Campuchia - Thái Lan: Không để xung đột lớn xảy ra
Prasat Preah Vihear là một ngôi đền tọa lạc trên một ngọn núi Dângrêk thuộc Campuchia gần biên giới với Thái Lan. Ngôi đền đầu tiên được bắt đầu xây dựng vào đầu thế kỷ 19 và dùng để thờ thần Shiva trong những thế kỷ tiếp theo. Các di vật được tìm thấy ở tỉnh này cho thấy khu vực này là khu định cư quan trọng của đế quốc Khmer trong thế kỷ 12.
Do ngôi đền nằm gần biên giới Campuchia và Thái Lan nên khu vực này bị tranh chấp cho đến 15/6/1962, khi Tòa án Quốc tế vì Công lý phán quyết rằng ngôi đền thuộc Campuchia. Năm 2007, Campuchia đề nghị công nhận Di sản văn hoá cho đền Preah Vihear nhưng đã bị UNESCO bác bỏ do còn tồn tại những bất đồng với Thái Lan và vì một phần Thái Lan bác bỏ và phản đối đề nghị này của Campuchia.
Tuy nhiên, một năm sau, được Bộ Ngoại giao Thái Lan ủng hộ, vào ngày 7/6/2008, Ủy ban Di sản thế giới họp tại
Kể từ đó, ngôi đền này trở thành lý do tranh cãi về lãnh thổ giữa hai quốc gia và nó dễ trở thành "mồi lửa chủ nghĩa dân tộc" một khi chiến trường trong nước đứng trước thách thức chính trị cận kề.
 |
| Lính Campuchia thường trực tại ngôi đền Preah Vihear. |
Vừa qua, vào đầu tháng 2, chiến sự lại bùng phát khiến thiệt hại sinh mạng của cả hai bên và buộc hàng nghìn gia đình Campuchia và Thái Lan sống gần đền đã phải di tản gấp, trong khi di sản văn hóa thế giới này bị trúng đạn pháo nặng.
Xung đột vũ trang xảy ra trong bối cảnh tại Bangkok người biểu tình thuộc phong trào Liên minh Dân tộc tranh đấu cho Dân chủ tại Bangkok quyết liệt đòi Thủ tướng Abhisit Vejjajiva từ chức vì "không đủ bản lĩnh" giải quyết vấn đề tranh chấp biên giới với Campuchia.
Một số hãng tin nước ngoài cho rằng, nguyên nhân dẫn tới nổ súng vừa qua là do bàn tay đạo diễn của quân đội để qua đó có thể nhận được thêm phiếu bầu từ các cử tri theo đường lối cứng rắn trong những cuộc bầu cử sắp diễn ra. Cũng có nguồn tin nhấn rằng, sự kiện vừa qua là màn mở đầu cho việc quân đội quay lại vũ đại chính trị như đã từng xẩy ra trước đây.
Trong khi đó, tại Campuchia chiến dịch tổng tuyển cử được dự báo sẽ diễn ra rất quyết liệt. Các đảng phái đối lập đang nỗ lực ngăn cản Thủ tướng Hun Sen kéo dài thời gian lãnh đạo Campuchia sau hơn 2 thập kỷ ở cương vị này và xung đột biên giới trở thành chủ đề nóng bỏng trên chính trường.
Như vậy, những biến cố mới tại biên giới đã "ăn sâu vào nội địa" và đã trở thành sự thách thức mới trong quan hệ Thái Lan - Campuchia ngay trong lúc hai nước chuẩn bị tổ chức kỷ niệm 60 năm thiết lập quan hệ hữu hảo.
Hiện tại, việc giải quyết tranh chấp chủ quyền vẫn tiếp tục bế tắc ngay cả trong cách thức giải quyết. Thái Lan muốn giải quyết xung đột trong khuôn khổ song phương không có sự can dự của bên thứ ba, còn Campuchia tẩy chay đàm phán song phương và muốn LHQ can thiệp chứ không phải ASEAN.
Trong quá khứ, cho dù các vụ tranh chấp giữa hai nước có nổ ra song cả Thủ tướng Thái Lan Abhisit Vejjajiva và Thủ tướng Campuchia Hun Sen đều nhận thức rõ một cuộc đối đầu quân sự sẽ gây thảm họa cho hai quốc gia và nếu cả hai không kiểm soát được cuộc xung đột hiện nay sẽ dẫn tới việc mở đường cho cộng đồng quốc tế can thiệp và tạo điều kiện để các lực lượng bên ngoài dính líu vào vụ tranh chấp đền Preah Vihear. Kết cục này hoàn toàn không có lợi cho cả Thái Lan lẫn Campuchia.
Vì vậy, hoặc chính họ hoặc có sự "xúc tác" của thành phần thứ ba phải tự chọn cho mình cách thức tháo gỡ khó khăn trước mắt tiến tới một giải pháp toàn diện cho vấn đề trên để nó không còn là "điểm nóng" mà mỗi khi "gió đổi chiều" từ bất cứ phía nào lại đều gây ra những cái chết oan nghiệt cho những người dân sống dọc theo hai biên giới