Những dấu ấn của Bác Hồ ở Boston

Ở thành phố Boston thuộc bang Massachussets (Mỹ) có một khách sạn đã đi vào lịch sử với biết bao sự kiện từ hơn một thế kỷ nay. Khi chúng tôi đến, ông chủ khách sạn đã khoe rằng, chỉ còn ít ngày nữa là Omni Parker House kỷ niệm 150 năm “ngày sinh” của mình.

Omni Parker House - nơi hội tụ của các chính khách

Kể từ khi được xây dựng, trải qua bao thăng trầm và va đập với thiên nhiên, tòa nhà tọa lạc trên đường School, đã được sửa chữa, nâng cấp; giờ đây nó không đơn thuần chỉ là một khách sạn sang trọng mà còn là một trong những di tích lịch sử nằm dưới chân đồi Beacon ở thành phố Boston. Nhiều hạng mục công trình đã được cải tạo và xây mới, duy chỉ có một gian bếp nhỏ nằm ở dưới tầng hầm của tòa nhà thì dường như vẫn giữ nguyên. Kể tới đây, người quản lý khách sạn đã dẫn chúng tôi đến thăm và giới thiệu từng kỷ vật hiện có trong gian bếp ấy.

Bằng giọng trầm tĩnh và sự ngưỡng mộ, ông nói: “Đó là những kỷ vật đã gắn liền với hoạt động của một người thanh niên yêu nước đến từ Việt Nam từ những năm đầu của thế kỷ XX; Người mà sau này đã trở thành vị Chủ tịch nước đầu tiên của đất nước các bạn - Chủ tịch Hồ Chí Minh”.

Đến thăm Omni Parker House vào những ngày này, du khách như được hòa mình trong không gian của thành phố Boston cổ kính, thanh bình và ấm áp với những bức tường gỗ sồi sơn màu nâu sẫm và những tay nắm cửa màu ánh đồng. Ở đây, người ta cũng dễ dàng cảm nhận được hơi thở của thời gian đang lắng đọng bên những chiếc đèn chùm cổ bằng pha lê, những chiếc bàn ăn bằng đá mài. Qua những pho tượng, bức ảnh treo trên các bức tường, người ta cũng dễ dàng nhận ra rằng, nơi đây đã từng là địa điểm hội tụ của nhiều thế hệ nhà văn, nhà thơ nổi tiếng của Mỹ, trong số đó có nhà thơ Ralple Waldo Emernon…

Omni Parker House cũng là nơi chứng kiến nhiều cuộc hội đàm, cuộc gặp gỡ tay đôi của các chính trị gia đến từ nhiều quốc gia trên thế giới. Và cũng chính tại nơi đây, dòng họ John F. Kennedy đã đặt đại bản doanh để mở cuộc vận động tranh cử Tổng thống Mỹ vào những năm đầu của thập kỷ 60, thế kỷ XX.

Omni Parker House còn là nơi trú ngụ của danh nhân người Mỹ Malcolm Little (Malcolm X), một nhà hoạt động chống nạn phân biệt chủng tộc nổi tiếng. Trước đó vào những năm 1940-1950, ông đã từng làm nhân viên hầu bàn tại khách sạn. Đến giữa thập niên 1980-1990, Denyce Graves, một trong những ca sĩ được nhiều người yêu thích cũng đã từng là người trực điện thoại ca đêm tại đây. Ngày nay, bà vẫn là ngôi sao opera giọng nữ trung hàng đầu  thế giới.

Còn đó hình ảnh người thanh niên yêu nước Việt Nam

Trên trang web  của tổ chức quốc gia những khách sạn được tín nhiệm trong lịch sử Hoa Kỳ, mới đây ngày 4/4/2005, tác giả Mary Billingsley đã viết một bài về khách sạn Omni Parker House, trong đó có những chi tiết: “Trong suốt thời gian dài của những năm đầu thế kỷ XX, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sống và làm việc tại tiệm bánh của khách sạn Omni Parker House. Cũng trong thời gian này, Người còn theo học tại viện Công nghệ Massachusetts (MIT)”. Đoạn cuối của bài viết này còn nói rõ: “Ngày ấy, người thợ bánh mang chí tiến thủ đạp tuyết giữa mùa đông giá lạnh ở Boston, ngày ngày đi bộ mấy dặm đường để đến Trường MIT gần bờ sông Charler”.

Cũng trong thời gian này, Viện MIT được thành lập tại Cambridge, Tp. Boston. Cùng với Trường đại học Harvard, đây là một trường đại học lâu đời nhất ở Boston. Theo thời gian nó đã trở thành một trong những trường đại học có uy tín và truyền thống đáng nể ở Hoa Kỳ và trên toàn thế giới. Chỉ trong 6 thập niên trở lại đây, trường đã có 59 thành viên được nhận giải thưởng Nobel. Trong đó có 26 giải thưởng về vật lý, 11 giải về hóa học, 12 giải về kinh tế, 8 giải về lĩnh vực y học - sinh lý học và 2 giải Nobel về hòa bình.

Trong cuốn lịch sử của Omni Parker House cũng ghi dấu ấn về một niềm vinh dự của khách sạn này, đó là quãng thời gian mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng sống tại Boston, từng là một người đầu bếp chuyên làm bánh từ những năm tháng đầu tiên trong cuộc hành trình của Người đi tìm đường cứu nước.

Tiểu sử Chủ tịch Hồ Chí Minh ghi, Người ra nước ngoài ngày 3/6/1911, làm nhiều nghề, tham gia nhiều cuộc vận động Cách mạng của nhân dân nhiều nước khác nhau trên các châu lục, đồng thời không ngừng đấu tranh cho độc lập tự do của dân tộc mình. Theo nhà sử học Dương Trung Quốc thì đến năm 1915, đã có những tài liệu xác nhận sự lưu trú của Bác Hồ tại Tp. Boston, bang Massachusetts, Hoa Kỳ; mà vị trí thuận tiện của Omni Parker House là nơi Người tìm đến. Bởi nó nằm ngay vị trí của con đường mòn nổi tiếng mang tên Tự Do xưa kia; chỉ cách bốn tòa nhà, qua hai con đường là đến cảng Boston, bến đỗ của nhiều con tàu đủ các quốc tịch từ khắp nơi trên thế giới.--PageBreak--

Cũng là những chi tiết về Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong quyển sách nhỏ viết về khách sạn này xuất bản năm 2001, nữ nhà văn, nhà báo của tờ Boston Globe, bà Susan Wilson viết : “Thật thú vị để lưu ý rằng, một nhà cách mạng trứ danh là lãnh tụ Hồ Chí Minh của Việt Nam đã từng dành thời gian làm việc như là một người thợ nướng bánh tại tiệm bánh ngọt của Omni Parker House từ năm 1911 đến năm 1913. Vị đầu bếp đặc biệt ấy đã đem đến niềm vinh dự cho nơi này…”.

Đến thăm gian bếp dưới tầng hầm, nơi Bác từng làm việc (một căn phòng nhỏ độ trên dưới 20 m2), chúng tôi nhìn thấy trần nhà chi chít những ống dẫn và xả khí đốt. Không khí ngột ngạt với bốn bức tường màu vàng nhạt bao quanh dãy kệ bánh và miệng lò nướng. Giữa phòng là một chiếc bàn dài bằng đá trắng xám, trông giống đá hoa cương, trên có đặt một cái khuôn ép bánh to cùng những chậu bột bánh, cạnh những chiếc bánh được nhồi dang dở. Chiếc bàn đã bị vỡ mảnh bằng bàn tay ở góc phải trong cùng, dấu vỡ hơn trăm năm đã không còn cạnh sắc nữa. Theo lời ông David W.Ritchie, Giám đốc Kinh doanh và Tiếp thị của khách sạn Omni Parker House thì ngày xưa, Bác Hồ đã từng làm việc trên chiếc bàn đá này. Để bày tỏ tình cảm và sự ngưỡng mộ đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, ban quản lý khách sạn vẫn trân trọng lưu giữ, sử dụng chiếc bàn từ ngày ấy đến giờ.

Mời chúng tôi nếm thử chiếc bánh vàng ươm vừa mới ra lò, David bảo, đó là loại bánh mà Bác Hồ đã từng làm  khi xưa. Trước cử chỉ của ông, một vài người trong số chúng tôi chợt ứa nước mắt khi hình dung cảnh một người đầu bếp với thân hình mảnh khảnh đã vượt nửa vòng trái đất đến đây và chấp nhận một cuộc sống cực nhọc mà lòng luôn canh cánh nỗi niềm vận mệnh dân tộc …

Dừng chân tại dãy hành lang hẹp từ gian bếp đến chân cầu thang tầng hầm, tôi bảo với David rằng mình tiếc vì khó có thể đem một cái bánh về Việt Nam làm kỷ niệm. David nói, ông đã bao nhiêu lần đưa những vị khách người Việt và cả người nước ngoài xuống thăm gian bếp ấy. Mỗi lần như thế, ông đều mang cảm xúc bồi hồi. Ông bảo: “Chúng tôi mãi mãi trân trọng lưu giữ hiện trạng và hiện vật nơi này như duy trì một niềm tự hào của chúng tôi mà không một nơi nào khác trên nước Mỹ này có được”. Còn chúng tôi, một cảm giác trào dâng, thời gian như đọng lại, vầng sáng của ý chí vẫn mãi ngời tỏa trong tâm thức bao người.

Sử sách cũng ghi rằng, thời gian sống và làm việc ở Hoa Kỳ cũng là thời điểm mà Bác Hồ đã nghiên cứu lịch sử, tính cách cũng như các phong tục tập quán, truyền thống văn hóa các dân tộc và cộng đồng nước Mỹ. Người cảm kích và trân trọng cuộc đấu tranh vì độc lập tự do và thống nhất đất nước của nhân dân Mỹ.

Còn nhớ, trong thời gian xảy ra cuộc Đại chiến Thế giới lần thứ 2, Hồ Chí Minh và phong trào cách mạng do Người sáng lập đã đứng về phía đồng minh (gồm Liên Xô, Mỹ và Anh) chống chủ nghĩa phát xít, tích cực hợp tác với các nhóm sĩ quan Hoa Kỳ để bàn các giải pháp chống phát xít Nhật. Sau Cách mạng Tháng Tám thành công, nước nhà được độc lập, trong bản Tuyên ngôn độc lập đọc tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội (2/9/1945), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trích dẫn một số câu trong tuyên ngôn độc lập của nước Mỹ, đề cập đến quyền sống, quyền tự do, quyền mưu cầu hạnh phúc của mọi người và coi đó là quyền bất khả xâm phạm. Những năm sau đó, cũng chính Bác Hồ của chúng ta đã nhiều lần viết thư gửi tới các nhà lãnh đạo Hoa Kỳ bày tỏ nguyện vọng của Chính phủ và nhân dân Việt Nam muốn phát triển quan hệ với Chính phủ và nhân dân Mỹ.

Theo lời Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Văn Bàng, trong suốt chiều dài lịch sử từ khi đó, nhiều cơ hội để thiết lập và phát triển quan hệ ngoại giao giữa hai nước đã bị bỏ lỡ và hậu quả là dẫn đến cuộc chiến tranh kéo dài trong nhiều năm. Tuy nhiên vào giữa những năm 90 của thế kỷ XX, trước bối cảnh mới của quốc tế và khu vực, quan hệ Việt Nam và Hoa Kỳ đã được thúc đẩy. Ngày 12/7/1995, hai nước đã chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau, bình đẳng và hợp tác cùng có lợi. Chuyến thăm chính thức của Thủ tướng Phan Văn Khải tại Hoa Kỳ mới đây đã mở ra một chương mới nâng cao tầm hợp tác quan hệ giữa Việt Nam và Hoa Kỳ theo hướng ổn định và phát triển lâu dài trên nhiều lĩnh vực, vì lợi ích của nhân dân hai nước