng có vị ngon, lại mất được mùi hôi của nước mắm như cha ông ngày xưa vẫn muối”.
Và ngay lập tức người sản xuất không bao giờ nhận trách nhiệm về phía mình, họ quay sang đổ hết tội ngay cho... người đánh cá. Họ cho rằng lỗi do những ngư dân đánh bắt xa bờ bảo quản cá trong hầm lạnh bằng urê nên cá “ăn” urê, sau đó urê "theo" vào trong nước mắm là điều không thể bàn cãi. Sau phát hiện này, nhiều người dân đã bỏ không dùng nước mắm đóng chai mà tìm mua nước mắm của người dân tự muối ở vùng Hải Phòng, Quảng Ninh. Giá của mỗi lít nước mắm loại này, múc tại chum lên đến 20 – 30 nghìn đồng.
Trước đây người chăn nuôi vẫn hay dùng chất quen gọi là “thuốc tăng trọng” để kích cho lợn mau lớn, đó là dexa. Thời gian gần đây trên thị trường xuất hiện một loại thuốc được gọi là “siêu tăng trọng”. Clenbuterol trộn vào thức ăn, chỉ trong thời gian ngắn là lợn tăng cân, đặc biệt là thịt rất ít mỡ. Đi chợ mua thịt, thấy miếng thịt ít mỡ, nạc sát da, săn chắc thì ai chẳng muốn mua! Nhưng ít ai biết, bên ngoài vẻ ngon lành ấy là cả một ẩn họa khôn lường.
Chất clenbuterol mạnh hơn gấp nhiều lần chất dexa, được người chăn nuôi sử dụng cách khoảng 21 ngày trước khi xuất chuồng bán. Đây là chất cực mạnh, có tác dụng nhanh, với 1 kg clenbuterol có thể trộn với 1 tấn thức ăn gia súc. Nếu như trước đây nuôi một con lợn 5 tháng mới được 1 tạ, nay với clenbuterol chỉ chưa đầy 3 tháng là đủ tạ. Một trang trại nuôi vài trăm con lợn, có sử dụng clenbuterol trong thức ăn, lợi nhuận sẽ là rất lớn.
Nhưng hậu quả ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng cũng rất nghiêm trọng. Dư lượng clenbuterol trong thịt gia súc có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng như biến chứng ung thư, ngộ độc cấp: run cơ, đau tim, tim đập nhanh, tăng huyết áp, choáng váng. Nó cũng lý giải vì sao ngày càng có nhiều người béo phì, mắc các chứng bệnh liên quan đến tim mạch, huyết áp.
Chưa hết chuyện người dân bị các loại chất độc hại bủa vây, dân “đệ tử lưu linh” còn hoảng hồn khi nhận được hung tin: một số người bán rượu pha thuốc trừ sâu vào rượu để tăng độ trong và tăng thêm độ. Bởi vậy mà rượu “quốc lủi nút lá chuối” vẫn trong veo như rượu ngoại và chỉ vài chén đã thấy lộn hết cả ruột gan. Để trộn thuốc trừ sâu vào rượu, chỉ cần chấm đầu que tăm vào bình thuốc sâu sau đó nhúng vào can rượu.
Tức thì can rượu ấy trong veo tăng thêm độ “phê”. Không biết nghe hung tin này các cao thủ rượu vỉa hè có còn dám “phê” nữa không? Ở các vùng lân cận Hà Nội như Bắc Ninh, Hà Tây có những chủ nấu rượu chuyên trộn cồn và nước lã đi bán rong ở khu vực Thanh Xuân, Cầu Giấy. Vì thế mà dân nhậu vỉa hè Nguyễn Trãi thường gọi đây là “rượu khốn nạn” mà tu khỏe nhất không ai ngoài đám sinh viên.
Ghi ở phòng chống độc
Chiều ngày 3/8, chúng tôi có mặt tại Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai nơi chuyên tiếp nhận những ca ngộ độc thực phẩm và nhiễm độc nặng. Vừa đến nơi chúng tôi đã được các bác sĩ dẫn đi tận mắt chứng kiến những ca ngộ độc do thực phẩm gây ra. Ông Tạ Trung Tĩnh, 62 tuổi và Đoàn Văn T., 54 tuổi ở phường Tiên Cát, thành phố Việt Trì bị ngộ độc thực phẩm do ăn phải thức ăn ở một quán ăn ven đường Nguyễn Chí Thanh. Hai bệnh nhân này được đưa đến khoa cấp cứu đều trong tình trạng nôn ọe, bị mất nước. Bệnh nhân Tạ Trung Tĩnh nói: “Chúng tôi chỉ ăn rau, tôm luộc về nhà thì thấy choáng váng, bước đi không vững nên được đưa đến đây”.
Bác sĩ Nguyễn Kim Sơn - Phó giám đốc Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai cho chúng tôi biết: Thực tế mối hiểm họa do thức ăn đã và đang đe dọa trực tiếp đến sức khỏe con người. Một con số khiến nhiều người phải giật mình là chỉ trong 6 tháng đầu năm Khoa Chống độc đã phải tiếp nhận 330 trường hợp ngộ độc thực phẩm trong đó có tới hơn 40 ca là do các loại thuốc bảo vệ thực vật. Bác sĩ Sơn cũng cho biết, ngộ độc thực phẩm cũng có rất nhiều dạng nhưng trong đó phần lớn là do ăn phải thức ăn ôi thiu, thức ăn bảo quản không đúng cách dẫn đến người sử dụng bị ngộ độc. Phần lớn những bệnh nhân bị ngộ độc vào đây đều nằm trong tình trạng “miệng nôn, trôn tháo”