Lực lượng an ninh miền Nam trong chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử

Đầu tháng 4 năm 1975, sau những thắng lợi dồn dập trên khắp chiến trường, thực hiện quyết định của Trung ương Đảng, Ban An ninh Trung ương Cục miền Nam (ANTW Cục) đã chủ động đề ra kế hoạch từng bước với nhiệm vụ cụ thể trong quá trình tổng tiến công.

Đồng chí Cao Đăng Chiếm, Phó trưởng Ban ANTW Cục được bổ sung vào Bộ Chỉ huy tiền phương. Đồng thời lúc này lực lượng cơ sở hoạt động bí mật trong các đô thị cũng được giao nhiệm vụ mới: Tiêu diệt các hang ổ đề kháng của địch, tổ chức quần chúng nhanh chóng chiếm lĩnh và làm chủ các mục tiêu, hỗ trợ lực lượng An ninh ổn định trật tự, đảm bảo cho nhân dân trở lại cuộc sống sinh hoạt bình thường.

Ngày 10/4/1975, Thường vụ Trung ương Cục ra Chỉ thị số 06/CT-Z7 về việc chiếm lĩnh và tiếp quản Sài Gòn - Gia Định. Thượng tướng Trần Văn Trà được chỉ định làm Chủ tịch Uỷ ban Quân quản. Các cán bộ ANTW Cục cũng được giao những trọng trách và nhiệm vụ mới: Đồng chí Cao Đăng Chiếm là Phó Chủ tịch Ủy ban Quân quản, phụ trách An ninh nội chính. Đồng chí Nguyễn Hoàng (Hai An) đang công tác trong Ban Quân sự bốn bên ở trại David làm Trưởng ban An ninh nội chính Ủy ban Quân quản. Các đồng chí Ngô Quang Nghĩa, Bùi Thiện Ngộ, Cao Đức Hoàn, Nguyễn Văn Huấn được cử làm Phó ban.

Lãnh đạo Ban An ninh Miền và Tiểu ban An ninh nội chính đã có nhiều cuộc họp để xây dựng, triển khai kế hoạch chiếm lĩnh Sài Gòn - Gia Định và chỉ đạo, hướng dẫn kế hoạch giải phóng cho an ninh các khu, tỉnh, trong đó nhấn mạnh các vấn đề: Tập trung lực lượng cho trọng điểm, truy quét địch lẩn trốn, kêu gọi trình diện, phát động quần chúng phát triển lực lượng, xây dựng bộ máy trật tự trị an để quản lý đô thị, đặc biệt bảo vệ cho được tài liệu địch, các cơ sở vật chất thiết yếu.

Bộ phận Bảo vệ chính trị và Nghiên cứu tổng hợp ngày đêm lập hồ sơ cá nhân đối tượng đầu sỏ cấp trung ương và cấp đô thành, hồ sơ các mục tiêu, cơ quan chiếm lĩnh. Bộ phận Tuyên huấn in các tài liệu, thông báo đăng ký trình diện, thu hồi vũ khí, chính sách, điều lệnh, kỷ luật chiến trường. An ninh Vũ trang tổ chức lực lượng xung kích đi đầu mở đường, bảo vệ các mục tiêu. Hậu cần chuẩn bị kinh phí, phương tiện, lập bệnh xá dã chiến. Thông tin, cơ yếu đảm bảo liên lạc. Bảo vệ nội bộ lo hướng dẫn, quản lý các cơ sở công cộng, nơi làm việc của các cơ quan Trung ương Cục, của quân quản và hành lang ra vào cơ quan đầu não được an toàn tuyệt đối. Ban ANTW Cục chia làm hai bộ phận: Bộ phận ở lại hậu cứ do đồng chí Lâm Văn Thê, Phó trưởng ban phụ trách chỉ đạo an ninh các địa phương. Đại bộ phận cán bộ chiến sĩ ra tiền phương do đồng chí Cao Đăng Chiếm trực tiếp lãnh đạo.

Giữa tháng 4/1975, Bộ Công an cử đoàn cán bộ do đồng chí Thứ trưởng Viễn Chi làm trưởng đoàn vào tới ANTW Cục để phổ biến kinh nghiệm công tác an ninh khi chiếm lĩnh các đô thị. Bộ cũng in sẵn bản đồ Sài Gòn - Gia Định, sổ tay, phù hiệu An ninh Giải phóng chuyển vào.

Sáng sớm ngày 29/4, từ hậu cứ Bắc Tây Ninh, một đoàn trên 500 xe quân sự của Ủy ban Quân quản xuất phát hành quân về điểm tập kết sát Sài Gòn. Lực lượng An ninh Vũ trang đoàn 180 được giao nhiệm vụ đi trước mở đường. Tiếp theo các đơn vị An ninh là các tiểu ban quân quản của các ngành. Công tác bảo đảm an toàn suốt chặng hành quân được các lực lượng thực hiện đúng kế hoạch do ANTW Cục chỉ đạo.

Lực lượng An ninh chiếm lĩnh Bộ Tư lệnh Cảnh sát Quốc gia ngụy ngày 30/4/1975.

Trong những giờ phút sôi động của ngày 30/4/1975, đại quân ta từ các hướng đồng loạt tiến vào Sài Gòn. Thực hiện những nhiệm vụ của Thành uỷ Sài Gòn giao cho, trong đó phải "Chiếm lĩnh và bảo vệ tốt các tài liệu, hồ sơ của Bộ Tư lệnh Cảnh sát Quốc gia ngụy và Nha Cảnh sát Đô thành", An ninh Sài Gòn - Gia Định (T4) đã nhanh chóng triển khai lực lượng áp sát các mục tiêu.

Mũi do đồng chí Lê Thanh Vân (Sáu Ngọc), Trưởng Ban An ninh T4 phụ trách được phân công chiếm lĩnh Nha Cảnh sát Đô thành. Nhóm do đồng chí Thái Doãn Mẫn (Tám Nam), Phó ban chỉ huy chiếm lĩnh Bộ Tư lệnh Cảnh sát Quốc gia ngụy (Tổng nha) - một trong năm mục tiêu trọng yếu của Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Trước đó, khi quân ta pháo kích dồn dập sân bay Tân Sơn Nhất đêm 29/4, một yêu cầu đặt ra là phải hạn chế thấp nhất đổ máu và gây thiệt hại cho thành phố. Để đạt được mục tiêu này "Chỉ có thuyết phục, tác động những người đứng đầu chính quyền Sài Gòn buông súng trước tinh thần hoà giải mới hạn chế được đổ máu và tàn phá". Nhiệm vụ quan trọng này được Điệp báo An ninh T4 đảm nhiệm.

Theo lời của Dương Văn Minh sau này, thì có nhiều người, nhiều lực lượng tiếp cận tác động, nhưng người ảnh hưởng có tính chất quyết định là hoạ sĩ Ớt - tức Huỳnh Bá Thành - cán bộ điệp báo An ninh T4. Anh đã tiếp cận Tổng thống Dương Văn Minh và nói thẳng mình là một người của Mặt trận Giải phóng, yêu cầu ông chủ động tuyên bố ngừng bắn. An ninh T4 cũng đã đưa luật sư Triệu Quốc Mạnh (đảng viên của ta ở bộ phận Trí vận) vào làm chỉ huy trưởng Nha Cảnh sát Đô thành. Đồng chí đã ra lệnh thả hết tù chính trị và cho cảnh sát ngụy tại đây về nhà, làm cho bộ máy kềm kẹp ở cơ sở gần như tan rã.

Tại Bộ Tư lệnh Cảnh sát Quốc gia, cơ sở điệp báo của ta cũng bí mật chiếm giữ và bảo vệ kho hồ sơ, tài liệu, hướng dẫn đơn vị An ninh T4 vào chiếm lĩnh mục tiêu nhanh gọn, an toàn.

Lúc 9h, một cơ sở của An ninh mang hàm trung tá quân đội ngụy tên là Phi Hổ, đã lên một chiếc xe tăng cắm cờ trắng từ Bộ Tổng tham mưu chạy thẳng đến dinh Độc Lập xin gặp tướng Dương Văn Minh, đánh một đòn cân não: Dương Văn Minh phải nói nhỏ: "Thôi em hãy về đơn vị của mình đi, mọi việc để anh lo liệu, đừng làm rối ruột anh trong lúc này"...

11h10 ngày 30/4, quân ta từ các mũi tấn công ập vào trung tâm thành phố. Mỗi mũi tiến công đều có những chiến sĩ An ninh cùng với cơ sở và biệt động thành dẫn đường. Một đại đội xe tăng xung kích tiến thẳng đến dinh Độc Lập dưới sự hướng dẫn của các chiến sĩ biệt động và An ninh nội đô.

Chiến sĩ An ninh T4 Nguyễn Hữu Thái lúc đó có mặt trong dinh, kể lại: Lúc đó, Đại tá Vũ Quang Chiêm thuộc Phủ Tổng thống đã đến dẫn anh Thận và anh lên nóc dinh cắm cờ. Anh giúp anh Thận bẻ gập chiếc cần ăng-ten mới lọt được vào bên trong chiếc thang máy loại nhỏ. Đến nóc, các anh còn phải leo qua chiếc thang gỗ mới đến được chân cột cờ. Các anh phải vất vả mấy phút mới giật nổi  cờ Sài Gòn xuống, kéo lá cờ Giải phóng lên.

Lúc này, tại trạm dừng chân ở Trảng Cỏ (Tây Ninh), qua radio cầm tay, đồng chí Bùi Thiện Ngộ đã nghe được lời tuyên bố đầu hàng vô điều kiện của Dương Văn Minh. Lực lượng An ninh trong Ban Quân quản của Trung ương Cục nhanh chóng cắm cờ Chính phủ Cách mạng lâm thời lên nóc xe và phóng thẳng về Sài Gòn. Trong đêm đó, đồng chí Cao Đăng Chiếm mang nhật lệnh của Bộ chỉ huy tiền phương đến và phổ biến tình hình, chủ trương cụ thể cho Tiểu ban Quân quản các ngành.

5h sáng hôm sau, Tiểu ban Quân quản của An ninh miền Nam vào đến Tổng nha Cảnh sát ngụy. Theo kế hoạch, nhóm Bảo vệ chính trị do các đồng chí Bùi Thiện Ngộ, Nguyễn Duy Hạc vào chiếm khối Cảnh sát đặc biệt. Nhóm Trật tự trị an do đồng chí Nguyễn Chí Thành chỉ huy chiếm khối Cảnh sát tư pháp. An ninh vũ trang do đồng chí Nguyễn Văn Huấn, Nguyễn Văn Bên chỉ huy chiếm khu Cảnh sát dã chiến. Nhóm Hậu cần do đồng chí Chín Cán phụ trách chiếm lĩnh khối tiếp tế. Nhóm Y tế do bác sĩ Lê Văn Nhuận dẫn đầu vào chiếm Bệnh viện cảnh sát ở đường Hùng Vương. Nhóm Chấp pháp, trại giam do đồng chí Đoàn Văn Chi chỉ huy chiếm khám Chí Hoà.

Ngày 2/5/1975, đồng chí Bộ trưởng Bộ Công an Trần Quốc Hoàn từ Hà Nội vào, đến Tổng nha Cảnh sát, sau khi nghe báo cáo về việc chiếm lĩnh Tổng nha Cảnh sát ngụy, đồng chí Bộ trưởng khen ngợi: "Các đồng chí giỏi lắm, thế là ta đã chiếm được một kho báu quý giá mà địch để lại, nó là vô giá - điều mà tôi mơ ước từ lâu"