Đội K72 và hành trình 20 năm gian khổ đưa đồng đội về lòng đất Mẹ

Quãng đường dài với bao khó khăn, gian khổ, các chiến sĩ Đội K72 đã tìm kiếm, quy tập được tổng số 2.634 bộ hài cốt liệt sĩ trên các chiến trường Campuchia đưa về lòng đất Mẹ. 

Mệnh lệnh trái tim

Đội K72 có nhiều cán bộ, chiến sĩ, hầu hết giàu kinh nghiệm hành quân, được lựa chọn từ các đơn vị chiến đấu. Vậy mà nhiều khi hành quân đến địa điểm, có chiến sĩ không nhấc nổi đôi chân.

Thiếu tá Nguyễn Như Hà, Đội K72, quy tập hài cốt liệt sĩ chia sẻ: “Hơn 10 năm làm nhiệm vụ tìm kiếm, cất bốc, hồi hương hài cốt liệt sĩ, tôi đã thấm trải bao gian nan. Mùa khô thì khan hiếm nước nên các chiến sĩ phải thường xuyên uống nước rừng, nhiều khi phải chắt chiu từng giọt nước đọng lại trong các khe suối, hốc đá, thân tre… để uống. Nhớ có lần anh em hành quân vào khu vực Brap So thuộc huyện Snuol, tỉnh Kratie, nước ở đây tràn trề nhưng khổ nỗi đục ngầu như nước gạo, đun sôi cũng không trong, nấu cơm không chín. Anh em khát đến khô cổ, đợi mãi đến màn trời tối thui mới được đồng đội tiếp tế. Cũng may chưa ai gặp nguy hiểm”.

Còn Đại úy Đỗ Ngọc Thẻ, 38 tuổi, có kinh nghiệm với hơn 12 năm trực tiếp tham gia tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ cho hay, cứ mỗi lần xuất quân, với chiến sĩ Đội K72 hệt như một lần ra trận. Hành trang chất đầy súng đạn, cuốc xẻng, tăng võng, gạo và những đồ vật không thể thiếu cho việc cất bốc mộ liệt sĩ như: hương đèn, cồn rửa, túi đựng hài cốt... Mặc dù được trang bị một số xe ôtô nhưng cũng chỉ di chuyển được trên những cung đường đồi dốc bình thường còn hiểm trở là anh em lại phải lội bộ. Có khi hàng chục kilomet băng rừng vượt suối rền mấy ngày trời, đương đầu với đầy hiểm nguy nào là rắn rết, thú dữ, vắt, ve rừng, muỗi đến thời tiết nắng nóng, giông bão bất chợt ập tới.

“Có những lần lội bộ 3-4 ngày đường rừng gian khổ không thể diễn ra nổi. Khi đi gần đến nơi thì lương thực đã cạn. Quay về lấy thì mất thời gian, anh em lại động viên nhau ăn “lộc rừng” làm bữa ăn lót bụng qua ngày. Mùa khô suối không có nước, phải cắt cây rừng tìm từng ngụm nước uống, hoặc dùng khăn ướt vệ sinh cơ thể. Gian nan là thế nhưng vì nhiệm vụ thiêng liêng, cao cả của Tổ quốc giao phó, mệnh lệnh trái tim đã thôi thúc anh em chúng tôi bằng mọi giá vượt qua để hy vọng sớm đưa các anh về lòng đất Mẹ”.

Sốt run người để đưa các anh về lòng đất Mẹ

Thiếu tá Nguyễn Như Hà vẫn nhớ như in cái lần tìm được hơn 10 hài cốt liệt sĩ ở khu vực Kô Đếch thuộc tỉnh Kratie. Theo nguồn tin báo về, tại đây có một ngôi mộ tập thể của các liệt sĩ Quân tình nguyện Việt Nam. Sau khi xác định chính xác nguồn tin, cả đội hành quân lên đường sang Campuchia. Đến khu vực Kô Đếch, xem lại tọa độ, ngôi mộ chung này là một bãi đất trống. Khoanh vùng xong, cả đội hì hục đào bới, tìm kiếm. Lần thứ nhất không thấy. Lần thứ hai cũng không. Lần thứ ba tiếp tục đào bới những chỗ nghi vấn và đến lần thứ tư vẫn không có kết quả… Hy vọng tưởng đã bị dập tắt thì đến đợt 1 giai đoạn 10 đã tìm thấy phần mộ của các anh.

Trong suốt hành trình 20 năm qua, để tìm ra các phần mộ, các chiến sĩ phải dùng nhiều phương pháp khác nhau, không theo một quy luật nào. “Nếu nhận được nguồn tin báo có các phần mộ liệt sĩ trong rừng, sau khi xác định hướng, chúng tôi lần theo dấu vết của cây rừng. Những gốc cây bị chặt ngang gốc, nay cây mọc chồi trở lại, điều này chứng tỏ ngày xưa bộ đội chặt cây để chôn cất đồng đội. Còn trên mặt đất phẳng, chúng tôi lần tìm theo các mô đất nhô lên hoặc trũng xuống. Khi đào thăm dò, nếu phát hiện các luồng đất sỏi, đất khác màu thì khu đó có phần mộ” – Thiếu tá Nguyễn Như Hà chia sẻ kinh nghiệm.

Đáng nhớ nhất là những lần hành quân trong rừng gặp giông bão, tối không về kịp đành nán lại trong rừng. Đêm đến muỗi nhiều như ong, vắt bò kín đất, không anh em nào dám rời khỏi võng. “Mắc” đến mấy cũng phải cố kiếm thế nín. Rồi những cơn sốt rét run người hành hạ đến tím thân người là chuyện triền miên. Sốt rét rừng là ngán nhất. Ăn không được, đầu nhức muốn bể ra, cả thân thể nóng như than nhưng cảm giác lại rét run. Bệnh này không có thuốc đặc trị nên cứ khi bị tấn công, anh em lại uống thuốc hạ sốt thông thường, ăn nhiều rau, uống nước nhiều rồi vài ngày qua cơn sốt anh em lại lao vào tìm đồng đội” – Thiếu tá Hà, người từng trải nói. 

Đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ

Thiếu tá Vũ Văn Thọ, Đội phó Đội K72 cho biết, trong thời gian tới đội tiếp tục đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Thời gian qua, đội đã tăng cường kết nối, khai thác tối đa các nguồn thông tin ở trong nước và nước bạn, chủ động xây dựng kế hoạch tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trên các địa bàn nội địa và nước bạn Campuchia phù hợp nhằm đạt hiệu quả cao nhất. Năm 2021, dịch bệnh COVID-19 bùng phát mạnh, trong đó có Campuchia. Do đó, thực hiện chủ trương của Ban Chỉ đạo 515 Quốc gia, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Bình Phước xác định là tập trung trọng tâm ở địa bàn trong nước, đồng thời chuẩn bị lực lượng, phương tiện sẵn sàng làm nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập ở Campuchia khi có lệnh.

“Tình hình mộ liệt sĩ trên địa bàn tỉnh Bình Phước cơ bản đã được xác minh, kết luận, nhân chứng đã được thu thập là điều kiện thuận lợi cho việc triển khai lực lượng phương tiện tổ chức tìm kiếm quy tập. Ở trong nước đơn vị đã khảo sát, kết nối thông tin và xây dựng kế hoạch, tổ chức lực lượng tìm kiếm quy tập hài cốt liệt sĩ ở các khu vực đã có nguồn tin phát hiện mộ đạt kết quả cao nhất. Trong năm nay phấn đấu đạt 100% các khu vực có thông tin mộ liệt sĩ theo kết luận địa bàn của tỉnh” - Thiếu tá Vũ Văn Thọ cho biết.

Theo Thiếu tá Thọ, ở Campuchia, giai đoạn XX (mùa khô năm 2020-2021), Đội K72 tập trung khảo sát, tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ ở các khu vực đã có nguồn tin phát hiện mộ liệt sĩ và các khu vực chưa kết luận địa bàn ở 2 tỉnh Kratie và Kampongthom. Số lượng mộ liệt sĩ dự kiến 371 mộ (hướng tỉnh Kratié 283 mộ; hướng tỉnh Kampong Thom 88 mộ). “Hy vọng dịch bệnh sớm được dập tắt để anh em tiếp tục lên đường tìm kiếm, đưa các chiến sĩ về lòng đất Mẹ” – Thiếu tá Thọ cho biết.