Cục điều tra Liên bang Mỹ (FBI): Trăm tuổi chưa già
Nhiệm vụ nặng nề
FBI là cơ quan chủ đạo trong công tác điều tra của chính phủ liên bang. FBI nằm trong biên chế của Bộ Tư pháp và trực thuộc Tổng chưởng lý Hoa Kỳ. Tên gọi hiện nay của FBI được đặt ra từ năm 1935. Khẩu hiệu chính của FBI là: Trung thành, dũng cảm, chính trực.
Trụ sở FBI ở quận Columbia, Washington. Ban lãnh đạo FBI có giám đốc, một phó giám đốc và lãnh đạo các đơn vị chủ lực, cũng có thứ vị như trợ lý giám đốc. Theo điều luật được thông qua năm 1976, giám đốc FBI được Tổng thống đề cử thực hiện nhiệm vụ trong thời hạn 10 năm theo tham vấn và sự đồng ý của Thượng viện.
FBI thực hiện một khối lượng công việc khổng lồ trong nhiệm vụ điều tra, tìm kiếm, xét hỏi của Bộ Tư pháp. Thẩm quyền của FBI mở rộng tới đại đa số (hơn 200) các dạng phạm tội bị pháp luật liên bang truy xét, được xác định bởi hiến pháp liên bang, các quyết định hành chính của Tổng thống và Tổng chưởng lý Liên bang…
Những lĩnh vực hoạt động chính của FBI là:
- Đấu tranh chống khủng bố;
- Đấu tranh chống tội phạm có tổ chức;
- Công tác phản gián;
- Đấu tranh chống tội phạm ma tuý;
- Chống tội phạm cổ cồn;
- Điều tra các vụ vi phạm quyền con người;
- Đấu tranh chống những tội ác nghiêm trọng đối với các cá nhân…
Khi tiến hành điều tra và các biện pháp nghiệp vụ liên quan tới vi phạm đạo luật về bảo vệ an ninh quốc gia, FBI được quyền hoạt động như một cơ quan phản gián. Theo một sắc lệnh của Tổng thống Mỹ ký năm 1981 (United States Intelligence Activities. Executive Order 12333, December 4, 1981), FBI có nhiệm vụ điều hành phối thuộc các hoạt động phản gián của tất cả các cơ quan nhà nước, kể cả CIA và Bộ Quốc phòng.
Một chỉ thị của Tổng chưởng lý Hoa Kỳ năm 1983 (The Attorney General's Guidelines on General Crimes, Racketeering Enterprise and Domestic Security/Terrorism Investi gations. March 7, 1983) cho phép FBI toàn quyền tiến hành cái gọi là điều tra phản gián hoạt động của một nhóm người bị tình nghi khủng bố hay đe dọa an ninh nội địa của Mỹ.
Tháng 1/2001, Tổng thống Mỹ lúc đó là ông Bill Clinton đã ký sắc lệnh "Công tác phản gián cho thế kỷ XXI" mà trên cơ sở đó, đã thành lập một Hội đồng phản gián, trong đó có 4 thành viên: giám đốc FBI, phó giám đốc CIA, Thứ trưởng Quốc phòng và đại diện Tổng chưởng lý. Hội đồng này do giám đốc FBI làm "chủ trò".
Khả năng trở thành nhân viên FBI có ở mọi đàn ông và đàn bà là công dân Mỹ, thuộc độ tuổi từ 23 đến 37. Các ứng cử viên đều phải có bằng đại học trở lên. Họ sẽ phải chịu kiểm tra rất chặt chẽ và chi tiết trong nhiều lĩnh vực trước khi được đồng ý nhận vào làm ở FBI.
Vẫn muốn phình ra
Thứ năm 17/7/2008 tại Washington, Giám đốc FBI Robert Mueller mang hoa tới đài tưởng niệm các nhân viên FBI đã ngã xuống khi thực hiện công vụ (trong 100 năm qua FBI đã có 51 "liệt sĩ") rồi đọc một bài diễn văn khá dài tại Viện Bảo tàng Xây dựng trước đông đảo thuộc cấp và những vị khách mời, trong đó có cả đại diện các cơ quan an ninh tới từ hơn 100 quốc gia.
Có mặt ở đó còn có một người cao tuổi nhất trong số những cựu nhân viên FBI còn sống; đó là ông Walter Walsh, trong những năm 30 của thế kỷ trước từng không phải một lần phải đọ súng với các băng nhóm gangster…
Theo lời ông Mueller, trong những ngày đầu mới thành lập FBI chỉ có 34 thám tử, 13 điều tra viên chuyên về các vụ vi phạm quyền công dân và 12 kế toán viên. Hiện nay trong FBI có hơn 30 nghìn nhân viên, trong đó có 12 nghìn điệp viên đặc biệt, 56 chi nhánh trong nước và 61 cơ quan đại diện ở nước ngoài. FBI hiện nay không chỉ đấu tranh chống lại các loại tội phạm thông thường mà còn chống lại cả những phần tử khủng bố và các cuộc tấn công trên mạng…
Hồi tháng 4 năm nay, Giám đốc Mueller đã đệ đơn yêu cầu Quốc hội Mỹ đồng tình với mức kinh phí cho FBI là 7,1 tỉ USD trong năm tài chính 2009. Một phần số tiền này (khoảng 447,6 triệu USD) sẽ được sử dụng để tăng biên chế cho FBI thêm hơn một nghìn người nữa. Theo lời ông Mueler, FBI sẽ cần thêm 1.129 nhân viên mới, trong đó có 280 điệp viên đặc biệt, 271 chuyên gia phân tích tình hình và 578 nhân viên thường…
Chân dung người cầm lái
Đương kim Giám đốc FBI Mueller được Tổng thống Mỹ George Bush bổ nhiệm vào chức Giám đốc FBI từ năm 2001 và đã có nhiều đóng góp trong việc cải tổ hoạt động của cơ quan này, đặc biệt trong việc gia tăng tiềm lực của các bộ phận chống khủng bố và thu thập thông tin. Ông Mueller sinh năm 1944 ở New York và tốt nghiệp Trường Đại học Tổng hợp Pricenton năm 1966 về môn… nghệ thuật học!
Từ năm 1968 tới năm 1970, vị giám đốc tương lai của FBI là sĩ quan trong Sư đoàn 3 Lính thủy đánh bộ Mỹ ở chiến trường Việt Nam, từng là chỉ huy trung đội và rất biết mùi thuốc súng.
Trở về Mỹ, Mueller vào học khoa Luật của Trường Đại học Tổng hợp Virginia và năm 1973 đã có bằng tiến sĩ luật. Trong lúc đang theo học đại học, Mueller còn làm thêm ở nhà xuất bản luật địa phương.
Trước năm 1976, TS Mueller có một thời gian từng hành nghề luật sư trong một công ty luật tư nhân ở San Francisco rồi mới chuyển vào làm viên chức nhà nước. Trong bộ máy chưởng lý liên bang ở khu vực Bắc San Francisco, ông Mueller đã giữ chức trưởng phòng điều tra hình sự và trợ lý chưởng lý liên bang.
Tới năm 1982, ông chuyển về Boston và từng giữ các chức vụ Trưởng phòng hình sự trong văn phòng chưởng lý liên bang và Phó chưởng lý liên bang. Ông đã tham gia điều tra nhiều vụ việc liên quan tới các trò gian lận tài chính lớn, khủng bố, tham nhũng, buôn bán ma tuý và rửa tiền…
Trong hai năm 1988 - 1989, ông Mueller là đối tác của Công ty Luật Hill and Barlow ở Boston rồi ông lại quay trở về làm viên chức nhà nước. Năm 1989, ông Mueller được đưa vào chức Thứ trưởng Tư pháp, giúp việc cho Bộ trưởng Richard L. Thornburgh.
Năm 1990, ông được cử làm lãnh đạo Cục Điều tra hình sự thuộc Bộ Tư pháp. Ông từng tham gia vụ điều tra xét xử cựu thủ lĩnh Panama, Manuel Noriega và vụ trùm ma tuý John Gotti, cũng như cuộc điều tra vụ nổ máy bay của hãng hàng không Pan American trên bầu trời Scotland năm 1988…
Năm 1991, ông Mueller được bầu làm thành viên Hội đồng Luật gia Mỹ (American College of Trial Lawyers). Năm 1992, sau sự cố buồn ở Ruby Ridge, ông Mueller đã là một trong những người ủng hộ những nhân viên FIB đã sát hại một người phụ nữ cùng một em bé. Việc này cũng đã ảnh hưởng nhất định tới uy tín của ông trong xã hội nhưng lại làm ông trở nên gần gũi hơn đối với các nhân viên FBI.
Năm 1993, ông Mueller trở thành đối tác cho Công ty Luật Hale and Dorr tại Boston, chuyên về các vụ điều tra phức tạp các tội phạm kinh tế. Theo báo chí Mỹ, mức lương của ông Mueller lúc đó là gần 400 nghìn USD một năm nhưng rồi ông lại quay trở về với cương vị viên chức nhà nước với mức lương thấp hơn thế.
Từ năm 1995, ông Mueller là luật sư trưởng trong cục các vụ giết người thuộc văn phòng chưởng lý liên bang khu vực Columbia. Năm 1998, ông được cử làm công tố viên liên bang của San Francisco và giữ cương vị này cho tới tháng 1/2001, khi được đưa vào chức Quyền Thứ trưởng Tư pháp.
Tháng 5/2001, Giám đốc FBI lúc đó là ông Louis Freeh xin từ chức trước thời hạn và ông Mueller được coi như ứng cử viên sáng giá nhất vào vị trí này. Mặc dù ít được công chúng rộng rãi biết tới nhưng ông rất được giới chuyên môn đánh giá cao.
Ông cũng rất được Bộ trưởng Tư pháp John Asshcroft ủng hộ vì trong kế hoạch của Tổng thống George Bush có dự định tăng cường sự kiểm soát FBI từ phía Bộ Tư pháp.
Hơn nữa, ông Mueller, dù bị coi như một người bảo thủ của đảng Cộng hòa, thường biết cách tìm những thoả hiệp giữa hai đảng Cộng hòa và Dân chủ và tranh thủ một cách hợp lý sự ủng hộ của những người Dân chủ