Ý nghĩa lớn từ những việc làm nhỏ

Trong căn nhà nhỏ nằm sâu trong bản Kẻ Tre, xã Thạch Ngàn, huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An, bà Lang Thị Hoe (sinh năm 1946) run run khi nhận bức di ảnh con trai mình từ tay Thượng tá Nguyễn Xuân Thư, Phó trưởng Phòng Công tác Đảng và Công tác chính trị Công an tỉnh Nghệ An. Con trai cả của bà - liệt sĩ Lương Văn Hoa (sinh năm 1960) xung phong lên đường nhập ngũ khi vừa tròn 17 tuổi.

Một ngày gần cuối tháng 5/1978, khi vừa trở về nhà sau một ngày lên núi hái măng thì bà nhận được tin con trai đã hy sinh tại chiến trường biên giới phía Bắc, đôi chân bà lảo đảo không còn đứng vững. Nỗi đau xé lòng khiến bà nghẹn lại, nước mắt chực trào nhưng không thể bật thành tiếng. Từ lúc ấy, nỗi nhớ thương khôn nguôi bám chặt lấy bà, day dứt theo năm tháng, như vết thương không bao giờ lành...

Chồng mất sớm, một mình bà bươn chải nuôi 3 con khôn lớn. Ngày con trai cả tình nguyện xung phong lên đường nhập ngũ, bà nuốt nước mắt vào trong, động viên con lên đường bảo vệ Tổ quốc. Thế nhưng, đó cũng là lần cuối cùng bà và con trai gặp nhau... Khi ấy, gia cảnh khó khăn nên bà và con trai chưa chụp được bức ảnh kỷ niệm nào. Từng ấy năm, gia đình không có ảnh liệt sĩ Lương Văn Hoa để thờ. Nay, được đoàn công tác Công an tỉnh Nghệ An phối hợp với Công ty cổ phần Tư vấn xây dựng ICC Nghệ An trao di ảnh liệt sĩ Lương Văn Hoa sau khi đã được phục chế, đôi mắt bà nhòe đi, bàn tay nhăn nheo vuốt ve tấm ảnh như thể đang chạm vào đứa con trai mà bà ngày đêm thương nhớ.

Không kìm được xúc động, bà nghẹn ngào: “Hơn 45 năm rồi, tôi cứ nghĩ sẽ không bao giờ còn được nhìn thấy mặt con trai mình nữa. Cảm ơn các chú công an đã giúp tôi hoàn thành tâm nguyện của cuộc đời, khi có di ảnh rõ nét của con để được nhìn thấy mỗi ngày, để thắp hương thờ cúng...”. Bên cạnh bà, những người thân trong gia đình cũng rưng rưng nước mắt. Cả gia đình quây quần bên nhau, ngắm bức di ảnh như thể người thân yêu vừa trở về nhà sau bao năm xa cách. 

Không chỉ bà Hoe, mà rất nhiều gia đình thân nhân liệt sĩ khi nhận được di ảnh của người thân đều có chung một cảm xúc - sự nghẹn ngào, xúc động, xen lẫn niềm hạnh phúc và cả những tiếc nuối. Nhiều gia đình liệt sĩ không có di ảnh của người thân vì chiến tranh khốc liệt đã cuốn đi tất cả - từ những kỷ vật nhỏ bé đến chính hình bóng của những người lính. Có những liệt sĩ hy sinh khi chưa kịp chụp một bức ảnh nào. Vì thế, khi được Công an tỉnh Nghệ An trao tặng di ảnh phục dựng từ ảnh cũ, những thông tin ít ỏi còn sót lại, niềm vui như vỡ òa trong lòng người ở lại. 

Mỗi bức ảnh được trao tặng là một câu chuyện, một ký ức sống động về những người anh hùng đã cống hiến cả tuổi xuân cho đất nước. Dịp cuối năm 2024 vừa qua, chúng tôi theo chân đoàn công tác do Đại tá Trần Hồng Quang, Phó Giám đốc Công an tỉnh dẫn đầu để trao tặng di ảnh liệt sĩ đến tận tay thân nhân các liệt sĩ đã hy sinh vì Tổ quốc tại huyện Tương Dương và huyện Quỳ Châu. Chuyến đi không chỉ là hành trình tri ân, mà còn chất chứa bao cảm xúc khi chứng kiến những giọt nước mắt, những cái nắm tay nghẹn ngào của người ở lại. Đồng chí Phó Giám đốc Công an tỉnh đã thắp nén hương thơm tưởng nhớ, tri ân các liệt sĩ; ân cần thăm hỏi, động viên từng gia đình và lắng nghe những câu chuyện đầy xúc động về những người lính năm xưa.

Ông Trần Mạnh Hà (sinh năm 1958, trú tại bản Minh Tiến, xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu) khi nhận lại di ảnh của người anh hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, đã không kìm được nước mắt. “Anh tôi - liệt sĩ Trần Phi Sơn hy sinh khi mới tròn 20 tuổi, lúc đó gia đình không có bức ảnh nào về anh. Từ khi nhận được giấy báo tử của anh cho đến nay, gia đình cũng đang chỉ cúng vọng vì không có ảnh và chưa tìm được mộ. Giờ đây, nhờ các cán bộ phục chế, gia đình chúng tôi mới có di ảnh anh để được nhìn thấy anh. Đây thực sự là món quà quý giá nhất đối với gia đình tôi”, ông Hà bộc bạch.

Nhận tấm di ảnh của em trai mình - liệt sĩ Đậu Văn Mai, ông Đậu Văn Khoa (sinh năm 1955, trú tại bản Cửa Rào 2, xã Xá Lượng, huyện Tương Dương) bày tỏ: “Tấm ảnh mới sau khi được phục dựng bằng kỹ thuật tiên tiến có màu sáng đẹp, được in với chất liệu bền. Đây thực sự là món quà tinh thần vô giá, rất ý nghĩa đối với các gia đình liệt sĩ, gia đình có công với cách mạng. Chúng tôi rất xúc động khi được thấy hình ảnh người thân của mình trở nên rõ nét hơn để đặt lên ban thờ...”.

Hầu hết các gia đình liệt sĩ chỉ có trong tay những bức ảnh cũ, mờ nhòe theo năm tháng, thậm chí theo thời gian, do nhiều lý do không còn bất kỳ hình ảnh nào của người thân. Với lòng tri ân các anh hùng, liệt sĩ đã ngã xuống để bảo vệ Tổ Quốc và mong muốn giúp người thân của các liệt sĩ có một phần kỷ vật thiêng liêng để gìn giữ và truyền lại về những hy sinh cao cả của người thân cho thế hệ mai sau, Công an tỉnh Nghệ An phối hợp Công ty cổ phần Tư vấn xây dựng ICC Nghệ An đã phục chế và trao lại những di ảnh tặng thân nhân liệt sĩ.

“Thế hệ cha anh đã ngã xuống, hiến dâng tuổi xuân cho đất nước, để thế hệ sau được sống trong nền hòa bình. Vì thế, tuổi trẻ Công an tỉnh Nghệ An mong muốn góp một phần nhỏ bé, phục dựng các di ảnh liệt sĩ trở nên rõ nét, đẹp và bền hơn để tri ân công lao to lớn của các anh hùng, liệt sĩ”, Thiếu tá Nguyễn Sỹ Nguyên, Phó Ban Thanh niên Công an tỉnh Nghệ An chia sẻ.

Ngay khi lên ý tưởng, với vai trò nòng cốt, Ban Thanh niên Công an tỉnh đã triển khai lực lượng để khảo sát, lựa chọn trường hợp, gia đình có nhu cầu để thực hiện phục chế ảnh. “Để có thể trao tận tay các gia đình những bức di ảnh hoàn chỉnh, chúng tôi và các đơn vị liên quan cố gắng chỉn chu, tỉ mỉ từ những chi tiết nhỏ nhất. Quá trình thu thập thông tin các liệt sĩ gặp không ít khó khăn, bởi hầu hết các anh, chị đã hy sinh vài chục năm trước, hình ảnh được gia đình lưu giữ chủ yếu là ảnh chụp đen trắng, mờ nhòe... Một số trường hợp không có ảnh mà chỉ có thông tin mô tả sơ lược về khuôn mặt của liệt sĩ từ người thân nhớ lại. Liệt sĩ thời chống Mỹ thì những người thân còn nhớ được nét mặt khá rõ nét, còn liệt sĩ thời kỳ chống Pháp thì người thân đã nhiều tuổi nên không còn minh mẫn để miêu tả các chi tiết... Vì vậy, việc phục dựng màu cho di ảnh chân dung đẹp, giống và đúng thần thái, toát được lên bức di ảnh có hồn không hề đơn giản. Yêu cầu người phục dựng không chỉ cần nắm vững kỹ thuật, công nghệ AI, mà còn phải hiểu biết về lịch sử, văn hóa, quân trang... từng thời kỳ lịch sử”, Thiếu tá Nguyên nói thêm.

Qua gần 6 tháng triển khai với sự nỗ lực phối hợp giữa Công an tỉnh Nghệ An và các đơn vị liên quan cùng sự ủng hộ nhiệt tình của các gia đình, đến nay đã hoàn thành phục dựng gần 80 di ảnh các anh hùng, liệt sĩ trên địa bàn tỉnh Nghệ An, đặc biệt là tại các huyện miền núi, rẻo cao. Trong quá trình trao di ảnh liệt sĩ tặng người thân, Công an tỉnh Nghệ An nhận hỗ trợ hoàn cảnh ông Trần Mạnh Hà xét nghiệm ADN để tìm mộ liệt sĩ Trần Phi Sơn tại nghĩa trang liệt sĩ tỉnh Bình Dương.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những đau thương, mất mát vẫn in hằn trong lòng người ở lại. Mỗi người lính hy sinh nơi chiến trường không chỉ để lại tên tuổi trong sử sách mà còn để lại khoảng trống không gì bù đắp nổi trong lòng người thân. Mỗi bức di ảnh phục chế được trao đi không chỉ giúp những người mẹ, người vợ, người con, người anh, người em được an ủi khi cảm thấy như được đón chồng, cha, anh trở về đoàn tụ với gia đình dù chỉ qua tấm ảnh, mà còn giúp gia đình các liệt sĩ cảm thấy ấm lòng, bởi cả xã hội vẫn hướng về các anh với lòng biết ơn sâu sắc nhất. Đó cũng là sự tri ân của thế hệ hôm nay đối với những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc, là sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại. Dù những người lính Cụ Hồ đã ra đi, ký ức về các anh hùng sẽ còn sống mãi trong lòng những người ở lại...