Hơ Moong trong niềm vui mới
Khu tái định cư Hơ Moong, thuộc xã Sa Nhơn, huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum - nơi có trên 600 hộ đồng bào dân tộc Rơ Ngao ở 4 làng cũ của xã Hà Mòn, huyện Đắk Hà, vừa mới chuyển đến tái định cư - đang dành được sự quan tâm đặc biệt của Đảng bộ và các cơ quan ban, ngành trong tỉnh.
Chắc hẳn ai cũng biết sau công trình thủy điện Ya Ly, Sê San 3 là công trình thủy điện Plei Krông có quy mô lớn, tầm vóc đáng kể trong khu vực nói chung, Tây Nguyên nói riêng. Công trình sau khi hoàn thành sẽ cung cấp hàng triệu KW/h, góp phần hỗ trợ, tăng thêm nguồn điện năng vốn đang rất cần thiết cho sự phát triển kinh tế của Kon Tum và đất nước. Nhưng, như một hậu quả tất yếu, 4 làng Đắk Wớt, Kơ Tu, Đắk Do, Kơ Tot, thuộc xã Hà Mòn, huyện Đắk Hà, là một trong những khu vực không tránh khỏi diện ngập lụt. Trước tình hình đó, UBND tỉnh đã quyết định di dời trên 700 hộ với gần 3.400 nhân khẩu là đồng bào dân tộc Rơ Ngao của 4 làng trên đến khu tái định cư Hơ Moong.
Một ngày trung tuần tháng 11/2005, theo chân đoàn công tác của Công an tỉnh, chúng tôi đã đến với Hơ Moong. Điều chúng tôi cảm nhận sâu sắc nhất là không khí trong lành bởi độ cao trên 1.000m so với mặt nước biển và một màu xanh ngút ngàn của những dãy đồi liên tiếp nối đuôi nhau được che phủ bởi những tán cây rừng nguyên sinh nên mặc dù có ánh nắng ban ngày nhưng tiết trời vẫn se se lạnh. Tại đỉnh dốc, từ đầu làng Đắk Wớt, phóng tầm mắt bao quát ra xa làng Đắk Do, Kơ Tu, Kơ Tot, những tên làng cũ ngày ấy vẫn được giữ nguyên trên khu tái định cư Hơ Moong.
Lễ hội đâm trâu.
Hơ Moong nằm trong thung lũng rộng, bằng phẳng trên diện tích khoảng 6.500ha. Xen giữa những con đường làng, đường liên thôn là những dãy nhà cấp 4 với mái lợp tôn đỏ được xây kiên cố, theo từng dãy dài san sát và được quy hoạch, thiết kế dựa trên cơ sở mô hình về cộng đồng dân cư theo từng thôn làng xã cũ.
Đến nay, đã có trên 90% số hộ của 4 làng đã quán triệt, thông suốt, nhiệt tình ủng hộ kế hoạch di dời và đã rời làng cũ đến tái định cư xây dựng cuộc sống mới, được Nhà nước cấp nhà, cấp đất chu đáo, đầy đủ cho từng hộ dân. Riêng 2 làng Đắk Do và Kơ Tot đến nay đã có 100% số hộ với trên 1.500 khẩu tự nguyện chuyển về làm ăn sinh sống trên khu đất mới.
Để bà con nhanh chóng hòa nhập và có cuộc sống ổn định, mỗi hộ chuyển đến khu tái định cư bước đầu sẽ được Nhà nước cấp một ngôi nhà cấp 4 có diện tích gần 70m2, được chia làm 3 phòng, nền nhà được lát gạch hoa, tường xây xi măng kiên cố với mái lợp tôn chắc chắn, đảm bảo cho sinh hoạt người dân được thuận tiện. Mỗi hộ còn được chính quyền địa phương cấp từ 1 đến 2ha đất canh tác để trồng khoai sắn, cây công nghiệp dài ngày và một số diện tích trồng cây lúa nước theo sự hướng dẫn của cán bộ khuyến nông. Mỗi người dân thực hiện chính sách di dời còn được Nhà nước cấp 30kg gạo/tháng trong vòng 6 tháng.
Bên cạnh đó, Nhà nước còn ưu đãi dân sử dụng điện nước sinh hoạt không bị mất tiền. Mỗi làng đều có một trường tiểu học, 4 làng có 1 trường trung học cơ sở và 1 trường phổ thông trung học, với tổng cộng 36 lớp, thu hút gần 800 học sinh đến trường. Tại Trung tâm khu tái định cư được xây dựng 1 bệnh xá, có tập thể y bác sĩ thường trực 24/24h, tổ chức khám và chữa bệnh. Làng được Nhà nước xây dựng một nhà rông văn hóa, một nhà thờ khang trang bề thế để bà con giáo dân được tham gia làm lễ và sinh hoạt tôn giáo cộng đồng.
Anh A Niuh, người dân làng Kơ Tu mới, anh A Típ, người dân làng Kơ Tot mới, vui vẻ tâm sự: “Chúng tôi là những người đầu tiên xung phong chuyển nhà cũ sang khu định cư mới theo quyết định của UBND tỉnh. Chúng tôi thấy điều kiện cuộc sống nơi đây tốt hơn rất nhiều so với làng cũ, chúng tôi cảm ơn Đảng, Chính phủ đã quan tâm đến cuộc sống của bà con chúng tôi”.
Hiện 90% số hộ khi chuyển đến nơi ở mới đã mua sắm được tivi, đầu máy, bàn ghế, giường tủ và nhiều tiện nghi sinh hoạt đắt tiền phục vụ thiết thực cho đời sống; toàn khu tái định cư hiện có 430 tivi, 400 xe máy. Đàn gia súc của mỗi làng từ chỗ chỉ có 100 con, nay đã lên hơn 200 con bò, 150 con lợn và hàng ngàn con gia cầm khác như dê, gà, vịt... Ông A Thít, phụ trách khu tái định cư Hơ Moong khẳng định: "Việc di dời và tái định cư số hộ dân trong vùng lòng hồ là một chủ trương đúng đắn. Chúng tôi sẽ tiếp tục tuyên truyền, thuyết phục và vận động bà con nhanh chóng nhận ra điều phải, điều tốt nên thực hiện, để sớm di dời đến khu tái định cư mới và ổn định cuộc sống. Niềm tin của bà con khu tái định cư nói chung và nhất là với những ai dù một lần đến với Hơ Moong đều có chung một cảm nhận, đó là niềm tin về sức sống mới ở một vùng quê mới trên đà khởi sắc