Thầm lặng điệp báo T65
T65 là đơn vị tình báo duy nhất ở miền
Sau ngày đất nước thống nhất, những thành viên của T65 người hy sinh, người chuyển ngành sang công tác khác, người mất do ốm đau, bệnh tật. Bây giờ T65 chỉ còn lại dăm người, ở cách nhau hàng ngàn cây số. Thỉnh thoảng vài năm mới có cuộc tụ họp để hàn huyên.
Từ Z17, A5...
Những năm 1959 – 1960, địa bàn Trị - Thiên là đầu cầu giới tuyến, là cửa ngõ tiếp nhận sức người sức của từ miền Bắc chi viện cho cách mạng miền
Tại Vĩnh Linh, từ năm 1958, Bộ Công an đã triển khai tổ công tác Z17 với nhiệm vụ tổ chức đường dây giao thông qua lại giới tuyến để liên lạc với cơ sở miền Nam và đưa người của ta vào sâu trong lòng địch. Vậy nhưng, nhu cầu nắm địch tình vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu trong khi các hoạt động của địch đang gia tăng. Đặc biệt, từ năm 1961, Mỹ - ngụy tiến hành thực hiện chiến tranh đặc biệt. Tại Trị -Thiên-Huế, chúng lập 3 phòng tuyến ngăn chặn từ vĩ tuyến 17 với mục đích: Tố Cộng, diệt Cộng đẫm máu ở vùng đồng bằng, nông thôn; xây dựng đồn bốt, dồn dân, lập ấp chiến lược và đánh phá miền rừng núi là căn cứ cách mạng của ta.
Một lần gặp mặt cán bộ tình báo lão thành tại Thừa Thiên Huế (từ trái qua phải: Phan Phùng, Nguyễn Xuân Quảng, Nguyễn Quang Hải, Nguyễn Quang Hưng).
Từ thực tế tình hình, năm 1961 Bộ Công an đã biệt phái đồng chí Nguyễn Đức Tô (tức Quang Hải) là cán bộ trinh sát đầu tiên trở về Quảng Trị hoạt động, nắm tình hình, chuẩn bị nhân lực để thành lập đơn vị tình báo được đặt bí số A5. Năm 1962, A5 được trên bổ sung đồng chí Hồ Vinh là người dân tộc Vân Kiều làm giao thông viên, đồng chí Trần Quý Hai (tức Dũng) từ Z17 vào cùng với một số đồng chí Hoàng Kiềm, Lê Xuân Tùng, Hồ Xuân Thu, Cao Sơn, Nguyễn Xuân Quảng, dưới sự phụ trách của đồng chí Quang Hải, tích cực bám đất, bám dân, với sự giúp đỡ tận tình của quần chúng nhân dân đã xây dựng được nhiều cơ sở đặc biệt có giá trị.
Đứng chân trên địa bàn Quảng Trị gần 7 năm (từ tháng 8/1958 đến 5/1965) cán bộ chiến sĩ A5 cùng Z17 (Bắc sông Bến Hải) đã bí mật vượt tuyến với bao gian khổ hiểm nguy, móc nối, xây dựng, phát triển cơ sở, nghiên cứu địch tình, tổ chức đường dây giao thông bí mật đơn tuyến để chuyển giao tin tức, tài liệu từ vùng địch ra miền Bắc, đồng thời đưa đón hàng chục lượt cán bộ tình báo và cơ sở thâm nhập vào miền Nam hoạt động.
Để giảm bớt đầu mối, tăng cường sự chỉ đạo tập trung, thống nhất, tại chỗ đối với công tác tình báo, tháng 5/1965 Bộ Công an quyết định sáp nhập Z17 và A5 thành đơn vị T65.
...đến đơn vị điệp báo T65
Theo bản tổng kết lịch sử đơn vị anh hùng T65 thì sau khi được sáp nhập từ Z17 và A5: “Lúc này ở miền
Hậu cứ ban đầu của T65 đặt ở khe Ông Dợ, sau đó chuyển về vùng đồi trọc giữa khe Ông Dợ và khe Bông, rồi lên khe Chứa, ra khe Trái, rồi vào vùng rừng núi gối đầu trên sông Mỹ Chánh - Ô Lâu, sau lên dốc K8, ra khe Bạc Lá… đơn vị phải di chuyển nhiều nơi, chỗ dăm ba tháng, nơi một năm. Nói chung hậu cứ của T65 là rừng núi của Hải Lăng, Quảng Trị.
Ngay sau khi thành lập, T65 được tăng thêm quân số, vào thời điểm đông nhất có 22 cán bộ chiến sĩ được đồng chí Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn giao nhiệm vụ cụ thể. Đó là tìm, xác minh và chắp nối liên lạc với các cơ sở đặc biệt cũ; xây dựng cơ sở đặc biệt vào các cơ quan, trường huấn luyện gián điệp biệt kích của Mỹ-ngụy và các đảng phái phản động nhằm điều tra âm mưu tổ chức và phương thức hoạt động của chúng; tổ chức đường dây giao thông liên lạc từ căn cứ ra Vĩnh Linh và thực hiện những chỉ thị đặc biệt của Bộ Công an.
Địa bàn hoạt động của T65 được xác định là Quảng Trị và Thừa Thiên - Huế, đồng thời từng bước tạo điều kiện mở rộng ra các địa bàn xa hơn như Đà Nẵng, Nha Trang, Sài Gòn. Để bảo mật an toàn T65 hoạt động dưới danh nghĩa là một đơn vị công tác của Mặt trận Dân tộc giải phóng mang bí số KQ 666.
Sau một thời gian ngắn, T65 đã triển khai lực lượng nghiên cứu, khảo sát và chấm chọn các địa bàn để đứng chân hoạt động. Đến cuối năm 1965 và đầu năm 1966 vùng giáp ranh đồng bằng liên hoàn đông dân cư thuộc nam Quảng Trị và bắc Thừa Thiên được xác định là địa bàn có nhiều lợi thế cho ta đứng chân công tác và chiến đấu lâu dài. Từ đây dưới sự lãnh đạo của Bộ Công an và Cơ quan Tình báo công an Trung ương đã giúp T65 lập được những chiến công xuất sắc.
Các cơ sở đặc biệt thường xuyên được phát triển, các mối liên lạc với cơ sở đặc biệt cũ được duy trì ở phạm vi rộng từ Quảng Trị vào đến Sài Gòn với sự giúp đỡ tận tình của quần chúng nhân dân trong vùng địch chiếm. Trong đó đường dây giao thông liên lạc của T65 được Bộ Công an đánh giá là một trong những con đường liên lạc hiệu quả nhất, đảm bảo an toàn tuyệt đối. Đã nhận, chuyển an toàn nhiều tài liệu, phương tiện, đưa đón nhiều lượt cán bộ cơ sở tình báo và một số đồng chí lãnh đạo chủ chốt của tỉnh Quảng Trị với thời gian rút ngắn có thể là hai ngày một đêm cho mỗi chuyến đi trong bom đạn và những con mắt cú vọ của kẻ thù.
Việc phát hiện sớm “kế hoạch Phượng hoàng’’ của Phủ đặc ủy Trung ương tình báo ngụy; phát hiện hai tên nội gián của cảnh sát đặc biệt ngụy tại Thành ủy Huế và tên nội gián mang hàm đại úy quân đội ta của Phủ đặc ủy Trung ương tình báo ngụy đánh vào Cục Tình báo chiến lược miền Trung của ta là những chiến công trong hàng loạt những chiến công xuất sắc của T65.
Nhiều tin tức, tài liệu của T65 cung cấp mang tính chính xác và độ tin cậy cao như tin tài liệu về toàn bộ âm mưu, tổ chức, phương thức hoạt động của đài Cờ Đỏ - đài giả danh những người Cộng sản miền Nam để xuyên tạc, phá hoại nội bộ ta hay tin khẳng định Mỹ - ngụy tăng cường lực lượng quân sự củng cố phòng tuyến Dốc Miếu, Cồn Tiên, đường 9, Khe Sanh…
Sau tết Mậu Thân 1968, để tăng cường lực lượng cho an ninh địa phương, ngày 29/8/1968 Bộ Công an quyết định bàn giao T65 cho Ban An ninh Khu Trị Thiên. Ngoài công tác điệp báo, T65 còn chịu trách nhiệm hướng dẫn nghiệp vụ cho an ninh địa phương, nghiên cứu khai thác hồ sơ địch, tham gia công tác phản gián, chịu trách nhiệm về công tác địch tình của Khu uỷ.
Với những nhiệm vụ trên giao, T65 với những người lính dạn dày, kiên trung như Phan Xu, Quang Hải, Quang Hưng, Trần Thanh Lâm, Phan Phùng… người này ngã xuống, người kia tiếp bước, giữ vững liên lạc, duy trì hoạt động đánh vào lòng địch, chỉ đạo cơ sở đặc biệt, lập nhiều chiến công thầm lặng, góp phần to lớn vào sự nghiệp thống nhất đất nước.
Năm 1995, nhân kỷ niệm 50 năm Ngày thành lập lực lượng CAND Việt Nam, đơn vị T65 và hai liệt sĩ Hoàng Kiếm và Nguyễn Thị Thí đã được phong tặng, truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND.
Sau 30 năm chiến tranh đã đi qua, T65 ngày ấy bây giờ chỉ còn trong tâm tưởng nhưng với ông Quang Hải, một trinh sát dày dạn kinh nghiệm, một chỉ huy mưu lược của T65, người có mặt từ đầu đến cuối cuộc chiến vẫn khôn nguôi nhớ về một thời máu lửa, vinh quang mà ông và đồng đội của mình đã trải qua. Ông nói với chúng tôi rằng: “Cán bộ chiến sĩ của T65 thực sự kiên cường. 15 năm với Z17 và A5, 10 năm của T65 với một chiến trường gian khổ là thế, ác liệt là thế nhưng T65 không hề nao núng, thoái lui. Được cấp trên tin cậy và giao nhiều trọng trách, T65 đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, góp phần cùng quân và dân ta đánh thắng kẻ thù trên nhiều chiến trường đặc biệt là chiến trường Trị - Thiên”. Ông nhắc lại nhiều kỷ niệm với những đồng đội của mình, về chiến công của họ mà tuyệt nhiên không nhắc gì đến công trạng của chính mình, cho dù khi đó ông là một trong những chỉ huy của T65. Nhắc đến đồng đội cũ, đôi mắt của người cựu binh già rực sáng.
Bây giờ, đã qua tuổi thất thập nhưng ngày ngày, trên chiếc xe máy ông rong ruổi khắp nơi, vận dụng vốn kiến thức pháp luật mà mình tích cóp được miệt mài với công việc Trưởng đoàn Luật sư Quảng Trị. Thượng tá Công an nhân dân - luật sư Quang Hải với mong muốn “Làm thêm chút gì cống hiến cho quê hương là hay chút ấy.” Ông bảo: “Quá khứ tỏa sáng nhưng đó là quá khứ của chung tất cả mọi người. Bây giờ, nếu ai hỏi tôi T65 anh hùng ngày ấy bây giờ ở đâu, tôi sẽ nói: ở trong lòng mọi người. Vậy thôi!”