Những ngôi mộ bạc tỷ

Làng Phương La, hay còn có tên làng Mẹo (xã Thái Phương, Hưng Hà, Thái Bình), nổi tiếng cả nước với nghề dệt đũi lâu đời. Dọc làng là những biệt thự xây đủ kiểu cách, màu sắc. Những nhà xưởng ngày đêm ầm ầm tiếng máy dệt, công nhân tấp nập đi về.

Ngôi mộ cụ Tổ họ Trần

Mảnh đất đẹp nhất, rộng gần bằng 7 lần mặt cỏ sân vận động tiêu chuẩn quốc tế, nằm giữa trung tâm làng, ngay cạnh chợ có giá nhiều tỉ đồng được đại gia Trần Văn Sen mua lại từ nhiều gia đình trong làng. Người dân thấy sự lạ thì đặt câu hỏi: Sao ông Sen không xây dựng công ty trong khu công nghiệp của làng, lại đi mua tới 50.000m² đất giữa làng, tốn kém bao nhiêu tỉ bạc?

Nhưng rồi, tại khu đất rộng 50.000m² đã mọc lên một công trình lăng mộ khổng lồ. Mặc dù công trình mới chỉ xây thô được một tầng, song những người được chứng kiến đều khẳng định: công trình lăng mộ này sẽ lớn nhất Việt Nam!

Tôi về làng Phương La vào lúc trưa nắng chang chang, thế nhưng, mấy chục thợ xây vẫn miệt mài làm việc để đạt tiến độ công trình mà dòng họ này giao. Trên các bức tường treo rất nhiều tấm biển lớn với những dòng chữ: “Xây dựng di tích phải tuyệt đối an toàn”; “Những cán bộ công nhân viên, ai có thành tích được khen thưởng, ai có lỗi phải xử lý nghiêm minh”; “Cán bộ công nhân viên xây dựng phải chấp hành nghiêm các quy trình quy phạm và an toàn lao động”... Rồi thì khẩu hiệu thường thấy ở những công trường xây dựng lớn: “An toàn là bạn, tai nạn là thù” treo khắp nơi.

Tôi không biết phải gọi công trình này là đền hay lăng mộ, bởi mỗi người dân nơi đây gọi một kiểu, nói một cách. Ngày xưa, tại địa điểm này có một ngôi đền nhỏ có tên Đền Nhà Ông thờ tổ họ Trần, giờ người trong dòng họ này phá đi xây lại nên vẫn tôn trọng gọi là Đền Nhà Ông.

Còn theo lý giải của người dân, trong công trình này sẽ chứa hài cốt của các bậc tổ tiên và những người trong dòng họ, mỗi ông tổ, người chết đều có một khu thờ tự riêng nên nó có hơi hướng giống một khu lăng mộ. Tóm lại, công trình này là sự kết hợp của cả hai thể loại đền và mộ nên gọi thế nào cũng được. Tác giả xin tạm gọi là lăng mộ.

Mặc dù lăng mộ mới xây thô được một tầng, song đã rất hoành tráng. Phần móng của lăng mộ ăn sâu xuống lòng đất 4,2m, được đổ bêtông kín đặc tạo thành tầng hầm rất rộng. Phần móng nổi lên mặt đất của lăng mộ cao 2,5m. Tiếp theo phần móng là đến thân lăng mộ thu hẹp lại một chút. Đứng từ dưới nhìn lên, thấy mái lăng mộ gồm ba lớp bêtông xếp chồng lên nhau, đua ra ngoài phủ thân lăng mộ. Lớp bêtông trên cùng dày 1m, hai lớp dưới mỗi lớp dày chừng 0,5m.

Đứng bên ngoài trông tưởng rằng mái của công trình lăng mộ này là để chống lại bom tấn, kỳ thực, mái bêtông đó được đổ rỗng ruột để giảm trọng lượng. Phía trước lăng mộ có hai lối lên, mỗi lối gồm 12 bậc thềm dẫn lên hiên mộ. Riêng phần hiên này có thể dùng làm sân khấu hoành tráng. Đường vào lăng mộ gồm 3 cửa chính rất lớn, theo cánh thợ xây, sẽ có những tấm cửa nặng nhiều tấn để bảo vệ công trình.

Toàn bộ công trình lăng mộ này là một khối bêtông sắt thép đồ sộ. Những phần xây gạch chỉ có tác dụng kết nối các mảng bêtông cốt thép dày cả mét.

Anh Trần Văn Thanh, người giám sát xây dựng dẫn tôi đi tham quan phía trong lăng mộ. Không gian tầng trệt lăng mộ rộng mênh mông. Để đỡ khối bêtông có lẽ đến gần ngàn tấn, tôi đếm có đến 6 dãy cột trụ bêtông, mỗi dãy gồm 7 cột. Tổng cộng có 42 cột to lừng lững. Trong phòng lại có 3 cầu thang dẫn lên tầng trên. Tại tầng trệt có hầm mộ lưu trữ hài cốt của cụ tổ dòng họ. Ngay trên hầm mộ đó sẽ là bàn thờ chính, còn hai bên hông của căn phòng được xây thành những ô nhỏ, mỗi ô rộng khoảng 6m2, xây chồng lên nhau từ đáy phòng lên tận áp mái. Mấy chục ô này sẽ là những bàn thờ, thờ những người đã khuất.

Tầng hầm lăng mộ như một lô cốt khổng lồ ẩn sâu trong lòng đất với 25 căn phòng, gồm 20 phòng thông nhau, 4 phòng xây kín và một phòng hội trường rộng mênh mông. Những kỹ sư, thợ xây và cả chị Trần Thị Lý, là người trong họ được phân công trông coi lăng mộ cũng không biết 20 phòng thông nhau để làm gì, chỉ biết 4 phòng kín là kho chứa vật dụng, tài sản, còn phòng lớn nhất để hội họp. Tổng diện tích sàn một của lăng mộ rộng tới 740m². Theo câu chuyện vui của đám thợ xây, nếu có chiến tranh, bom rải thảm ở làng Phương La thì các cụ họ Trần vẫn đàng hoàng ngồi họp hành bàn việc họ!

Anh Thanh, người giám sát lăng mộ lôi hai tập hồ sơ thiết kế dày cả trăm trang khổ giấy Ao cho tôi xem. Theo anh, đây chỉ là hồ sơ tổng thể, còn hồ sơ chi tiết phải dày hơn ngàn trang.

Nói về việc ông chủ đầu tư của dòng họ này cất công đi tìm thiết kế cho công trình lăng mộ tâm huyết của mình cũng thật lắm gian nan. Đại gia Trần Văn Sen trong một chuyến đi tham quan các công trình kiến trúc lịch sử của Trung Quốc chợt nhận ra rằng, dòng họ Trần ở Trung Quốc làm đền thờ, lăng mộ to quá, vĩ đại quá, ông thấy tủi cho họ Trần của mình ở quê nhà chỉ có cái Đền Nhà Ông thờ tổ Trần Hoàng Nghị bé tẹo.

Đại gia này về nhà bàn bạc với dòng họ và cả họ đều sôi nổi khẳng định: “Có cụ tổ Nghị thì mới có cụ Trần Thủ Độ, mà cụ Độ là người sáng lập triều Trần, cụ có vai trò rất quan trọng trong việc lãnh đạo dân tộc đánh tan quân Nguyên - Mông lần thứ nhất. Công của cụ Nghị, cụ Độ với đất nước này to lắm, nên phải làm cho ra trò để con cháu trông vào tấm gương lớn mà noi theo”.

Cũng xin nói thêm rằng, lăng mộ đang xây dựng này là của con cháu họ Trần mà cụ tổ là Trần Hoàng Nghị. Theo sử cũ ghi lại, cụ Nghị có công lập ra làng Phương La, đem nghề dệt đũi về làng và sinh ra 3 người con là Trần An Bang, Trần An Quốc và Trần An Hạ. Cụ Bang chính là Thái sư Trần Thủ Độ, người có câu nói nổi tiếng: “Đầu thần chưa rơi xuống đất xin bệ hạ đừng lo”, khi vua tôi nhà Trần lo lắng về sự xâm lược của quân Nguyên.

Việc con cháu họ Trần ở làng Phương La có đích xác là con cháu của cụ tổ Trần Hoàng Nghị, người sinh ra Thái sư Trần Thủ Độ hay không tác giả không dám khẳng định. Nhưng việc họ Trần đang xây lăng mộ để chứa hài cốt và thờ phụng cụ Nghị cùng tổ tiên họ Trần là rõ ràng.

Để dòng họ được rạng rỡ, con cháu đời sau không quên công lao của các cụ tổ, đại gia Trần Văn Sen đã bỏ công tham khảo rất nhiều công trình lăng mộ trên thế giới. Ông thuê chuyên gia nước ngoài thiết kế công trình lăng mộ của dòng họ cao tới 51m, gồm 6 tầng chính và một tầng hầm, một tầng áp mái, theo những hình thức, kiến trúc Trung Quốc và có cải tiến cho hợp với văn hóa Việt Nam. Tham vọng của ông và dòng họ là xây lăng mộ thật to, thật cao, để người đứng bên kia sông Hồng, thuộc đất Hà Nam và các xã xung quanh cũng phải nhìn thấy rõ mồn một.--PageBreak--

Công trình lăng mộ là những khối bêtông đồ sộ, rất nặng, hơn nữa nền đất ở khu vực này yếu nên mới chỉ xây được một tầng thì đã có biểu hiện lún. Ông Sen mời các chuyên gia của Pháp về tận nơi thực địa, nghiên cứu và khuyên chỉ nên làm 3 tầng cho hài hòa với cảnh vật xung quanh. Vả lại, việc xây dựng lăng mộ quá cao trên nền đất yếu sẽ không được bền vững lại rất nguy hiểm. Vậy là, việc thiết kế lại được giao cho các chuyên gia Pháp của Công ty Thiết kế kiến trúc và Thương mại Việt Pháp T - GROUP, trụ sở 34, Láng Hạ, Hà Nội.

Theo hồ sơ thiết kế của công ty này thì lăng mộ sẽ cao 23,39m, gồm 3 tầng chính và một tầng áp mái, trong đó tầng trệt cao 10,69m, tầng hai 5,5m, tầng  ba cao 4,5m và tầng áp mái cao 2,7m, ngoài ra còn có tầng hầm sâu 4,2m. Qua hồ sơ thiết kế có thể hình dung được bề ngoài của lăng mộ.

Mái tầng một của lăng mộ sẽ có đôi rồng khổng lồ chầu vào chiếc “bánh xe lịch sử” ở trung tâm mặt trước lăng mộ. Những tầng trên, các mái dốc đều có rồng chầu mặt nguyệt. Hình thù rồng, mặt nguyệt cùng các hình vẽ, hình khắc đều được sự tư vấn của các nhà sử học để cho phù hợp với văn hóa đời Lý và đời Trần (vì cụ Nghị lập làng thời Lý, còn cụ Độ làm rạng danh dòng họ thời Trần). Bề mặt lăng mộ sẽ được ốp đá cẩm thạch tạo sự cổ kính, linh thiêng.

Hiện tại, không ai biết để hoàn thiện lăng mộ này sẽ tốn kém bao nhiêu tiền của. Ngay cả cụ Trần Văn Thoan, chú ruột của đại gia Trần Văn Sen, là người có vai vế nhất trong dòng họ, được phân công chỉ đạo công trình cũng không nắm được chi phí cho việc xây dựng lăng mộ này là bao nhiêu. Tất cả ximăng, sắt thép đều do đại gia Sen chỉ đạo mua ở tận đẩu tận đâu, rồi từng đoàn xe tải rầm rập chở về. Các kỹ sư, thợ xây cứ việc trộn vật liệu, ghép sắt thép vào mà đổ bêtông, mà xây như thiết kế, xây thật chắc chắn.

Công việc xây dựng cũng vô cùng kỳ công. Từ tháng 6/2002 công trình khởi công, vậy mà đến nay, đã 4 năm trôi qua, 40 công nhân, kỹ sư ăn ngủ trong 6 gian nhà tạm dựng lên gần đó, làm việc chăm chỉ mà mới chỉ xong được một tầng hầm và một tầng trệt xây thô. Không biết bao giờ mới xong 2 tầng còn lại, rồi hoàn thiện nội thất, ngoại thất, rồi còn quần thể các công trình xung quanh lăng mộ trên diện tích 50.000m². Để hoàn thiện công trình đặc biệt này, chắc cũng phải tính thời gian bằng thập niên.

Tuy nhiên, theo anh Thanh, riêng tiền công trả cho thợ xây (mà xây mới xong phần thô của tầng hầm và tầng trệt) đã là 1 tỉ đồng. Cứ theo cách tính toán thông thường của những thợ xây nghiệp dư qua 1 tỉ đồng tiền công, thì tổng đầu tư bước đầu cho công trình lăng mộ này đã phải là nhiều tỉ đồng.

Theo chị Trần Thị Lý, ngoài lăng mộ chính thì trên diện tích 10.000m² của tổng khu đất 50.000m² sẽ xây dựng vô vàn công trình kiến trúc khác nữa, có thể là quần thể đền mộ nhỏ hơn của từng gia đình, công viên, các khu sinh hoạt văn hóa, các công trình kiến trúc mô tả đời sống thời Lý - Trần...

Cụ Trần Văn Thoan thì cho biết, việc mở rộng xây dựng quần thể lăng mộ ra diện tích 50.000m² cũng đã bàn tới. Có thể sẽ đào một cái hồ lớn để tạo phong thủy cho quần thể lăng mộ. Những thông tin chính về quy hoạch cũng như đầu tư tài chính cho quần thể lăng mộ họ Trần thì đại gia Trần Văn Sen giấu kín, không ai được biết, kể cả người trong dòng họ.

Ngoài công trình đại lăng mộ này ra thì làng Phương La cũng đã có một số công trình cho người âm trị giá bạc tỉ. Khỏi phải nói đâu xa, cách lăng mộ họ Trần độ 100m, cũng giữa ngôi làng của những tỉ phú mà đất đắt như vàng, công trình lăng mộ hoành tráng của họ Lê cũng đang mọc lên. Cấu trúc của lăng mộ này cũng nhiều phần giống lăng mộ họ Trần, cũng có tầng hầm kín đáo, vững chãi sâu dưới lòng đất. Theo người dân, khi hoàn thiện nó cũng tốn cỡ 2,5 tỉ đồng. Việc đầu tư tài chính vào công trình lăng mộ đều từ các đại gia, cán bộ, quan chức đang công tác ở nơi khác, do vậy họ không muốn tiết lộ nên cũng chẳng ai biết, thậm chí, ông Trần Duy Đông, Chủ tịch xã Thái Phương cũng không nắm được bất cứ thông tin gì (ngoài việc nhìn thấy bằng mắt) về việc xây lăng mộ của họ, họ có tiền thì họ cứ làm, ông không bình luận.

Tôi đã chịu khó tìm hiểu về chuyện xây dựng lăng mộ của các tỉ phú, các đại gia và cho đến nay vẫn chưa được chứng kiến một công trình lăng mộ nào mà quy mô và mức độ tốn kém có thể so sánh với công trình lăng mộ của họ Trần ở làng Phương La. Ở Bình Dương, có ông Huỳnh Phi Dũng đang xây dựng một khu nhà thờ đặt tên là  Đại Nam Quốc Tự quy mô còn lớn hơn nhiều. Nhưng đó không phải là lăng mộ.

(Còn nữa)