Ký ức Mùa xuân đại thắng
Người miền Tây gọi Thiếu tướng Trần Văn Niên - nguyên Phó Tư lệnh Quân khu 9 ngắn gọn và thân thiện là "Tướng ba ba" vì thời chiến ông là người chỉ huy giỏi, trực tiếp "khiển" 3.791 trận đánh lớn nhỏ, khi về hưu, ông lại thành công với nghề nuôi ba ba, được nông dân miền Tây biết đến và tôn vinh như là vị "vua" - "vua ba ba".
Năm 1954, khi mới lập gia đình tròn 1 năm thì ông nhận lệnh tập kết ra Bắc. Sự xa cách và thủy chung của người vợ đã hun đúc trong lòng người lính trẻ 21 tuổi lúc bấy giờ thành nguồn động lực, ý chí cách mạng quyết liệt. Minh chứng là từ những ngày tháng tập huấn pháo binh tại Sư đoàn 338 (Sơn Tây), rồi trực tiếp "cầm quân" Đại đội pháo 12 khẩu sang giúp bộ đội Lào chống bọn phản động Bun Ùm; hay sau khi được trở lại chiến trường miền Nam (1963), lãnh đạo lực lượng pháo binh, cường tập các đồn bốt và căn cứ địch tại vùng Tây sông Hậu, ông vẫn dũng cảm xông pha về phía trước.
Trong đợt Tổng tiến công Tết Mậu Thân 1968, trên chiến trận lộ Vòng Cung (Cần Thơ), dù "đạn chen đầu đạn, bom kề hố bom", nhưng Tư Niên và đồng đội của ông vẫn bám sát thắt lưng địch mà nã pháo. Năm 1972-1973, dưới sự chỉ huy của Tư lệnh Lê Đức Anh (Sáu Nam), đơn vị pháo binh đã đập tan nhiều trận càn, các chiến dịch lấn chiếm, mở rộng vùng trắng sang tận U Minh của địch ở vùng Chương Thiện, Gò Quao, Long Mỹ…
Trong cuộc đời binh nghiệp của mình, có lẽ ký ức hào hùng nhất của Thiếu tướng Trần Văn Niên vẫn là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Ông kể: "Lúc ấy tôi vẫn là Đoàn trưởng đoàn 6 pháo binh. Chuẩn bị chiến dịch, đơn vị tôi được lệnh áp sát tuyến lộ Vòng Cung, từ Phong Điền lên đến Rạch Vàm. Trên đường hành quân từ Chương Thiện, Vị Thanh lên, chúng tôi bị đoàn quân bọc thép, xe lội nước của ngụy ra ngăn cản, chặn đánh ác liệt. Thế là chúng tôi phải tổ chức kéo pháo băng đồng, luồn lách qua các con rạch nhỏ để tránh bọn địch phục kích. Ngày 28/4, toàn bộ lực lượng đã tập kết về lộ Vòng Cung đúng kế hoạch. Ngay sau đó, đơn vị tôi cùng các đơn vị khác tiến hành nhiều trận đánh lớn giữa hai bờ lộ Vòng Cung. Bị tấn công liên tục nên địch buộc phải co cụm lại, cố thủ. Ngày 30/4, khi Chiến dịch Hồ Chí Minh giành thắng lợi ở Sài Gòn, chúng tôi được lệnh phối hợp với Sư đoàn Bộ binh 4 và các đơn vị của lực lượng vũ trang Quân khu 9, tỉnh Cần Thơ đồng loạt tiến công vào Chi khu Phong Điền, sân bay Trà Nóc và các mục tiêu quan trọng khác trong nội thành để mở đường cho bộ binh tiến vào. Sau đó, theo lệnh cấp trên, tôi cho một tiểu đoàn tiếp quản ở Phong Điền. Hai tiểu đoàn còn lại hành quân vào chiếm lĩnh từng phần, cụm cảng ở nội thành. 16h30' ngày 30/4/1975, Sở Chỉ huy vùng 4 chiến thuật và Sư đoàn 21 ngụy đã ra lệnh cho các tiểu khu đầu hàng quân giải phóng. Suốt đêm 30/4, cả thành phố Cần Thơ không ngủ. Người dân đổ ra đường với cờ hoa, ảnh Bác, khẩu hiệu, hò reo đón quân giải phóng và tìm người thân. Đến sáng 1/5 thì công việc tiếp quản xong. Một không khí tưng bừng chưa từng có. Với những người lính như chúng tôi, ai cũng khát khao được nhìn vợ, nhìn con và người thân nhưng nhiệm vụ vẫn còn ngổn ngang phía trước. Chúng tôi tiếp tục hành quân về phía biển Tây
Và "Tướng"... ba ba
Sau Mùa xuân đại thắng 1975, ông đi tiếp cuộc đời binh nghiệp thêm 24 năm nữa và kinh qua nhiều chức vụ. Năm 1988, ông được phong hàm Thiếu tướng. Trước khi về hưu (2000), ông là Đại biểu Quốc hội khóa IX, Phó Tư lệnh Quân khu 9. Có người nghĩ, ông sẽ an phận với đồng lương hưu cấp Tướng. Nhưng ông thì day dứt rồi quyết định: Phải làm kinh tế!
Ông kể: "Nghe bạn bè bàn về nuôi ba ba, năm 1996, tôi quyết định mua chịu hơn 1.000 con ba ba giống 10 ngày tuổi, trị giá 35 triệu đồng. Mới đầu, đâu có xây nổi hồ, nên tôi nuôi chúng trong thau nhựa. Được một năm, tôi loại bán dần những con yếu, chỉ giữ lại 100 con tốt nhất làm giống. Với số tiền bán dần số ba ba kia, tôi trả đủ số tiền giống ban đầu và xây được chiếc hồ đầu tiên rộng 50m2. Cứ thế, tôi lấy ba ba nuôi ba ba để phát triển thành trang trại rộng như hôm nay".
Trên khuôn đất nhà ông bây giờ, hầu hết dành cho ba ba. Mới đây, ông còn được biết đến như là một điển hình về nuôi trùn quế. Cuộc sống của ông trở nên khấm khá, tạo được công ăn việc làm cho nhiều người. Đáng quý là với kiến thức và kinh nghiệm nuôi ba ba, ông nhiệt tình truyền lại cho bà con khắp miền Tây đến học hỏi (kể cả đặc điểm loài ba ba hoa do ông lai tạo). Những ai quan tâm, say mê nghề nuôi ba ba đều lấy thành công và kinh nghiệm của ông để phấn đấu, noi theo. Năm ngoái, ông được mời dự Đại hội cựu chiến binh làm kinh tế giỏi, tổ chức tại Hà Nội.
Năm nay đã ngoài 70 tuổi, nhưng ông vẫn tranh thủ đọc sách báo. Theo ông: "Chỉ có làm giàu bằng tri thức mới vững bền". Khi tiễn tôi ra cổng, vị Tướng già tâm niệm: "Đảng viên là người tiên phong gương mẫu nhưng muốn nói cho người ta nghe thì chính mình phải giỏi, phải giàu thì họ mới tin". Và ông hy vọng: "Càng ngày, con người càng nhân ái, bao dung và sống với tất cả trách nhiệm thật sự con người!"