ASEAN: Sau 2015 liên kết cộng đồng vững mạnh
PV: ASEAN chỉ còn 2 năm nữa là hình thành Cộng đồng. Là chủ trì của trụ cột Chính trị-An ninh, xin đồng chí Thứ trưởng cho biết, những trọng tâm Việt Nam ưu tiên thúc đẩy trong 2 năm tới để hình thành Cộng đồng chính trị-an ninh ASEAN bền vững?
Thứ trưởng Phạm Quang Vinh: Vào thời điểm Cộng đồng ASEAN ra đời (31/12/2015), Việt Nam đánh dấu tròn 20 năm tham gia ASEAN, cũng là dấu mốc phát triển quan trọng tiếp theo trong quá trình hội nhập khu vực và quốc tế của Việt Nam. Kể từ khi gia nhập ASEAN (năm 1995), Việt
Từ nay đến 2015, ASEAN sẽ đi vào giai đoạn then chốt và để cùng ASEAN thực hiện mục tiêu Cộng đồng Chính trị-An ninh, Việt Nam cần đề cao các nguyên tắc và thỏa thuận đã có như Hiến chương ASEAN, Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC), Hiệp ước Khu vực Đông Nam Á không vũ khí hạt nhân (SEANWFZ), Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở biển Đông (DOC), cũng như các khuôn khổ hợp tác do ASEAN khởi xướng như Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF), Cấp cao Đông Á (EAS), Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng (ADMM+), Diễn đàn Biển ASEAN mở rộng (EAMF)...
Đồng thời, cần bảo đảm hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn hàng hải ở biển Đông trên cơ sở luật pháp quốc tế, Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS), DOC và cần nỗ lực sớm đạt được Bộ Quy tắc ứng xử COC. Mặt khác, cần đẩy mạnh nỗ lực của ASEAN trong hợp tác ứng phó với những thách thức an ninh phi truyền thống như thiên tai, biến đổi khí hậu, giúp đỡ nhân đạo người và tàu thuyền đi biển gặp nạn, phòng chống tội phạm xuyên quốc gia...
Trong những nỗ lực trên, điều quan trọng là phải đưa hợp tác ASEAN trong trụ cột Chính trị-An ninh đi vào chiều sâu, thực chất hơn và bảo đảm thực hiện đầy đủ các tiêu chí đã được đề ra trong Kế hoạch tổng thể về lĩnh vực này.
PV: Vậy tình hình xây dựng Cộng đồng nói chung và tiến độ triển khai Kế hoạch tổng thể xây dựng Cộng đồng ASEAN trên 2 trụ cột còn lại (Kinh tế, Văn hóa-Xã hội) của ASEAN cụ thể ra sao?
Thứ trưởng Phạm Quang Vinh: ASEAN đang tập trung triển khai các kế hoạch trong Lộ trình xây dựng Cộng đồng ASEAN (2009-2015), với hơn 800 đầu việc trên cả 3 trụ cột.
Có thể thấy những bước phát triển và kết quả nổi bật của Cộng đồng Kinh tế ASEAN, nhằm mục tiêu trước hết là xây dựng ASEAN thành một thị trường chung và một không gian sản xuất thống nhất, trong đó dự kiến đến 2015 hầu như mức thuế quan trong nội khối ASEAN sẽ trở về bằng 0%, cũng như tăng cường thuận lợi hóa về dịch vụ, đầu tư và các lĩnh vực khác. Điều này sẽ giúp cho không chỉ các nền kinh tế ASEAN có thể bổ sung và hỗ trợ cho nhau, mà còn tạo ra một nền kinh tế chung ASEAN có sức hấp dẫn và cạnh tranh cao hơn.
Đối với Cộng đồng Văn hóa-Xã hội, điểm nhấn sẽ là phấn đấu xây dựng một Cộng đồng ASEAN đoàn kết, liên kết và vững mạnh, hướng tới người dân, cùng chia sẻ các giá trị và xây dựng bản sắc ASEAN. Theo đó, ASEAN còn phải tăng cường hơn nữa nỗ lực của mình nhằm bảo đảm phúc lợi của người dân, ứng phó hiệu quả với các thách thức ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân như thiên tai, dịch bệnh, biến đổi khí hậu... Những thành quả trên là rất quan trọng để tạo đà cho ASEAN phát triển trong thời gian tới.
 |
PV: Tại Hội nghị ASEAN-23, lãnh đạo các nước thành viên ASEAN đã nhất trí thông qua Tuyên bố Bandar Seri Begawan về xây dựng Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN sau năm 2015. Xin đồng chí cho biết những nội dung chính của Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN sau năm 2015 là gì?
Thứ trưởng Phạm Quang Vinh: Mục tiêu 2015 là một dấu mốc quan trọng của ASEAN, nhưng việc xây dựng Cộng đồng ASEAN sẽ là một quá trình phát triển liên tục. Do đó, tại Hội nghị Cấp cao ASEAN tháng 10/2013, các nhà lãnh đạo ASEAN đã quyết định phải xây dựng Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN sau 2015 để có thể tiếp tục đưa ASEAN phát triển vững mạnh trong những thập kỷ tiếp theo. Điều quan trọng nhất của quyết định này là một mặt, ASEAN phải thực hiện thành công các mục tiêu cộng đồng từ nay đến 2015; mặt khác, ASEAN cần phải đề ra các định hướng lớn ở tầm cao hơn trên cả 3 trụ cột cộng đồng nhằm xây dựng một ASEAN thực sự "gắn kết về chính trị, liên kết về kinh tế và cùng chia sẻ trách nhiệm xã hội".
Như vậy, Tầm nhìn đó sẽ phải bao gồm cả mục tiêu trước mắt tới 2015 và mục tiêu trung hạn, lâu dài sau 2015, tức là ASEAN không chỉ hình thành phần khung của ngôi nhà chung ASEAN, mà còn phải tiếp tục hoàn thiện ngôi nhà chung đó.
PV: So với những cộng đồng khu vực đã và đang hình thành, đặc biệt là Liên minh châu Âu (EU), Cộng đồng ASEAN có đặc trưng gì khác biệt?
Thứ trưởng Phạm Quang Vinh: Khác biệt lớn nhất và cơ bản nhất giữa ASEAN và EU đó là: ASEAN là một tổ chức hợp tác liên Chính phủ, dựa trên nguyên tắc hợp tác của các quốc gia có chủ quyền và cùng hướng tới mức độ liên kết cao hơn; trong khi liên kết của EU đã cho phép EU có những thẩm quyền của một tổ chức siêu quốc gia (Nghị viện chung, đồng tiền chung...).
Lựa chọn của ASEAN về mô hình hợp tác và liên kết liên chính phủ là phù hợp với quá trình phát triển, đặc điểm chính trị, kinh tế, lịch sử, văn hóa, truyền thống... của khu vực này. Thành công của ASEAN trong thời gian vừa qua chính là dựa trên tính chất phù hợp này, mà mọi người gọi là "phương cách ASEAN", thông qua tham vấn và đồng thuận để từng bước đi đến đích cao hơn của hội nhập và liên kết.
Phát huy những nỗ lực và kết quả đã đạt được, Việt Nam sẽ tiếp tục chủ động, tích cực và trách nhiệm, cùng phấn đấu vì một ASEAN đoàn kết, vững mạnh, xây dựng thành công Cộng đồng ASEAN và đóng góp tích cực cho hòa bình, ổn định và phát triển thịnh vượng của khu vực.
PV: Xin trân trọng cảm ơn đồng chí Thứ trưởng