Cuộc đời chìm nổi của “cha đẻ” súng AK-47

Tên gọi đầy đủ của ông Kalashnikov là Mikhail Timofeevich Kalashnikov, sinh ngày 10/11/1919, là con thứ 17 trong một gia đình sống ở ngôi làng nhỏ Kurya tại vùng núi Altai, gần biên giới giữa Nga và Mông Cổ. Năm 1938, ông Kalashnikov tham gia Hồng quân, làm việc tại một đơn vị quân cụ khi đại chiến tranh thế giới lần thứ II nổ ra. Do làm việc tại một nơi chuyên sản xuất vũ khí nên tài năng của ông Kalashnikov sớm được bộc lộ. Ông Kalashnikov nhanh chóng chế tạo ra một loại tiểu liên có khả năng bắn được 30 viên đạn đựng trong băng đạn hình vòng cung. Việc thao tác khá đơn giản, dễ bảo dưỡng, tỷ lệ sự cố thấp, dùng bền, khả năng sát thương lớn (có khả năng sát thương trong phạm vi 400 mét) đã gây một sự chú ý đặc biệt với lãnh đạo Bộ Quốc phòng khi đó.

Sau khi nhận thấy tính năng ưu việt của loại súng do ông Kalashnikov sáng chế, ngay trong năm 1944, Stalin đã quyết định cho sản xuất thử. Sau đó sản xuất hàng loạt loại súng với tên gọi Avtamat Kalachniov Obrazets 1947 (Automatic Kalashnikov 1947), viết tắt là AK-47. Từ năm 1949, súng AK-47 bắt đầu được trang bị cho quân đội Liên Xô. Mặc dù sáng chế ra loại súng được cả thế giới ưa chuộng, nhưng ông Kalashnikov vẫn không ngừng nghiên cứu để tìm cách cải tiến tính năng sử dụng cho AK-47.

Năm 1949, ông Kalashnikov khi đó là Thượng sĩ được tặng thưởng Huân hương Stalin hạng I cùng số tiền thưởng 150.000 Rub, đủ để mua 9 chiếc Pabeda. Kể từ năm 1949, ông Kalashnikov sống và làm việc tại Izhevsk, nước Cộng hòa Udmurtia thuộc Liên bang Nga. Năm 1971, ông được trao học vị tiến sĩ khoa học kỹ thuật. Sau đó, ông Kalashnikov được tặng thưởng nhiều huân, huy chương, trong đó có 3 huân chương Lenin, phần thưởng cao quý nhất của Liên Xô trước đây và nước Nga hiện nay. Sinh nhật lần thứ 75, ông Kalashnikov được thăng hàm Thiếu tướng.

Năm 1974 được coi là thời điểm mang tính bước ngoặt đối với AK-47 bởi nòng súng được thiết kế nhỏ hơn (cỡ 5,45mm), sử dụng được loại đạn nhẹ và bắn nhanh hơn. Theo đánh giá của giới chuyên môn, súng AK-47 đã chứng tỏ tính năng chiến đấu hơn hẳn các loại vũ khí hạng nhẹ của Mỹ như loại tiểu liên tự động M-16 hay Carbine M-2.

Tuy là cha đẻ của loại vũ khí được bán chạy nhất thế giới, nhưng ông Kalashnikov chỉ hưởng mức lương hưu gần 600 USD/tháng, không nhận được bất cứ khoản lợi nhuận nào từ việc kinh doanh, buôn bán loại súng AK-47 trên khắp địa cầu. Ông sống giản dị ở Izhevsk, một thị trấn công nghiệp cách Moskva 1.300km về phía Đông.

Phát biểu tại lễ trao thưởng ở Kremlin nhân dịp tròn 90 tuổi, ông Kalashnikov nhấn mạnh: “Tôi tạo ra vũ khí để bảo vệ biên giới Tổ quốc. Không phải lỗi của tôi khi thỉnh thoảng AK-47 lại được sử dụng ở những nơi mà đáng lẽ nó không nên có mặt. Đó là lỗi của các nhà chính trị”. Được biết, “cha đẻ” súng AK-47 đã xuất bản 3 tập hồi ký vào các năm 1992, 1997, 1999 và từ năm 2004, trình làng sản phẩm rượu vodka Kalashnikov.

Dư luận từng quan tâm tới việc hãng xuất khẩu vũ khí độc quyền của Nga Rosoboronexport long trọng kỷ niệm 60 năm Ngày ra đời của súng AK-47. Bởi đây là sự kiện độc đáo vì trước đó người ta chưa hề tổ chức sinh nhật cho bất kỳ loại vũ khí nào… Khi đó, đứng cạnh khẩu AK-47 thế hệ thứ nhất - được lấy ra từ Bảo tàng lịch sử quân đội ở Saint Peterburg - là ông Kalashnikov và Tổng thống Putin đã gửi điện mừng nhân sự kiện này. Ngày 6/7/2007, Bảo tàng quân đội Nga ở Moskva tổ chức trọng thể lễ sinh nhật lần thứ 60 của súng AK-47.

3 đời Tổng thống Nga với ông Kalashnikov.

Phó Thủ tướng phụ trách Quốc phòng Nga Dmitry Rogozin khi còn làm Đại sứ của Nga tại NATO từng được nghe các đồng nghiệp phương Tây nhiều lần nói rằng: Những người lạc quan học tiếng Anh, còn những người thực tế phải học cách sử dụng AK-47. Khi đến thăm Nhà máy Izhmash ở thành phố Izhevsk, phía Tây nước Nga, nơi sản xuất súng AK-47, ông Dmitry Rogozin cho biết: AK-47 được ưa chuộng tại Mỹ, nhiều đơn vị quân đội tinh nhuệ của Mỹ sử dụng AK-47, mặc dù Quốc hội Mỹ chỉ thích mua vũ khí do Mỹ sản xuất. Những người sưu tầm cá nhân cũng muốn sở hữu loại súng tấn công này...

“Cha đẻ” súng AK-47 còn là tác giả của dòng súng bộ binh tự động với gần 150 mẫu được đánh giá là “vô song” trong nửa thế kỷ qua và sản phẩm này được trang bị tại hơn 100 quốc gia trên thế giới. Chỉ 2 năm sau khi trang bị cho quân đội Liên Xô, AK-47 đã được vũ trang cho quân đội 55 quốc gia và loại súng này được kỷ lục Guinness ghi nhận là loại vũ khí phổ biến nhất thế giới, đồng thời nằm trong danh mục các sáng chế nổi bật của thế kỷ XX. Sự nổi tiếng của súng AK-47 đạt tới mức, trong thập niên 1970 thế giới lưu truyền câu: Mỹ xuất khẩu Coca Cola, Nhật có sản phẩm Sony, còn Liên Xô xuất khẩu súng AK-47.

Theo thống kê, có khoảng 100 triệu khẩu AK-47 đang được sử dụng trên thế giới. Được biết, trên thị trường vũ khí, trung bình có hơn 1 triệu khẩu AK-47 được bán ra/năm, nhưng chỉ 10% trong số này được sản xuất trong khuôn khổ pháp luật, số còn lại là sản phẩm “sao chép” lậu. Tính ra, kinh tế Nga mỗi năm thiệt hại tới 2 tỉ USD vì chuyện này.

Theo đánh giá của giới quân sự, địa điểm đặt Nhà máy Kalachniov, nơi sản xuất súng AK-47 là một trong những khu vực được bảo vệ cẩn trọng nhất trên thế giới. Kể từ năm 1995, Nhà máy Kalachniov được Chính phủ Nga trao cho quy chế đặc biệt trong kinh doanh và tiêu thụ sản phẩm một cách độc lập miễn sao phải hoàn thành chỉ tiêu sản xuất vũ khí.

Giới quân sự Nga cho biết, kể từ năm 1997, chỉ có duy nhất Rosoboronexport, hãng xuất khẩu vũ khí độc quyền của Nga là người sở hữu bản quyền về AK-47. Nhưng theo ước tính, có trên 30 quốc gia đã "phục chế" súng AK-47 với số lượng lên tới hơn 100 triệu khẩu và đây là một khoản thu nhập đáng kể. Trong thời gian dự hội chợ triển lãm vũ khí quốc tế lần thứ ba được tổ chức tại Ấn Độ (từ ngày 4 đến 7/2/2004), các nhà quân sự Nga đã chỉ trích hành động ăn cắp bản quyền đối với súng AK-47 và đòi đưa vụ này ra Tòa án quốc tế.

Ngay sau khi biết tin ông Kalashnikov qua đời, Tổng thống Putin, Thủ tướng Medvedev và Bộ trưởng Quốc phòng Sergei Shoigu cùng nhiều nhà lãnh đạo Nga đã bày tỏ tiếc thương và gửi lời chia buồn tới gia quyến ông Kalashnikov. Thủ tướng Medvedev coi sự ra đi của ông Kalashnikov là “sự mất mát to lớn đối với toàn nước Nga”, đồng thời đánh giá cao cuộc đời và sự nghiệp mà “cha đẻ” súng AK-47 đã cống hiến phục vụ Tổ quốc, củng cố an ninh đất nước. Bộ trưởng Quốc phòng Sergei Shoigu tôn vinh ông Kalashnikov là “một công dân, một người yêu nước nổi bật và là một biểu tượng của nước Nga”.

Với những cống hiến xuất sắc, ông Kalashnikov đã được phong tặng danh hiệu Anh hùng Nga và 2 lần được phong danh hiệu Anh hùng Lao động XHCN Liên Xô. Để vinh danh “cha đẻ” súng AK-47, tên của ông Kalashnikov được đặt cho Tập đoàn vũ khí Kalashnikov, được hợp nhất từ 2 tập đoàn Izmash và IMZ của Nga