Vụ án Minh Phụng - Epco sau 10 nhìn lại (Tiếp theo và hết)

>> Vụ án Minh Phụng - Epco sau 10 nhìn lại (Phần 3)

Thứ hai, chính từ cách tuyên cấn trừ nợ trên, đã dẫn tới hệ quả là Tòa án đã có sơ hở chết người khi tuyên giao toàn bộ số tài sản thế chấp trong các ngân hàng quản lý, khai thác, phát mại thu hồi nợ.

 Điều này đã dẫn đến việc một số ngân hàng sau khi được giao số tài sản thế chấp để cấn trừ nợ, nhưng thực tế coi đó là tài sản "xiết nợ", để tự tung tự tác theo kiểu được ăn - lỗ chịu, không coi trọng quyền lợi hợp pháp của người có tài sản thế chấp.

Mặt khác, bản án tuyên giao tài sản cho ngân hàng xử lý, nhưng lại không xác định rõ để thu hồi tổng số nợ hay chỉ số nợ được cấn trừ.

Thực tế như đã dẫn chứng, có ngân hàng theo bản án tuyên sau cấn trừ tài sản thế chấp, Minh Phụng còn phải bồi thường trên 11 triệu USD, nhưng sau khi bán một lô đất đã thu đủ toàn bộ số nợ trên 15 triệu USD mà còn dư số tiền mặt và tài sản ước tính cả chục triệu USD.

Các vị quan chức của ngân hàng này khăng khăng rằng, theo án tuyên số tài sản bản án tuyên cấn trừ nợ, nên bán được cao thì đơn vị này phải được hưởng(?!).

Mặt khác, nếu căn cứ vào quyết định của Tòa án, ngoài số tài sản đã nhận, ngân hàng vẫn có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án buộc các bị cáo thuộc hai nhóm Minh Phụng và Epco phải bồi thường các khoản nợ còn thiếu sau khi cấn trừ nợ.

Những điều này thật phi lý, trong khi Minh Phụng bị tử hình về tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản" và còn phải bồi thường hàng chục triệu USD, vậy sẽ giải thích như thế nào khi có ngân hàng thu dư cả chục triệu USD!

Hơn nữa, toàn bộ tài sản của hai nhóm Minh Phụng và Epco (kể cả tài sản thế chấp) do cơ quan tiến hành tố tụng phát hiện tính đến giai đoạn xét xử, đã được kê biên, thu giữ hết để chuyển cho các ngân hàng.

Thực tế, khả năng thi hành án phần tài sản trong vụ án hoàn toàn chỉ hy vọng ở số tài sản này. Nếu tuyên cấn trừ nợ bằng số tài sản đó, thì số tiền được xác định chiếm đoạt phải bồi thường trên 4.000 tỷ đồng hoàn toàn không có khả năng thi hành.

Thật may mắn, tất cả những vấn đề bất cập nêu trên đã được Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo xử lý hợp tình, hợp lý trong quá trình thi hành phần tài sản vụ án.

Có thể nói, các quyết sách sáng suốt và kịp thời mà Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo như: Bắt buộc các ngân hàng phải định giá lại và bán tài sản thế chấp theo giá thị trường; xử lý nghiêm các trường hợp, ngân hàng, cơ quan thi hành án, các cơ quan, tổ chức, cá nhân có sai phạm trong quá trình quản lý, khai thác và xử lý tài sản thế chấp; kiên quyết buộc các ngân hàng thu dư nợ phải chuyển số tiền, tài sản thu dư sang ngân hàng còn thiếu nợ v.v  là nhân tố quyết định đến hiệu quả thi hành án, không chỉ bảo đảm việc thu hồi nợ của các ngân hàng, mà cả quyền lợi của các bị cáo.

Đồng thời, cũng giải tỏa mọi sự nghi ngờ trong công luận về một số đơn vị, cá nhân lợi dụng sự sụp đổ của Minh Phụng để trục lợi.

... Đôi điều suy ngẫm

Sẽ là võ đoán nếu như những gì chúng tôi nêu dưới đây là những bài học cho các nhà đầu tư và những ai sẽ tham gia thương trường. Tuy nhiên, thời gian gần mười năm đã đủ để có thể đúc rút một vài điều bổ ích qua vụ án này.

Sự nóng vội của Minh Phụng cũng là trạng thái tâm lý chung rất phổ biến của mọi tầng lớp trong xã hội ta, trước đây mà hiện nay cũng vẫn vậy. Chính điều này đã tạo ra kiểu kinh doanh theo phong trào, bất chấp mọi quy luật thị trường.--PageBreak--

Theo dõi trên thị trường chứng khoán, thị trường vàng gần đây cho thấy, có những thời điểm giá cổ phiếu và vàng "sốt" do tình trạng tranh mua, tranh bán.

 Đáng ngạc nhiên là khi giá cổ phiếu hay giá vàng càng cao, lại được các nhà đầu tư tập trung mua nhiều, khi giá xuống thấp thì lại đua nhau bán đổ bán tháo, người ta lại càng ngạc nhiên khi chứng kiến cảnh hàng ngàn người ăn chực nằm chờ, chen lấn hỗn loạn để nộp tiền mua các căn hộ của dự án Vista, trong khi chủ dự án mới chỉ đặt vài chiếc máy khoan cọc móng! Rất nhiều ý kiến cho rằng nhiều "quả bong bóng" BĐS vẫn đang chờ nổ bất cứ lúc nào và hậu quả như thế nào, chắc hẳn nhiều người đã hình dung ra.

Đối với các ngân hàng thương mại, kinh doanh ngân hàng là loại hình kinh doanh chứa đựng rất nhiều rủi ro, bởi vậy mà vấn đề quản trị rủi ro được coi là vấn đề cốt lõi.

Trong giai đoạn kinh tế bùng nổ hiện nay, nhu cầu vay vốn của doanh nghiệp rất lớn, nên yếu tố rủi ro lại càng lớn, song có thể nói nhiều ngân hàng thương mại vẫn chưa rút ra được bài học từ Minh Phụng - Epco.

Việc đánh giá năng lực của doanh nghiệp không sát thực tế, thẩm định tài sản thế chấp, quản lý khoản nợ vay còn quá nhiều sơ hở, đặc biệt là phương thức thu hút đầu tư bằng mọi giá của các địa phương, như việc ngân hàng cho vay toàn bộ vốn tạo dựng doanh nghiệp(?), dường như các ngân hàng đang tự cài quả bom nổ chậm dưới chân mình.

Chẳng hạn tại tỉnh Phú Thọ nơi tập trung nhiều doanh nghiệp Hàn Quốc, theo cảnh báo của ngành Công an, một số ngân hàng có thể mất hàng chục triệu USD vì doanh nghiệp nợ vay gần như đã phá sản.

Chỉ tính riêng Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (chi nhánh Phú Thọ) đã ưu ái cho 5 doanh nghiệp thuộc tập đoàn TASCO vay đến 16 triệu USD, không hiểu ngân hàng này đánh giá năng lực của doanh nghiệp ra sao khi cho vay, mà gần 3 năm nay "tập đoàn" này hầu như không sản xuất được gì, thậm chí trụ sở tại Hà Nội cũng phải đóng cửa do không trả tiền thuê!

Tính chung hiện tổng số nợ của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trên địa bàn tỉnh Phú Thọ tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã lên tới 463 tỷ đồng. Với ngân hàng này, việc đi theo vết xe đổ của Minh Phụng là điều khó tránh khỏi.

Thực tế cũng cho thấy, nếu các ngân hàng thiếu sự định hướng chiến lược, không nâng cao khả năng dự báo, mà chỉ tập trung vào việc thẩm định tài sản thế chấp để cho vay, thì e rằng, tương lai còn nhiều trường hợp như Minh Phụng.

Nói cách khác, nếu kinh doanh ngân hàng mà vẫn duy trì phương thức kinh doanh theo kiểu "cầm đồ" như xưa nay vẫn làm, nghĩa là theo nguyên tắc: Thế chấp -> cho vay -> kê biên -> phát mại thu hồi nợ, thì vô hình trung, ngân hàng đã tự biến mình thành các hiệu cầm đồ!

Hơn nữa, nếu chỉ coi tài sản thế chấp (bất động sản) là phương thức bảo đảm chắc chắn cho khoản vay, thì dù có thu giữ được cả triệu mét vuông đất, hàng trăm nhà xưởng, văn phòng, biệt thự như Minh Phụng, thì ngân hàng vẫn thiệt hại cả ngàn tỷ đồng.

Mặt khác, trong môi trường kinh doanh của Việt Nam, các ngân hàng và các nhà đầu tư đều phải coi trọng vấn đề rủi ro, trước hết khi hoạch định chiến lược phải bảo đảm phù hợp với xu thế phát triển, với định hướng phát triển lâu dài.

Kinh nghiệm từ Minh Phụng cho thấy, chỉ cần Nhà nước có sự điều chỉnh về quy hoạch xây dựng nhà máy lọc dầu, thì không chỉ các dự án của Minh Phụng - Epco mà hàng loạt các nhà đầu tư khác tại khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu rơi ngay vào tình trạng tê liệt, phá sản, với thực tế này, có lẽ sự trả giá của Minh Phụng - Epco vẫn còn chưa hết tính thời sự