Ai phát minh ra cú sút bóng kiểu “ngã bàn đèn”?

Nếu bạn tin nhà văn Uruguay Eduardo Galeano, với tác phẩm nổi tiếng “Bóng đá - vinh quang và cay đắng”, thì câu hỏi cũng là tựa đề bài viết này có câu trả lời đơn giản.

Theo nhà văn Galeano: “Cầu thủ người Chile - Ramon Unzaga (1894-1932) đã phát minh ra động tác này khi chơi bóng trên sân bóng thành phố cảng Talcahuano. Anh tung thân mình lên không trung, lưng hướng xuống đất, rồi bất ngờ tung chân sút bóng nghịch chiều giống như lưỡi kéo”.

Nhà văn Galeano không đề cập ngày tháng cho khoảnh khắc lịch sử này, tuy nhiên lịch sử bóng đá thế giới ghi nhận Unzaga phát minh ra cú sút đó vào năm 1914 ở Talcahuano. Cầu thủ Unzaga là công dân Chile nhập tịch - anh nhập cư vào Chile từ Bilbao (Tây Ban Nha) cùng với gia đình năm 1906 - Unzaga thích tung ra cú sút bóng theo kiểu này cả khi tấn công lẫn phòng ngự.

Sau khi anh phô diễn cú sút thương hiệu của mình ở 2 mùa giải Copa America (năm 1916 và 1920), báo chí Argentina mệnh danh động tác này là la chilea (tạm hiểu: đòn tấn công của người Chile)

Tuy nhiên, nhà sử học Jorge Bazadre, người Peru cho rằng động tác đó xuất hiện vào đầu năm 1892 do một cầu thủ sắc tộc Callao gốc Phi sáng tạo ra khi thi đấu với các thủy thủ Anh. Jorge Barraza suy đoán, người Chile đã sao chép động tác sút bóng đó từ các trận đấu giữa các đội bóng đến từ Callao (Peru) và thành phố cảng Valparaiso (Chile). Nếu bạn tin giả thuyết này, thì động tác tung thân sút bóng nên gọi là la chalaca (tạm hiểu: đòn tấn công do người Chile và Callao sáng tạo ra).

Trong tiểu thuyết “Thời thế tạo Anh hùng” xuất bản năm 1963, nhà văn Mario Vargas Llosa tin chắc người Callao phát minh ra cú sút bóng như cách đạp xe đạp chổng ngược, bởi vì họ sử dụng chân nhuần nhuyễn như tay. Tuy nhiên,  không người Chile hoặc người Peru nào từ bỏ tuyên bố của họ đã sáng tạo động tác ghi bàn tuyệt đẹp này.

Nhà khoa học Đức Hermann Schwameder, một chuyên gia về chuyển động cho biết điều mà bạn cần biết về các cầu thủ khi thực hiện cú sút bóng lạ thường đó là  họ phải có “bản năng tự nhiên, lòng đầy can đảm và không sợ đau”.

Nhưng tiền đạo Klaus Fishcher (Tây Đức), người ghi bàn thắng bằng cú đá lộn vòng như kiểu đạp xe đạp chổng ngược đã trở nên nổi tiếng nhất trong lịch sử World Cup (trận bán kết nghẹt thở giữa Pháp và Tây Đức hòa 3-3 tại World Cup 1982) cho biết không phải lúc nào các cầu thủ cũng có được một cú sút như ý muốn từ một đường chuyền bóng tạt ngang trước khung thành đối phương.

Tiền đạo đội tuyển Tây Ban Nha thực hiện cú sút theo kiểu “ngã bàn đèn” trong trận gặp Chile tại World Cup năm nay ở Brazil.

Tuy nhiên, khi có thời cơ tốt, thì cú sút thần sầu này sẽ làm nên chuyện. Xin được trích dẫn ví dụ, vào tháng 5/2010, trong trận đấu giải vô địch chuyên nghiệp Hungary, đội Honved thắng đối thủ lớn nhất là Ferencvaros với tỉ số 1-0, khi đó Honved được hưởng một quả phạt đền.

Tiền đạo người Italia - Angelo Vaccaro đã ấn định chiến thắng cho đội nhà. Cú vuốt bóng đạt độ cao hoàn hảo buộc thủ môn đội Ferencvaros phải đẩy bóng lên không trung. Angelo Vaccaro đợi bóng rơi xuống, anh búng mình lên cao, móc ngược bóng bay qua đầu và bóng đã xé toạc lưới đối phương.

Gần đây nhất, cú ăn bàn bằng động tác tung căng thân lên cao móc ngược bóng tuyệt đẹp của Wayne Rooney ở trận Manchester United gặp Manchester City vào tháng 2/2011 được bình chọn là bàn thắng đẹp nhất Premier League (Anh). Chính Wayne Rooney cũng bất ngờ về chiến tích của mình.

“Tôi thấy bóng đi vào khu cấm địa và nghĩ, sao mình không làm một cú chổng ngược nhỉ”, Wayne Rooney vui vẻ kể lại khoảnh khắc tạo nên dấu ấn riêng trong lịch sử bóng đá Anh.

Tại World Cup năm 1994, được tổ chức ở Mỹ, cổ động viên nước chủ nhà trên sân vân động Rose Bowl được một phen hú vía, khi cầu thủ Marcelo Baloa (Columbia) thực hiện một cú sút bóng “ngã bàn đèn” đầy ngẫu hứng làm bóng phóng nhanh vào góc trái khung thành đội tuyển Mỹ. Nếu có bàn thắng, chắc chắn Youtube sẽ có một trong những video bóng đá thu hút lượt xem nhiều nhất.

Dù không ghi được bàn thắng, nhưng cú sút tuyệt đẹp mà Balboa thực hiện đã làm rung động trái tim yêu bóng đá của tỉ phú Philip Anchutz, ông tấm tắc khen ngợi Balboa: “Đó là người đàn ông mà tôi muốn anh ấy chơi cho đội bóng của tôi”. Sau đó, Balboa ký hợp đồng với tỉ phú Philip Anschutz để thi đấu cho CLB Colonrado Rapids.

Có những người khác, dù ít thuyết phục, đều tuyên bố họ phát minh ra cú sút bóng tuyệt đẹp này. Tiền đạo huyền thoại bóng đá Brazil Leonidas, người có sức bền và độ dẻo dai nên được mệnh danh là “người cao su” tuyên bố động tác đó là sáng tạo của ông. Tuy nhiên, nhiều tư liệu lịch sử bóng đá thế giới thừa nhận, Leonidas có động tác tung ngược thân móc bóng lần đầu khi đầu quân cho CLB Bonsucesso vào năm 1932 - thời gian này đã chậm hơn hàng chục năm so với cầu thủ Unzaga.

Ngoài ra, trung vệ CLB Jeventus (Italia) và vị Chủ tịch “thét ra lửa” của CLB Aston Villa cũng khẳng định sáng tác ra động tác này khi chơi bóng cho CLB Southport  trong Thế chiến II. Tuy nhiên, đến nay lịch sử bóng đá thế giới vẫn công nhận cầu thủ Ungaza (Chile) là người có công đầu tạo tiền đề cho cú sút bóng theo phong cách dị thường nhưng thể hiện tài nghệ đỉnh cao của cầu thủ luôn làm mê đắm trái tim của nhiều tín đồ bóng đá