Vì sao “Bà trùm” đổ được hàng chục ngàn tấn chất thải ra môi trường?

Những chuyến xe chở chất thải trong đêm

Trong những năm gần đây, khi nền kinh tế phía Nam phát triển mạnh mẽ, nhu cầu xử lý chất thải thông thường (CTRTT) như bùn thải từ hệ thống xử lý nước thải, xỉ than, bột đá… từ các chủ nguồn thải trong lĩnh vực sản xuất giấy, dệt nhuộm, thuộc da, sản xuất đá granite, chế biến thủy sản, nước giải khát… trên địa bàn TP Hồ Chí Minh và các tỉnh phía Nam để xử lý trở thành bài toán cấp thiết của các doanh nghiệp. Lợi dụng kẽ hở trong quản lý và tâm lý ham rẻ của một số chủ nguồn thải, Lê Thị Thùy Trang (sinh năm 1977, ngụ phường An Lạc, TP Hồ Chí Minh) đã nhìn thấy một cơ hội “làm giàu bất chính” trên xác những dòng sông và những mảnh đất chết.

Theo tài liệu của cơ quan điều tra, Trang không trực tiếp đứng tên pháp nhân mà lùi sâu từ phía sau chỉ đạo, điều hành một hệ sinh thái gồm nhiều công ty như: Công ty TNHH TM DV Môi trường Thịnh Phát, Công ty An Bình, Công ty Đất Xanh Miền Nam...

Để tạo lòng tin, Trang thuê Nguyễn Thanh Phỉ, Phùng Quốc Anh, Nguyễn Huy Trường, Nguyễn Tấn Phát đứng tên Giám đốc, người đại diện theo pháp luật các công ty, thuê Nguyễn Thị Tuyết Nhung, Nguyễn Xuân Tỷ làm kế toán. Đồng thời, xây dựng hồ sơ năng lực cực kỳ hoành tráng với đầy đủ giấy phép xử lý chất thải nguy hại và chất thải công nghiệp do các cơ quan có thẩm quyền cấp.

Với danh nghĩa là giải quyết vấn đề cho môi trường, Trang tung quân đi khắp TP Hồ Chí Minh và các tỉnh lân cận như Đồng Tháp, Tây Ninh, Long An để ký kết các hợp đồng xử lý bùn thải, xỉ than, bột đá với giá rẻ mạt - mức giá mà các đơn vị làm ăn chân chính không bao giờ có thể đáp ứng nổi. Theo đó, từ năm 2024 đến nay, dưới sự chỉ đạo của Trang, Nguyễn Văn Hiệp điều hành các lái xe, sử dụng xe tải đến các chủ nguồn thải hoạt động trong lĩnh vực dệt nhuộm, thuộc da, sản xuất giấy, thủy sản, đá granite… trên địa bàn TP Hồ Chí Minh và các tỉnh để nhận thu gom, xử lý chất thải rắn thông thường là bùn thải, xỉ than, bột đá…

Theo chỉ đạo của Trang, các đối tượng lấy chất thải trực tiếp từ nguồn thải, theo quy định phải xử lý nhưng thực tế không xử lý mà trực tiếp vận chuyển đi đến các điểm đổ thải (chôn, san lấp mặt bằng…). Hoặc sau khi lấy chất thải từ nguồn thải, sẽ có động tác giả để qua mắt cơ quan chức năng - những đoàn xe đầu kéo tải trọng 25 - 30 tấn sau khi rời khỏi nhà máy của chủ nguồn thải sẽ chạy lòng vòng để cắt đuôi sự giám sát bằng cách chở chất thải về Công ty Đất Xanh Miền Nam (tên cũ là Công ty Nam Thái Dương - có chức năng xử lý chất thải), theo quy trình xử lý chất thải là 45 ngày, nhưng thực tế không qua xử lý hoặc chỉ xử lý nhưng chưa đạt chuẩn, phối trộn rồi vận chuyển đi đến các điểm đổ thải (chôn, san lấp mặt bằng).

Nhận diện được phương thức hoạt động tinh vi của đường dây này, lãnh đạo Bộ Công an đã chỉ đạo Cục Cảnh sát Môi trường xác lập chuyên án đấu tranh. Một cuộc chạy đua với thời gian bắt đầu. Các trinh sát dày dạn kinh nghiệm phải ngày đêm bám trụ hiện trường, hóa thân vào nhiều vai diễn khác nhau để theo dấu những “con ma tốc độ” chở chất thải trong đêm.

Khó khăn lớn nhất của chuyên án là việc các đối tượng sử dụng pháp nhân thật để làm việc phi pháp. Mọi chứng từ, hóa đơn đều được Trang chỉ đạo kế toán Nguyễn Thị Tuyết Nhung phù phép khớp với số lượng thu gom.

Để hợp thức hóa đầu vào - đầu ra (chứng từ, kế toán) cho hàng chục nghìn tấn chất thải “biến mất” không dấu vết, Trang đã liên hệ mua hóa đơn “khống” của Công ty Thành Lập để Công ty Thành Lập xuất hóa đơn đầu vào cho Công ty TM Thịnh Phát, Công ty Thịnh Phát, Công ty An Bình với chi phí 3,2 - 6%/giá trị hàng hóa trước thuế. Đây là thủ đoạn cực kỳ tinh vi nhằm đánh lừa các cơ quan quản lý thuế và môi trường khi kiểm tra hồ sơ sổ sách.

“Em cứ nghĩ về mặt thuế, khi mình mua hóa đơn mà công ty đang hiện hữu thì em nghĩ đó là sự an toàn chứ em chưa biết đến vấn đề thực tế - không có hàng hóa đúng với số tiền”, đối tượng Nguyễn Thị Tuyết Nhung (kế toán, thủ quỹ cho Công ty Thịnh Phát, Công ty TM Thịnh Phát và Công ty An Bình) cố tỏ ra “ngây thơ”.

Tuy nhiên, lưới trời lồng lộng, mọi di biến động của Trang và đồng bọn đều không qua được mắt lực lượng phá án. Cuối tháng 3 vừa qua, Cục Cảnh sát Môi trường phối hợp cùng các Cục nghiệp vụ và Phòng Cảnh sát Kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh đã huy động gần 100 trinh sát viên, điều tra viên dày dạn kinh nghiệm, chia thành nhiều tổ công tác, đồng loạt tấn công vào 6 địa điểm tại TP Hồ Chí Minh và Đồng Tháp.

Kết quả khám xét thu giữ tang vật khiến ngay cả những điều tra viên kỳ cựu cũng phải bàng hoàng: Hơn 50.000 USD, gần 2 tỷ đồng tiền mặt, hàng chục cuốn sổ đỏ và hàng trăm thùng tài liệu, chứng từ kế toán liên quan đến việc đổ thải trái phép bị thu giữ. Đây là minh chứng rõ ràng nhất cho cái gọi là “lợi nhuận siêu kếch sù” từ việc làm ăn gian dối, tàn phá môi trường.

Phanh phui “núi” chất thải khổng lồ

Tại cơ quan điều tra, trước những chứng cứ sắc bén, “nữ quái” Lê Thị Thùy Trang và 23 đối tượng liên quan đã phải cúi đầu nhận tội. Qua đấu tranh khai thác, Ban chuyên án xác định từ đầu năm 2024 đến nay, đường dây này đã đổ thải trái phép tại 11 điểm khác nhau với tổng khối lượng lên tới hơn 20.160 tấn chất thải rắn ra môi trường. “Bản thân tôi không am hiểu về pháp luật nên đã vi phạm như thế” - Lê Thị Thùy Trang khai nhận ngắn gọn. 

Theo quy định, chất thải phải được xử lý theo quy trình nghiêm ngặt, nhưng thực tế các công ty của Trang nhận thu gom chỉ với giá từ 700 đến 3.000 đồng/kg. Số chất thải gần như không qua xử lý gì mà được vận chuyển thẳng đi đổ trái phép ở nhiều địa phương. Đối tượng Nguyễn Văn Hiệp, điều hành phương tiện đổ thải, khai nhận một ngày đổ thải khoảng 10 xe (trong đó 1 xe trọng lượng trung bình chở khoảng 20 tấn).

Theo lời Trang khai nhận, trong quy trình hoạt động kinh doanh, Trang sẽ tìm kiếm nguồn khách hàng, thỏa thuận giá cả, khi thống nhất các bên, Trang chuyển thông tin khách hàng, giá, hàng hóa cần vận chuyển xử lý đến cho Nguyễn Thị Tuyết Nhung. Tiếp đó, Nhung soạn hợp đồng nguyên tắc.

Sau khi ký kết hợp đồng, Nhung sẽ tiếp tục chuyển thông tin liên hệ của khách đến Nguyễn Văn Hiệp. Hiệp sẽ liên hệ với các khách hàng rồi sắp xếp lịch trình cho các tài xế đến nhận chất thải để vận chuyển đến các công ty xử lý chất thải là Công ty Đất Xanh Miền Nam, Công ty Sài Gòn Xanh hoặc Công ty Thành Lập. Cuối cùng, Nhung sẽ xuất hóa đơn cho các khách hàng chủ thải để thanh toán công nợ cho công ty.

Tuy nhiên, để kiếm thêm lợi nhuận, tăng tối đa nguồn lợi bất chính, Trang đã chỉ đạo Nguyễn Văn Hiệp điều hành xe để tài xế lấy xe vận chuyển chất thải từ các công ty có ký kết hợp đồng xử lý chất thải với Công ty TM Thịnh Phát, Công ty Thịnh Phát, Công ty An Bình, Công ty Đất Xanh Miền Nam và giao bán trực tiếp số lượng lớn chất thải rắn cho các khách hàng tại nhiều nơi khác nhau trên địa bàn TP Hồ Chí Minh và các tỉnh, không qua xử lý.

Để dễ hình dung, con số 20.000 tấn chất thải rắn không qua xử lý này nếu đổ xuống một khu dân cư sẽ tạo thành một ngọn núi rác thải độc hại, đe dọa trực tiếp đến nguồn nước ngầm và sức khỏe của hàng triệu người dân. Kết luận giám định từ Phân viện Khoa học hình sự (Bộ Công an) và của Giám định viên tư pháp thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Hồ Chí Minh khẳng định: Toàn bộ mẫu vật thu được tại các điểm đổ thải đều là chất thải rắn công nghiệp chưa qua xử lý, có nồng độ các chất gây ô nhiễm vượt ngưỡng cho phép nhiều lần.

Thủ đoạn của Trang không chỉ dừng lại ở việc đổ thải trộm. Đối với những loại chất thải có thể tận dụng, Trang chỉ đạo phối trộn sơ sài rồi bán lại cho các hộ dân hoặc đơn vị có nhu cầu bón cây, san lấp mặt bằng để thu lợi kép. Đây là hành vi cực kỳ nguy hiểm, bởi chất thải công nghiệp chưa được trung hòa khi ngấm vào đất nông nghiệp sẽ hủy hoại hệ sinh thái và đi vào chuỗi thức ăn của con người.

Hiện Cơ quan CSĐT Công an TP Hồ Chí Minh đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam Lê Thị Thùy Trang cùng 6 đồng phạm (Nguyễn Văn Hiệp, Tăng Tư Thế, Nguyễn Thị Tuyết Nhung, Phùng Quốc Anh, Nguyễn Thanh Phỉ và Vũ Thị Thuận) về hai tội danh: “Gây ô nhiễm môi trường” và “Mua bán trái phép hóa đơn”. Quyết định này đã nhận được sự đồng thuận và đánh giá cao từ dư luận quần chúng nhân dân.

Vụ án này không chỉ là chiến công xuất sắc của lực lượng Công an mà còn là lời cảnh tỉnh cho những tổ chức, cá nhân vì lợi nhuận, vì lòng tham mà bất chấp pháp luật, bất chấp hậu quả do hành vi của mình gây ra tác động tiêu cực đối với môi trường sống.

Qua đây, Cục Cảnh sát Môi trường (Bộ Công an) và Công an TP Hồ Chí Minh khuyến cáo các doanh nghiệp là chủ nguồn thải cần nâng cao trách nhiệm xã hội. Việc lựa chọn đơn vị xử lý chất thải chỉ dựa trên tiêu chí “giá rẻ” mà bỏ qua công tác kiểm tra, giám sát năng lực thực tế chính là đang gián tiếp tiếp tay cho tội phạm. Các hành vi ký hợp đồng khống, thông đồng để đổ thải trái phép đều sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự với khung hình phạt nghiêm khắc nhất.

Cuộc chiến bảo vệ “màu xanh” cho đất nước vẫn còn nhiều gian nan, nhưng với sự kiên quyết của lực lượng Công an, những “hệ sinh thái tội ác” như của Lê Thị Thùy Trang chắc chắn sẽ bị xóa sổ, trả lại sự trong lành cho môi trường và niềm tin cho nhân dân.