Nhịp sống mới ở chiếc nôi quê hương cách mạng

Pác Bó “khoác áo mới”

Pác Bó – mảnh đất linh thiêng gắn liền với lịch sử cách mạng Việt Nam, thuộc xã Trường Hà, tỉnh Cao Bằng – nơi đặt Km0, điểm khởi đầu của tuyến đường Hồ Chí Minh huyền thoại đang từng ngày chuyển mình mạnh mẽ. Từ một “địa chỉ đỏ” ghi dấu bước chân đầu tiên của Bác Hồ khi trở về Tổ quốc năm 1941, Pác Bó hôm nay không chỉ là điểm đến hấp dẫn du khách trong và ngoài nước, mà còn là biểu tượng sống động cho sự đổi thay và phát triển bền vững của một vùng đất biên cương giàu truyền thống.

Trở lại Pác Bó trong những ngày tháng 7 năm 2025, chúng tôi cảm nhận rõ nét sự đổi thay nơi đây. Những con đường bê tông sạch sẽ len lỏi khắp các ngõ nhỏ; nhà cửa mọc lên khang trang; đời sống người dân ngày càng khởi sắc. Nhiều hộ gia đình đã sở hữu ôtô riêng, mạnh dạn đầu tư phát triển kinh tế, vừa gìn giữ nét văn hóa truyền thống, vừa tận dụng tốt cơ hội từ du lịch và các hoạt động thương mại – dịch vụ.

Ông Hoàng Văn Soái, Trưởng xóm Pác Bó cho biết: Xóm hiện có 90 hộ dân với 383 nhân khẩu, trong đó gần 60 hộ tham gia kinh doanh, cung cấp dịch vụ phục vụ du khách. “Nhờ sự quan tâm, hỗ trợ từ các cấp chính quyền, Pác Bó đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ. Người dân có thêm việc làm, thu nhập tăng lên, cuộc sống ngày càng khấm khá,” ông Soái vui mừng chia sẻ.

Ngày nay, Pác Bó đã được quy hoạch thành Khu di tích Quốc gia đặc biệt, với hệ thống hạ tầng được đầu tư bài bản. Hai bên các tuyến đường trong xóm là những nương ngô, ruộng mía và vườn cây ăn trái xanh mướt, tạo nên cảnh quan vừa gần gũi, vừa hấp dẫn du khách. Anh Vương Văn Quân, một hộ dân kinh doanh tại khu vực suối Lê-nin cho biết, gia đình anh thuê ki-ốt để bán hàng lưu niệm, đặc sản địa phương và nước giải khát phục vụ du khách. Chồng bán hàng, vợ chụp ảnh, cuộc sống gia đình anh khá dễ chịu.

Theo anh Quân, mùa du lịch cao điểm thường rơi vào các tháng 4, 5 và 6 hằng năm. Tuy nhiên, từ tháng 7 trở đi, khi bước vào mùa mưa, lượng khách giảm rõ rệt. “Vào mùa hè, nước mía rất được ưa chuộng. Trước đây, chúng tôi phải nhập từ nơi khác, nhưng nay bà con đã chủ động trồng mía quanh năm, vừa đảm bảo chất lượng, vừa thuận tiện trong khâu chuẩn bị nguyên liệu”, anh Quân cho biết thêm.

Sự kết hợp giữa kinh doanh dịch vụ và sản xuất nông nghiệp đã giúp nhiều hộ dân Pác Bó có thu nhập ổn định, vươn lên khá giả. Bí thư xóm Dương Thị Bích Hợp cho biết, từ năm 2018, người dân bắt đầu bán hàng tại các ki-ốt gần suối Lê-nin. Sau thời gian trầm lắng vì dịch COVID-19, đến năm 2024, lượng khách tăng trở lại. Hiện khu vực này có 34 ki-ốt, tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương. “Cuộc sống bà con đổi thay rõ rệt, thu nhập tăng, đời sống ngày càng cải thiện,” chị Hợp chia sẻ.

Gắn bó với Pác Bó cả đời, ông Dương Chí Quân, cháu ruột Cụ Dương Văn Đình, người từng đón Bác Hồ trở về nước – nay đã 80 tuổi. Là cựu chiến binh kháng chiến chống Mỹ, ông chứng kiến từng bước chuyển mình của quê hương.

Ông Quân xúc động chia sẻ, từ một vùng núi nghèo khó, nay xóm làng đã đổi thay từng ngày. Cuộc sống người dân khởi sắc rõ rệt, nhiều hộ vừa làm nông, vừa kinh doanh buôn bán, thu nhập ổn định, không còn cảnh thiếu trước hụt sau như xưa. “Trẻ em được đến trường đầy đủ. Nhiều nhà sắm được ôtô, đời sống đi lên, ai nấy đều yên tâm làm ăn. An ninh trật tự tốt, không có tệ nạn, xe để ngoài đường cả đêm cũng chẳng lo mất. Những đổi thay ấy với chúng tôi thật sự là điều đáng quý và trân trọng”, ông Quân nói.

Chia sẻ với chúng tôi, ông Quân kể, đến giờ ký ức về lần gặp Bác Hồ năm 1961 vẫn còn vẹn nguyên trong ông. “Khi ấy, tôi được vào tặng hoa cho Người. Bác xoa đầu và dặn: Thiếu niên Pác Bó phải chăm ngoan học giỏi, sau này xây dựng đất nước ngày càng giàu đẹp”, ông kể. Từ lời dạy ấy, tôi đã tình nguyện nhập ngũ năm 1967, chiến đấu tại chiến trường miền Nam, sau đó công tác và gắn bó với Pác Bó đến tận hôm nay. Những đổi thay hôm nay là cách để chúng tôi thực hiện lời Bác dặn năm xưa”, ông Quân tự hào nói.

Tận dụng tiềm năng vùng đất cội nguồn, người dân Pác Bó đã mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu kinh tế. Nhiều loại nông sản đặc trưng như mận, hồng, dưa lưới, thanh long ruột đỏ, cá tầm, gà lấy trứng… dần trở thành sản phẩm tiêu biểu của địa phương. Điển hình là ông Nông Thanh Bằng – từ hộ nghèo, nay đã xây dựng được trang trại, trồng cây ăn quả, cung cấp gà thương phẩm cho nhà hàng trong vùng. Nhiều hộ khác cũng thành công với mô hình nông nghiệp sạch, như nuôi cá tầm, trồng dưa lưới hay phát triển homestay gắn với du lịch sinh thái. Những mô hình này không chỉ nâng cao thu nhập mà còn góp phần thay đổi diện mạo kinh tế xã Trường Hà. Từ xã thuần nông, đến nay thương mại – dịch vụ đã chiếm khoảng 25% cơ cấu kinh tế của xã. Cùng với sự nỗ lực của người dân, địa phương còn nhận được đầu tư lớn từ Nhà nước về hạ tầng và các chương trình hỗ trợ, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

“Địa chỉ đỏ” trên hành trình về nguồn

Pác Bó - Khu di tích Quốc gia đặc biệt, nơi đây không chỉ là niềm tự hào của Cao Bằng mà còn là điểm đến không thể thiếu trong hành trình “về nguồn”. Hình ảnh “ông Ké”, “già Thu” (tên gọi thân thương đồng bào dành cho Bác Hồ thời gian Người hoạt động và chỉ đạo phong trào cách mạng nơi đây) vẫn in đậm trong ký ức người dân, tiếp thêm động lực để Pác Bó hôm nay vươn mình phát triển giữa nhịp sống mới.

Du khách Nguyễn Thị Hương (TP Hồ Chí Minh) chia sẻ: “Lần đầu đến Pác Bó, tôi rất ấn tượng với vẻ đẹp hoang sơ, trong lành và xúc động khi tận mắt thấy những dấu tích lịch sử gắn với Bác Hồ”. Theo chị, với suối Lê-Nin trong xanh, hang Cốc Pó, bàn đá nơi Bác làm việc... Pác Bó không chỉ là điểm du lịch mà còn là nơi hun đúc tinh thần yêu nước và lòng biết ơn thế hệ đi trước.

Hằng năm, lượng du khách đến Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó không ngừng gia tăng. Đặc biệt, dịp nghỉ lễ 30/4 – 1/5 vừa qua, nơi đây ghi nhận lượng khách kỷ lục với khoảng 22.000 lượt người. Song, theo ông Hoàng Văn Soái, lượng khách lưu trú qua đêm vẫn còn rất khiêm tốn. “Chúng tôi rất mong được hỗ trợ phát triển mô hình du lịch cộng đồng, có định hướng rõ ràng để người dân cùng tham gia. Khi khách ở lại lâu hơn, nhiều dịch vụ sẽ được mở rộng, tạo thêm việc làm và nâng cao thu nhập”, ông Soái bày tỏ kỳ vọng.

Tuy nhiên, với người dân nơi đây, phát triển không có nghĩa là đánh mất bản sắc văn hóa. Ông Soái khẳng định: “Muốn du lịch bền vững, phải gìn giữ được vẻ đẹp hoang sơ, bản sắc văn hóa và giá trị lịch sử đặc biệt của Pác Bó. Du khách đến đây không chỉ để ngắm cảnh, mà còn để sống lại ký ức thiêng liêng, cảm nhận tinh thần cách mạng, hiểu con người vùng biên, từ đó sẵn sàng góp phần cải thiện đời sống cộng đồng”.

Cùng với mong muốn gìn giữ ký ức thiêng liêng của quê hương cách mạng, ông Dương Chí Quân bày tỏ nguyện vọng được Nhà nước hỗ trợ phục dựng lại bốn căn nhà sàn nguyên gốc của dòng họ trên nền đất cũ – nơi từng in dấu chân Bác Hồ trong những ngày đầu Người trở về Tổ quốc. “Nếu những ngôi nhà ấy được dựng lại, không chỉ là một điểm đến mang đậm dấu ấn thời gian, mà còn là nơi để thế hệ trẻ có thể chạm vào lịch sử, hiểu hơn về hành trình cách mạng đầy gian nan của Bác Hồ và người dân vùng biên”, ông Quân chia sẻ.

Pác Bó không chỉ là vùng đất ghi dấu lịch sử hào hùng, mà còn giữ vị trí chiến lược nơi biên cương Tổ quốc. Tại đây, Trạm kiểm soát Biên phòng Pác Bó luôn sát cánh cùng nhân dân bảo vệ an ninh khu vực biên giới và gìn giữ Khu di tích Quốc gia đặc biệt. Thượng úy Hoàng Dầu Quý, Đội trưởng Trinh sát Đồn Biên phòng Cửa khẩu Sóc Giang cho biết: “Tình hình an ninh khu vực luôn được đảm bảo, đời sống người dân ổn định và khởi sắc”. Lực lượng Biên phòng phối hợp chặt chẽ với Công an xã tuần tra, giữ vững đường biên, cột mốc, đồng thời tích cực tuyên truyền pháp luật, hỗ trợ sản xuất và giúp dân ổn định cuộc sống – góp phần thắt chặt tình quân – dân nơi phên dậu Tổ quốc.

Đại úy Nông Văn Giới, cán bộ Công an xã Trường Hà chia sẻ: “Pác Bó là địa chỉ đỏ thiêng liêng, nơi thế hệ trẻ tìm về cội nguồn cách mạng. Công việc tại đây là niềm vinh dự và trách nhiệm lớn lao, chúng tôi luôn nỗ lực giữ gìn bình yên cho vùng đất lịch sử”. Nhờ sự phối hợp chặt chẽ của các lực lượng, an ninh ở Pác Bó và các xóm lân cận luôn ổn định, các tệ nạn được đẩy lùi. Người dân yên tâm phát triển kinh tế, vun đắp cuộc sống ấm no, góp phần gìn giữ hình ảnh Pác Bó bình yên, thân thiện.