Tìm chỗ cho người chết
Sau khi chính quyền quy hoạch hàng ngàn hecta đất thành những khu đô thị mới, chuyện tìm chỗ cho người chết ở TP Cần Thơ trở nên bức xúc hơn bao giờ hết. Người dân trong vùng dự án nhận tiền bồi hoàn phần mồ mả ông bà, người thân xong, lúng túng và chẳng biết đem về đâu vì Nghĩa trang nhân dân Mỹ Khánh đã quá tải.
Chính quyền địa phương thực ra cũng hết sức thấm thía điều "lo cho người chết chính là lo cho người sống!" và hiện đang tìm mọi cách để "chữa cháy" thực trạng bức xúc này.
Sáng 12/3, từ quận trung tâm Ninh Kiều, tôi "nhảy" phà Xóm Chài, vượt sông Cần Thơ để sang quận Cái Răng. Đây là địa bàn tập trung dự án khu đô thị mới nhiều nhất của Cần Thơ hiện nay và tổng diện tích "công trường" - đất nằm trong vùng quy hoạch hơn 2.000ha. Và đây cũng là địa bàn mà người dân bức xúc về chuyện lo "chỗ" cho người chết hơn hết.
Điểm "khảo sát" đầu tiên của chúng tôi là phường Hưng Phú. Trở ra đường chính từ 3 con hẻm cụt của phường này, tôi không thể hình dung được rằng ở đô thị bậc nhất của miền Tây, lại có sự chen chúc đến mức hỗn độn, kinh khủng giữa người sống với người chết đến như thế. Ông T - nhà trong hẻm 9, khu vực III, Hưng Phú chẳng giấu giếm: "Cách nay ba năm, thấy cụm nghĩa địa này còn trống, tôi cũng bắt chước mấy hộ dân trước đó nhảy vào cất nhà ở đại". Tôi biết, hầu hết hộ dân ở đây đều nghèo - thậm chí nghèo nhất nhì nơi đây, chẳng có công ăn, việc làm, thu nhập ổn định nên chấp nhận sống chen chúc cùng với mồ mả như thế.
Một người dân nhà gần trại hòm đầu hẻm dường như cũng bức xúc cùng chính quyền, cho tôi biết thêm: "Sống ở đó rồi cũng đã có người chết, chôn luôn tại đó. Đất thổ mộ bỗng trở thành đất thổ cư. Khu này là nằm trong dự án bờ kè. Chính quyền cứ dễ dãi chuyện này thành thói quen, mai mốt giải tỏa, bốc cốt mệt lắm!".
Rất nhiều hộ dân cùng phường Hưng Phú bộc bạch… nỗi lòng: "Có muốn chôn cất người chết cách xa khu vực sinh sống cũng chẳng được chú ơi!".
Ông M, nhà gần đường dẫn cầu Cần Thơ chỉ cho tôi ngôi mộ còn chưa xanh cỏ trong khu đất thổ mộ nhà ông và cho biết: "Đó là ngôi mộ của… anh sui tôi. Toàn bộ đất của gia đình ảnh bị "dính" vào một dự án khu dân cư nên phải ở trọ, chờ được tái định cư. Cách nay gần tháng, anh sui tôi bị tai biến chết. Hổng có chỗ nào chôn nên tôi cho anh ở ké!".
Bà H, nhà gần một cụm mộ chen chúc với mật độ dày đặc, thuộc khu vực 1, Hưng Phú kể: "Do không có chỗ chôn nên cuối năm 2005, người anh rể của bà qua đời phải chở tuốt về Cà Mau - quê gốc của ảnh, để an táng". Tôi hỏi sao không thiêu để dễ bề quản lý? Bà H nói: "Thói quen của người dân xứ này hồi nào đến giờ là vậy. Nhà cửa, ruộng vườn ở đâu, thì mồ mả ông bà ở cạnh đó để tiện bề chăm sóc nhang khói". Nghe bà H nói điều này, tôi chợt nhớ đến rất nhiều hộ dân bị giải tỏa để xây dựng khu công nghiệp Trà Nóc II (thuộc địa bàn quận Ô Môn). Tại khu tái định cư gần đó, gần như nhà nào cũng mua thêm một lô đất nữa để dành chỗ cho ông bà mình yên nghỉ.
Trao đổi với PV Báo CAND, ông Đàm Văn Chung - Phó Giám đốc Công ty Công trình đô thị TP Cần Thơ cũng hết sức bức xúc việc không còn chỗ dành cho người chết. Ông cho biết, nghĩa trang nhân dân Mỹ Khánh hiện có khoảng 2.000 ngôi mộ và thực sự đã quá tải. Theo quy định, sau khi "gửi" vào đây 5 năm, thân nhân của ngôi mộ phải thu xếp di dời nhưng có đến trên 30% không tuân theo quy định này nên nghĩa trang càng ngày càng quá tải. Để chữa cháy cho tình trạng này, Công ty đã xây 2 kho để chứa những hài cốt quá hạn, không có người đến bốc, di dời.
Ông Chung kể, cách nay khoảng 6 năm, đơn vị cũng từng kiến nghị cấp có thẩm quyền xem xét, đầu tư 2 lò thiêu để giải quyết nhu cầu của người dân, đồng thời thay thế lò thiêu cũ đã xuống cấp. Tuy nhiên, do tình hình tài chính lúc đó còn quá eo hẹp nên dự án này buộc phải gác lại. Hiện nay, sau khi Cần Thơ "lên đời", có sự biến động lớn về dân cư, chuyện lo cho người chết càng bức bách hơn. Công ty Công trình đô thị vẫn "không quên" dự định trước đây là xây dựng 2 lò thiêu gas; đồng thời đẩy mạnh việc tuyên truyền thay đổi về quan niệm chôn cất trong người dân.
Ông Mai Hồng Châu - Phó Chủ tịch UBND quận Cái Răng còn thông tin thêm với chúng tôi rằng, UBND TP Cần Thơ vừa chấp nhận mở rộng Nghĩa trang Từ Thiện thêm gần 6ha nữa để "chữa cháy" nhu cầu bức xúc của người dân vùng dự án hiện nay.
Dự thảo quy hoạch nghĩa trang trên địa bàn TP Cần Thơ sẽ dành khoảng 400ha để lo… chỗ cho người chết. Cụ thể, sẽ có một nghĩa trang ở huyện Vĩnh Thạnh rộng 50ha, ở quận Cái Răng 50ha và ở huyện Cờ Đỏ 200ha. Lúc đó, Nghĩa trang Mỹ Khánh và Từ Thiện… sẽ được di dời, quy tập vào các nghĩa trang lớn này. Quy hoạch trên đã được thông qua Thành ủy, HĐND, UBND TP và đang trình Bộ Xây dựng thẩm định. Nếu được, sẽ trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trong thời gian sớm nhất