Thanh Hóa: Thót tim đi học qua sông Âm
Con sông Âm dài 79km, khởi nguồn từ huyện Sầm Tớ (Hủa Phăn, Lào) chảy về vùng thượng du Thanh Hóa. Sông Âm gắn với truyền thuyết về dòng lá rừng theo nước chảy, trên mỗi chiếc lá đều đục chữ viết như lời sấm: "Lê Lợi vi quân, Nguyễn Trãi vi thần, Lê Lai vi tướng".
Chưa có cầu, học sinh đi học bằng bè mảng
Bữa nay, trời không mưa to, không gió mạnh, nhưng nước từ thượng nguồn sông Âm cuồn cuộn đổ về. Thấy nước sông to, chị Lê Thị Thắm (26 tuổi, ở thôn Bằng, xã Phùng Giáo, huyện Ngọc Lặc) đành phải nghỉ việc đồng áng để chèo mảng đưa cậu con trai 4 tuổi Lê Văn Viện vượt sông đi học ở trường mầm non.
Như nhiều bà mẹ có con nhỏ đi học khác, chị Thắm lại ngồi đợi con học xong, đón bế con ra bến sông, rồi tiếp tục chèo mảng đưa con về nhà. Một người mẹ trẻ nữa dẫn con nhỏ đến bến sông, cùng chị Thắm lội xuống nước, kéo chiếc bè ghép bằng 9 cây luồng to vào sát bờ. Người phụ nữ cùng xóm ngồi thụp giữa bè, một tay khư khư giữ bé Viện, tay kia giữ con mình. Bốn bóng người rạp mình trên chiếc mảng, mắt cá chân ngập nước, chòng chành vượt sông.
Thót tim chứng kiến cảnh phụ nữ, trẻ em vượt sông bằng bè mảng, ông Lê Văn Hường, Bí thư Đảng ủy xã Phùng Giáo thở dài: "Xã chúng tôi còn quá vất vả trong việc đi lại qua sông Âm. Bình thường, bà con đã lợi dụng vật liệu sẵn có của địa phương, tự bắc qua bến sông này một cây cầu phao dài 200m, là hàng trăm cây luồng ghép lại với nhau, phần nào cũng đỡ nguy hiểm cho các cháu học sinh.
Hôm nay nước sông lên trong đêm, nên cuốn mất cây cầu đó rồi. Hoặc như những bữa nước sông lên to, hay khi có mưa gió, bà con sẽ xem nước sông để quyết định có cho trẻ đi học hay không. Phụ huynh trong các thôn xóm cũng cắt cử nhau luân phiên đưa đón trẻ qua sông. Các cháu học sinh lớn thường tự chèo bè qua sông, mỗi chuyến cả chục cháu cùng qua, nom rợn cả tóc gáy. Ở khúc sông này, chuyện lật bè mảng khiến người và xe cộ rơi xuống nước xảy ra như cơm bữa...".
Sẻ chia bằng những chiếc cặp phao cứu sinh?
Xã Vân Am (huyện Ngọc Lặc) cũng chịu nhiều vất vả khi có dòng sông Âm chảy qua, với 1.341 hộ, 6.143 nhân khẩu chịu cảnh đò sông cách trở. Bà Lê Thị Phương, Bí thư Đảng ủy xã Vân Am cho biết: "Vân Am có 11 bản, bên hữu có 7 bản và có 4 bản vừa nằm bên tả, vừa nằm bên hữu sông Âm. Bên tả sông Âm là trung tâm xã. Bên hữu ngạn sông Âm chính là khu vực sản xuất chính của địa phương, với 1.180 ha đất trồng mía, ngô, rừng luồng. Nhưng vì phải qua sông mà không có cầu, nên việc tiêu thụ các sản phẩm nông nghiệp của bà con gặp rất nhiều khó khăn do thương lái thường lợi dụng điều này để ép giá. Nằm trên vùng đất màu mỡ, nhân dân chăm chỉ, chuyên cần, nhưng vẫn có tới 53,16% hộ nghèo, khiến chúng tôi thực sự day dứt. Nhưng điều tôi ám ảnh nhất vẫn là hình ảnh các em học sinh chòng chành qua sông ngày mưa gió. Hiện nay, một đơn vị hảo tâm đã tặng xã một con đò máy để chở miễn phí học sinh qua sông, nhưng chỉ giảm nhẹ khó khăn thôi, chưa đáp ứng được cho hàng trăm lượt học sinh tới lớp mỗi ngày. Vì vậy việc nâng cao chất lượng giáo dục của chúng tôi gặp nhiều trở ngại".
Cùng chúng tôi đi suốt dọc con sông Âm, ông Phạm Thanh Sơn, Bí thư Huyện ủy Ngọc Lặc cho biết thêm: "Tôi đã qua lại khảo sát dọc con sông này hàng chục lần, nên hiểu và chia sẻ được với nỗi khổ này. Sông Âm ngăn cách hàng ngàn học sinh, hàng vạn người dân đôi bờ của 12 xã miền núi xứ Thanh, nhưng chỉ có hai cây cầu, lại cùng nằm cả ở thị trấn huyện Lang Chánh, khiến việc phát triển kinh tế - xã hội nói chung và việc học của các em học sinh nói riêng thêm khó khăn. Huyện Ngọc Lặc chúng tôi đang có kế hoạch mở một con đường dọc theo sông Âm, để đánh thức tiềm năng to lớn về kinh tế - xã hội của vùng đất này, để nhân dân giao thương. Chỉ có điều, việc này phải theo lộ trình chưa dễ có ngay trong một hai năm tới được. Trong lúc đó, chúng tôi chỉ có thể tuyên truyền, vận động bà con nêu cao tinh thần vượt khó...; đồng thời tìm các công ty, doanh nghiệp biết chia sẻ nỗi khổ của dân đến mua và tiêu thụ nông sản, hợp tác làm ăn. Còn mong muốn có những cây cầu bắc qua sông Âm, thú thực, bản thân chúng tôi luôn trăn trở, ghi nhớ nằm lòng".
Chia tay dòng sông Âm huyền thoại đang cuồn cuộn đổ nước đục, chúng tôi nghĩ rằng: Trong khi chờ chính quyền địa phương có những động thái tích cực, chúng ta hãy chung tay góp nhiều chiếc cặp phao cứu sinh, tặng những em học sinh nghèo cấp tiểu học ở đôi bờ sông Âm? Bởi các em chưa đủ khả năng tự cứu mình khi chẳng may qua sông bị lật bè luồng, rơi xuống dòng nước dữ