Trung thu năm 2010: Sự trở lại của đồ chơi, trò chơi truyền thống

Những tiếng trống "tùng tùng, tùng tùng" dồn dập, đầu sư tử oai phong, những ông Địa mặt nạ làm bằng giấy bồi miệng rộng ngoác, phưỡn bụng, phe phẩy quạt uốn éo sát khán giả… Cả đoàn trẻ con lũ lượt kéo theo đoàn múa sư tử đi từ làng nọ qua làng kia trong sự háo hức, vui vẻ hiếm có.

Trước ngày Tết Trung thu, hình ảnh múa sư tử như thế đã xuất hiện trên khắp mọi miền đất nước. Phong trào múa lân, múa sư tử, sự chiếm lĩnh của mặt hàng truyền thống tại các điểm bán đồ chơi cho thấy tín hiệu đáng mừng của sự trở lại với văn hóa truyền thống và trò chơi dân gian.

Trẻ em Huế múa lân đón Trung thu.

Trở lại ký ức tuổi thơ 

Tối thứ bảy, ngày 18/9, ánh trăng tháng 8 vẫn chưa tròn nhưng từ thôn Lê Xá, xã Mai Lâm, huyện Đông Anh đã có một đoàn múa sư tử đi diễu hành sang thôn Mai Hiên cùng xã. Những đứa trẻ trong thôn háo hức đi theo đoàn diễu hành cùng tiếng trống dồn dập. Hằng ngày, nếu bắt đi bộ một đoạn ngắn, bọn trẻ đã kêu ầm lên. Nhưng hôm nay, chúng đi suốt cả quãng đường dài mà vẫn hăng hái, hớn hở.

Bác Quảng cùng một số người trong thôn góp tiền, công sức mua đầu sư tử, tự làm một chiếc đèn ông sao cỡ đại, lắp đèn nhấp nháy chạy ắc quy. Bác cho biết: "Tôi muốn phát động phong trào này vừa để giúp các cháu biết về Trung thu truyền thống, vừa mong các bậc phụ huynh quan tâm và tạo cho trẻ em một cái Tết Trung thu mang bản sắc văn hóa dân tộc, để trẻ em biết tiếp nhận cái mới nhưng biết nâng niu, trân trọng giá trị truyền thống". 22h, khi ánh trăng đã tỏa sáng hơn, bọn trẻ phải về ngủ mà vẫn tiếc nuối.

Ở nhiều xã của huyện Đông Anh, phong trào múa sư tử vào dịp Trung thu đã trở thành nét đẹp văn hóa. Không chỉ trẻ em mà cả người lớn cũng háo hức chờ đến ngày này. Theo thường lệ vào ngày rằm, đoàn múa sư tử của thôn Lại Đà, xã Đông Hội sẽ đi từ đầu thôn đến cuối thôn diễu hành, rồi về tập trung ở các địa điểm sinh hoạt cộng đồng như nhà văn hóa, sân đình để biểu diễn.

Màn biểu diễn rất bài bản, thể hiện rõ cuộc chiến đấu của tráng sỹ với sư tử và xen kẽ sự vui đùa, trêu chọc của các ông Địa ngộ nghĩnh. Chẳng thế mà không chỉ người dân trong thôn mà cả một số thôn lân cận biết tiếng cũng đưa trẻ em tới xem. Đã nhiều năm nay, mỗi xóm của thôn Đông Trù, xã Đông Hội đều duy trì được phong trào tổ chức cho trẻ em vui Tết Trung thu và phá cỗ đêm rằm. Mỗi xóm đều sắm một bộ "đồ nghề" riêng để múa sư tử, rước đèn ông sao quanh làng. Các xóm tập trung về một điểm rồi lại toả về vui phá cỗ. 

Không chỉ ở Hà Nội mà ở nhiều tỉnh, thành trong cả nước, trò chơi dân gian ngày Tết Trung thu cũng đã trở lại và phát huy giá trị văn hoá dân tộc rất đáng mừng. Có mặt tại miền Trung vào tối 20/9, tôi đã chứng kiến cảnh tượng rất cảm động trên đường từ thành phố Đông Hà (tỉnh Quảng Trị) ra thành phố Huế. Ven Quốc lộ 1A, địa phận huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên - Huế, từng tốp, từng tốp trẻ nhỏ đi múa lân trong sự hào hứng, vui vẻ.

Đồ chơi truyền thống tràn ngập phố phường Hà Nội.

Người dân địa phương cho biết, ở đây năm nào cũng vậy, cứ vào mùa Trung thu là các em nhỏ cùng nhau đi múa lân. Tiếng trống, tiếng cười của trẻ nhỏ thật hồn nhiên. Quan niệm của người dân là lân vào nhà sẽ đem lại may mắn. Vì thế, các cháu đi múa lân vào đến nhà nào cũng được chào đón, cho bánh kẹo. Không khí ngày Tết Trung thu khiến tôi thấy xúc động, như được trở lại ký ức tuổi thơ năm nào, khi được bố mẹ làm cho chiếc đèn ông sao bằng giấy mỏng và đi xem múa sư tử ở sân đình.

Trẻ em thành phố bây giờ ít biết đến trò chơi truyền thống, chúng tiếp xúc với máy tính, với những trò chơi điện tử mà không quan tâm đến trò chơi dân gian. Các bậc phụ huynh phải là người đưa trẻ em về với những trò chơi mang giá trị văn hoá dân tộc như thế.

Đồ chơi truyền thống lên ngôi

Có một tín hiệu đáng mừng về xu hướng vui chơi của trẻ em hiện nay. Đó là sự trở lại của những món đồ chơi truyền thống, dù đồ chơi truyền thống đang phải đấu tranh với đồ chơi hiện đại nhập ngoại để có được chỗ đứng. Lễ hội Trung thu phố cổ Hà Nội bắt đầu từ ngày 10/9, trước ngày rằm tới nửa tháng nhưng đã diễn ra rất sôi động.

Năm nay, đồ chơi Trung thu truyền thống được bày bán dày đặc và thu hút được nhiều khách mua hàng. Đèn ông sao làm bằng giấy bóng kính là thứ đồ chơi bán chạy đầu bảng với mức giá từ 5.000 đồng đến 15.000 đồng tuỳ kích cỡ to nhỏ. Đèn kéo quân được các chủ hàng treo thành dãy trước cửa hàng. Giá loại đèn kéo quân khá đắt, dao động từ 70.000 đồng đến 250.000 đồng. Dù vậy vẫn có khá nhiều khách hàng chọn loại này để mua cho con.

Quầy hàng trước cửa số nhà 55 phố Hàng Lược chỉ bán hai loại đồ chơi duy nhất là trống da và đèn ông sao. Chị bán hàng cho biết: "Tôi không thích bán đồ chơi Trung Quốc trong dịp Trung thu này, chỉ muốn bán đồ chơi truyền thống của người Việt Nam, do người Việt sản xuất".

Một chiếc trống nhỏ chỉ có giá 10.000 đồng, trống to thì có mức 50.000 đồng, 100.000 đồng. Theo chị bán hàng, buổi tối khách mua đèn ông sao, mua trống rất đông, bán không kịp. Một chủ cửa hàng bán mặt nạ và đầu sư tử trên phố Hàng Mã cũng khẳng định, khách mua đầu sư tử và mặt nạ làm bằng giấy bồi ngày càng nhiều.

Tại Lễ hội Trung thu phố cổ có rất nhiều gian hàng truyền thống. Phố Hàng Mã, Hàng Lược, Hàng Cân… trên quận Hoàn Kiếm rực rỡ sắc màu của các loại đồ chơi bằng giấy màu.

Ông Đinh Hồng Phong, Trưởng phòng Văn hoá và Thông tin quận Hoàn Kiếm nhận xét: "Những ngày diễn ra lễ hội Trung thu phố cổ cho thấy, người dân đã quay trở lại với Tết Trung thu truyền thống, với các đồ chơi, trò chơi mang đậm tính dân gian chứ không như nhiều năm trước đây. Có lẽ, sự trở lại đó cũng một phần là do ý thức người dân nâng cao hơn. Họ muốn giáo dục con cái trở về với cội nguồn, với truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Đây là tín hiệu vui"