Cựu Bộ trưởng Đường sắt Trung Quốc Lưu Chí Quân đối mặt với bản án

Theo cáo trạng của Viện Kiểm sát nhân dân Bắc Kinh, ông Lưu Chí Quân đã lợi dụng chức vụ để trục lợi cho nhiều người và nhận các khoản hối lộ lớn từ những người này. Hành vi sai trái của cựu Bộ trưởng Đường sắt đã gây thiệt hại lớn cho tài sản công cũng như lợi ích của nhà nước và nhân dân.

Trong số những người bị điểm danh được hưởng lợi từ tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn của ông Lưu Chí Quân có bà Đinh Vũ Tâm (Đinh Thư Miêu), Chủ tịch Tập đoàn quản lý đầu tư Bác Hựu Bắc Kinh. Có thông tin nói rằng, ngoài việc “làm luật” để nhận công trình trị giá 3 tỷ NDT, Chủ tịch Tập đoàn Quản lý đầu tư Bác Hựu Bắc Kinh còn cung cấp cho ông Lưu Chí Quân 3 đại mỹ nhân. Đó là 3 nữ diễn viên trẻ đẹp.

Theo tờ Minh Báo xuất bản tại Hongkong, ông Lưu Chí Quân nuôi tới 18 bồ nhí, trong đó có một số minh tinh danh tiếng. Giới truyền thông Trung Quốc cho biết, việc bắt giữ và thẩm vấn nữ doanh nhân Đinh Vũ Tâm hồi tháng 1/2011 được coi là “đột phá khẩu” trong việc thu thập bằng chứng về những sai phạm của ông Lưu Chí Quân. Theo thống kê, Tập đoàn quản lý đầu tư Bác Hựu Bắc Kinh từng trúng thầu các công trình đường sắt cao tốc quan trọng như Vũ Hán-Quảng Châu, Trịnh Châu-Tây An, Quảng Châu-Thâm Quyến-Hongkong.

Giới truyền thông Trung Quốc cho biết, ông Lưu Chí Quân đã nhận “lại quả” 4% cho mỗi hợp đồng cung cấp thiết bị cho ngành đường sắt và tổng số tiền nhận hối lộ lên tới 250 triệu USD (có tài liệu nói 122 triệu USD). Dưới thời ông Lưu Chí Quân, người giám sát việc đầu tư hệ thống đường sắt cao tốc ở Trung Quốc (hàng tỉ USD), nhiều khoản tiền công quỹ lớn bị thất thoát. Số người liên quan tới vụ việc này rất lớn và những gì diễn ra là đặc biệt nghiêm trọng.

Trong thông báo hôm 12/2/2011, Ủy ban Kiểm tra và Kỷ luật Trung ương chỉ đưa tin ngắn gọn: Bộ trưởng Đường sắt Lưu Chí Quân đã vi phạm nghiêm trọng kỷ luật đảng. Bộ trưởng Đường sắt Lưu Chí Quân là quan chức cấp cao nhất của Trung Quốc bị xử lý kể từ đầu năm 2011 và là thành viên nội các của Thủ tướng Ôn Gia Bảo bị cách chức bởi những cáo buộc tham nhũng. Theo ít nhất 2 báo cáo kiểm toán của cơ quan chức năng (2010 và 2012), có nhiều bằng chứng cho thấy đã xảy ra tình trạng gian lận và vi phạm giấy tờ sổ sách trong quản lý các quỹ cho đường sắt.

Ngày 19/3/2012, Cơ quan kiểm toán Nhà nước Trung Quốc công bố báo cáo kiểm toán với kết luận: Bộ Đường sắt đã rút ngắn thời gian xét duyệt sơ bộ hồ sơ đấu thầu xuống còn 13 tiếng thay vì 5 ngày như quy định và mua vật liệu trị giá 849 triệu NDT từ các nhà cung cấp không dự thầu với giá cao hơn giá chào của các đơn vị trúng thầu. Bộ Đường sắt cũng đã lãng phí 413 triệu NDT để xây dựng rào chắn gió. Quỹ đền bù giải phóng mặt bằng trong dự án đường sắt cao tốc Bắc Kinh-Thượng Hải bị thất thoát 491 triệu NDT. Trong đó nghiêm trọng nhất là trường hợp chính quyền quận Bắc Thần, thành phố Thiên Tân đã giữ lại 340 triệu NDT thay vì đền bù cho người dân bị trưng dụng đất làm đường sắt. Ban quản lý khu phát triển kinh tế và công nghệ Giang Ninh, thành phố Nam Kinh đã làm giấy tờ khống xin Bộ Đường sắt phân bổ 140 triệu NDT tiền đền bù và đã nhận được 40 triệu NDT.

Ông Lưu Chí Quân khi đương nhiệm.

Giới truyền thông từng đưa tin, trong tháng 1/2011, nhiều quan chức trong Bộ Đường sắt thực sự ngạc nhiên trước kế hoạch đối phó với tình trạng nợ đọng mà ông Lưu Chí Quân đưa ra, trong đó có cả việc bán cổ phần trong ngành đường sắt cho các nhà đầu tư như những ngân hàng quốc doanh lớn…

Bộ Đường sắt từng bị chỉ trích là cơ quan vừa đá bóng vừa thổi còi - vừa hoạch định chính sách, quản lý ngành, vừa cung cấp dịch vụ đường sắt. Do đó, tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa 12 (chiều 16/3), các đại biểu đã thông qua danh sách 25 Bộ trưởng và Chủ nhiệm, trong đó tách Bộ Đường sắt thành hai cơ quan quản lý hành chính, cung cấp dịch vụ riêng và nhập bộ này vào Bộ Giao thông Vận tải. Niềm tin của người dân đối với ngành đường sắt bị suy giảm nghiêm trọng sau hàng loạt vụ tham nhũng và bê bối về an toàn đường sắt. Trung Quốc tuy đã mở rộng được mạng lưới tàu tốc độ cao cùng hệ thống tàu cao tốc dài nhất thế giới, nhưng chất lượng “có vấn đề”. Nhiều người nói rằng, dự án này cực kỳ tốn kém với cái giá phải trả quá cao: hy sinh an toàn để tăng tốc độ.

Trước khi bị giải thể, Bộ Đường sắt từng quản lý 2,1 triệu công nhân, có ngân quỹ ở mức 74 tỷ USD, có luật riêng, thậm chí có cả tòa án và Sở Cảnh sát riêng (tới tháng 8/2012 mới chấm dứt). Tân Phó thủ tướng Mã Khải (được bầu chiều 16/3) từng nhấn mạnh, trong những năm qua, đường sắt có những phát triển nhảy vọt nhưng không kết nối trơn tru với các phương thức vận tải khác, ngoài ra còn những vấn đề khác.

Cách đây 10 năm (2003-2013), khi mới được bổ nhiệm làm người đứng đầu ngành đường sắt Trung Quốc, ông Lưu Chí Quân từng hy vọng, hệ thống tàu cao tốc Trung Quốc sẽ vượt các tuyến tàu cao tốc vốn nổi tiếng của Nhật Bản và Mỹ. Vì những dự án táo bạo nên ông Lưu Chí Quân được dư luận coi là cha đẻ của mạng lưới tàu cao tốc Trung Quốc. Nhưng với hành vi nhận hối lộ, ông này sẽ đối mặt với bản án của tòa.