Những "thân gái" nhảy xe
Ánh đèn xe loáng loáng, chiếc xe tốc hành Bắc
Một vài người được bác tài cho lên xe bán hàng rong, còn lại bị lơ xe đẩy xuống. Và trong bóng đêm, những người phụ nữ "nhảy xe" ấy lại "hát bài ca cơm áo gạo tiền" với những nhọc nhằn trên đường mưu sinh.
Trong đội quân bán hàng rong đường hầm Hải Vân ấy, tôi chú ý nhất là chị Chinh, 47 tuổi và có hơn chục năm trời cằn cỗi với nghề bán hàng rong. Điều đó giải thích vì sao ở Hải Vân quan này xuất hiện một người đàn bà với cái giọng nằng nặng "mô tê" xứ Thanh Hóa dạt vào kiếm sống.
Trong đội quân ấy, chị có tiếng là "bám hầm" kiên nhẫn nhất. Chị vào đây kể từ hồi chưa thông hầm, bám vào gió núi, mây ngàn của Hải Vân quan. Kể cũng buồn tủi cho số phận, người thập phương đến đèo để ngắm mây ngàn gió núi, mộng mơ với thiên nhiên, còn những người như chị thì lại gồng mình lên để kiếm sống qua ngày đoạn tháng.
Chị thuê nhà trọ ở Lăng Cô, cũng chỉ để tạm trú khi trái gió trở trời, chứ cái nhà bé như chòi vịt ấy mà đến 7 chị em ở chung, chả ai ở nhà trọn buổi. Có khi họ tổ chức gục trên giỏ hàng rong mà ngáy cho qua cơn buồn ngủ rồi lại hì hục lao vào công cuộc mưu sinh.
Chị Chinh nói rằng chồng chị bôn tẩu mãi tận Sài Gòn làm "cu li" thì chị làm sao mà ở nhà để "tề gia, nội trợ" cho nổi. Thế là chị cũng khăn đùm khăn gói lên xe vào đường hầm Hải Vân kiếm ăn.
Thế mà kiếm được một suất "biên chế" vào đội quân "nhảy xe" này đâu có dễ. Rồi trong những cuộc cạnh tranh nhỏ nhặt ấy có biết bao điều nảy sinh tranh chấp, có khi chỉ vì tranh giành khách mà dẫn đến xé quần, túm tóc. Đừng trách họ, cuộc sống vốn chẳng dễ bao giờ.
Chị Chinh chỉ là một trong rất nhiều phụ nữ mà tôi đã gặp ở đây, có những gia đình cả mẹ lẫn con đều bám vào hầm để sống. Công việc của họ gắn với mấy nghìn mét đường hầm, hay nói đúng hơn là lên xe bên này của hầm và xuống xe của hầm bên kia. Và cứ như thế hết ngày này qua ngày khác, hết tháng này qua tháng khác.
Tôi đã nghe kể về hoàn cảnh éo le của những "thân gái" nhảy xe này. Thế nhưng nỗi lo lắng và sợ hãi nhất đối với họ vẫn là nạn "cai" hầm.
Chị Huy đã kể lại rằng, hôm đó vào một ngày đầu năm, chị vừa nhảy trên xe xuống cuối đường hầm phía Bắc Hải Vân thì có hai gã thanh niên đi xe máy mang BKS của Huế nhào lại giựt giỏ hàng và nói rằng đây là địa bàn do chúng quản lý, nếu muốn yên ổn làm ăn thì phải "nộp thuế" hằng tháng. Thế là chị phải ngậm đắng nuốt cay móc số vốn và lãi ra đưa cho bọn chúng. Từ đó thành thói quen, cứ một tuần một lần chúng dạt đến "xin" tiền của chị.
Cô Tâm, 19 tuổi, người ta thường gọi cô là "kiều nữ nhảy xe", vừa xinh đẹp lại hiền lành. Cô xuất thân trong một gia đình nông dân quê ở Quảng
Từ đó Tâm không còn dám một mình "đánh lẻ" nữa. Ban đêm bao giờ cũng phải có hai, ba người trở lên để nếu có bị cướp hoặc xảy ra chuyện gì còn ứng cứu lẫn nhau. Thế nhưng theo tìm hiểu của chúng tôi, hiện ở hai đầu của đường hầm luôn có hiện tượng bọn "cai" hầm xin đểu và lột tiền của những người bán hàng rong. Bọn xin đểu kiểu này thường đi xe máy, đều là đối tượng nghiện ma tuý nặng. Lên đèo hoặc hầm để kiếm tiền chích hút.
Những phụ nữ chân yếu tay mềm này thường xuyên là đối tượng của bọn chúng kiếm ăn. Chị em chỉ còn cách là làm thân với nhà xe và dựa vào nhau. Thế nhưng, nỗi lo thường trực nhất lại là "tai nạn nghề nghiệp".
Đã không ít chị em bị thương tật, thậm chí mất mạng do "nhảy xe" bán hàng. Chị em nào may mắn mới được nhà xe cho lên để bán hàng trong một đoạn đường. Không thì cuộc rượt đuổi của lơ xe với các chị bao giờ cũng gay cấn. Bởi không ít kẻ lên xe bán hàng nhưng lợi dụng khách ngủ hoặc sơ hở là giở món nghề móc túi. Chỉ tội cho những dân hàng rong lương thiện, bị xua đuổi như đuổi tà ma.
Để có một suất lên xe, họ phải nhảy khi tốc độ xe còn chạy nhanh, nên tai nạn đáng tiếc là không thể tránh khỏi. Đôi khi chính bản thân họ vẫn biết là mình vi phạm luật giao thông và đùa giỡn với tính mạng.
Đã không ít người bị tai nạn chết bất đắc kỳ tử, cũng không ít chị em mang thương tích suốt đời. Nhưng gánh nặng cơm áo gạo tiền khiến họ bất chấp bán mạng dưới vô lăng của tài xế. Về trong bóng đêm hun hút gió Đông, người ta vẫn bắt gặp hình ảnh của các chị, những người phụ nữ sống bằng nghề bán hàng rong trên những chuyến xe qua đường hầm Hải Vân