Cộng đồng quốc tế đồng loạt chỉ trích Mỹ vi phạm nhân quyền

Ngày 10/12, LHQ tuyên bố chương trình tra tấn tù nhân của CIA vi phạm luật quốc tế cấm tra tấn và các quyền cơ bản của con người. LHQ đã yêu cầu các quan chức Mỹ có tên trong bản báo cáo này phải hầu tòa. Người phát ngôn của Văn phòng Cao ủy LHQ về nhân quyền Rupert Coleville nhấn mạnh: “Tra tấn tàn bạo đã xảy ra. Tổng thống Mỹ, Ủy ban Thượng viện cùng các thượng nghị sĩ đã xác nhận điều này. Bước tiếp theo đó là cần phải xem xét ai phải là người phải chịu trách nhiệm”.

Cao ủy LHQ về nhân quyền Zeid Raad al-Hussein thì yêu cầu Chính phủ Mỹ truy tố các quan chức cấp cao CIA đã ra lệnh và thực hiện chương trình tra tấn. Quan chức này khẳng định Mỹ đã phê chuẩn Công ước LHQ về chống tra tấn năm 1994, vì vậy phải có trách nhiệm tuân thủ công ước này. Nhiều tổ chức quyền con người đã yêu cầu Tổng thống Barack Obama thực thi hành động pháp lý đối với các đối tượng trên.

Trước đó, cùng ngày, điều tra viên đặc biệt của LHQ về vấn đề chống khủng bố và nhân quyền Ben Emmerson cũng nhấn mạnh rằng, báo cáo của Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ về các biện pháp tra tấn mà CIA sử dụng tại các cơ sở đặc biệt của Mỹ ở nước ngoài cho thấy rõ chính sách của chính quyền cựu Tổng thống Mỹ Bush, cho phép thực thi các hành vi tội ác một cách có hệ thống và các hành vi này là sự vi phạm nghiêm trọng luật nhân quyền của LHQ. Ông Ben Emmerson cũng kêu gọi truy tố các quan chức Mỹ đã thực hiện các hành vi tra tấn tàn bạo với các phạm nhân. Tổ chức Ân xá Quốc tế thì nhấn mạnh, mọi quốc gia hợp tác với CIA trong việc giam giữ và tra tấn tù nhân sẽ phải điều tra về những vi phạm của mình.

Cả thế giới lên án việc tra tấn tù nhân của CIA.

Trong khi đó, lãnh đạo các nước Trung Quốc, Iran và CHDCND Triều Tiên, các quốc gia thường xuyên bị Mỹ cáo buộc vi phạm nhân quyền, cũng đã lên án hành vi tra tấn nói trên. Tân Hoa Xã dẫn nguồn tin từ Chính phủ Trung Quốc khẳng định: Bắc Kinh lên án cách thức thẩm vấn tù nhân của CIA cũng như vấn đề phân biệt chủng tộc của Mỹ qua những vụ cảnh sát da trắng giết hại người da màu. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hồng Lỗi tuyên bố Bắc Kinh phản đối các hành động tra tấn và kêu gọi Washington tuân thủ các công ước quốc tế về nhân quyền. Ông Hồng Lỗi nêu rõ: “Trung Quốc cực lực lên án báo cáo của CIA. Chúng tôi kêu gọi phía Mỹ nên phản ánh đúng những gì đã qua, nhìn thẳng vào sự thật, có trách nhiệm và tuân thủ đúng công ước quốc tế”, và rằng: “Mỹ đã không còn đóng vai trò là hình mẫu phù hợp trong thế giới hiện đại lại vừa không còn đủ tiêu chuẩn nhân quyền để đánh giá các nước khác nữa”.

Đồng quan điểm với Trung Quốc, CHDCND Triều Tiên cũng lên án Mỹ phân biệt chủng tộc thông qua việc liên tiếp có người da màu bị cảnh sát da trắng giết hại. Gay gắt hơn, thủ lĩnh tinh thần Iran Ali Khamenei chỉ trích “Mỹ là điển hình của một chính thể chuyên chế chống lại loài người”, không chỉ trong các chương trình tra tấn tù nhân của CIA mà còn cả trong việc thực thi luật pháp trong nước. Còn Tổng thống Afghanistan Ashraf Ghani thì cho biết, ông đã sốc trước báo cáo của Thượng viện Mỹ và cách đối xử của CIA đối với các tù nhân, cho rằng, việc lạm dụng các biện pháp tra tấn là sự vi phạm các quy định về quyền con người trên thế giới. Ông Ghani cũng cam kết sẽ mở một cuộc điều tra xem có bao nhiều người dân Afghanistan đang phải chịu đựng các hành vi lạm dụng quyền lực tại các trung tâm giam giữ của Mỹ ở Afghanistan.

Bên cạnh đó, các đồng minh châu Âu thân cận của Mỹ cũng có những phản ứng mạnh mẽ. Người phát ngôn Ủy ban châu Âu Catherine Ray hoan nghênh sự minh bạch của báo cáo, nhưng cảnh báo điều này đưa ra những câu hỏi quan trọng về việc vi phạm nhân quyền của chính quyền Mỹ. Thủ tướng Anh David Cameron cũng nhấn mạnh, các hình thức tra khảo tàn bạo không có tác dụng trong việc ngăn chặn chủ nghĩa khủng bố: “Tra khảo tàn bạo là sai lầm trong bất cứ trường hợp nào. Hầu hết chúng ta đều muốn một thế giới an toàn và an ninh hơn và chứng kiến chủ nghĩa khủng bố thất bại. Tuy nhiên, chúng ta sẽ không thành công nếu chúng ta mất đi quyền lực đạo đức”. Bộ trưởng Tư pháp liên bang Đức Heiko Maas đã yêu cầu truy tố theo pháp luật những người có trách nhiệm liên quan.

Trước đó, Ngoại trưởng Đức Frank-Walter Steinmeier khẳng định, tình trạng lạm dụng vũ lực nói trên là sự vi phạm trên diện rộng các giá trị tự do và dân chủ, đồng thời nhấn mạnh tình trạng này không được phép tái diễn. Tuy nhiên, ông cho rằng, việc Washington công khai nói về sai lầm của họ để không bao giờ tái diễn là một động thái đáng hoan nghênh. Cựu Tổng thống Ba Lan Aleksander Kwasniewski thừa nhận Warsava đã cho phép CIA mở một trại tù bí mật trên lãnh thổ Ba Lan song sau đó ông đã yêu cầu Tổng thống Mỹ lúc đó là George W. Bush chấm dứt sự hợp tác này.

Không chỉ vậy, ngay trong lòng nước Mỹ cũng dấy lên làn sóng phản đối. Trong cuộc họp báo ngày 10/12, Chính phủ Mỹ cũng thừa nhận rằng, các biện pháp thẩm vấn và tra tấn tàn bạo của CIA đã làm tổn hại đến uy tín của nước Mỹ trên trường quốc tế. Tổng thống Mỹ cho rằng, các biện pháp CIA sử dụng là “tàn bạo” và khẳng định nước Mỹ sẽ không mắc những sai lầm tương tự. Ông Obama cũng cho biết, chính phủ đang đưa ra các biện pháp phòng ngừa để đối phó với nguy cơ mà các công dân Mỹ ở nước ngoài có thể đối mặt.

Trước đó, Tân Hoa Xã dẫn báo cáo của Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ ngày 9/12 nêu rõ: “CIA nhiều lần lừa dối công chúng, Quốc hội và Nhà Trắng tại những lần chất vấn về các cáo buộc tra tấn tù nhân Al-Qaeda bị bắt sau vụ khủng bố 11/9”, và rằng: “CIA đã giảm bớt sự tàn bạo của các cuộc thẩm vấn và thổi phồng những thông tin mà họ thu thập được, trong đó có vai trò của các cuộc tấn công tiêu diệt trùm khủng bố Al-Qaeda Osama bin Laden”.