Iraq: Mâu thuẫn sắc tộc và tôn giáo che mờ tương lai

Thời gian không ủng hộ Iraq

Theo luật định, trong phiên họp này, 255 nghị sỹ Iraq tiến hành bầu Chủ tịch và hai Phó Chủ tịch Quốc hội. Trong 30 ngày sau đó, cơ quan lập pháp sẽ phải lựa chọn tổng thống. Tiếp đó, quốc hội sẽ có 15 ngày để lựa chọn Thủ tướng mới - chịu trách nhiệm thành lập một chính phủ mới. Tuy nhiên Quốc hội Iraq đã không thể bầu được chủ tịch mới vì các nghị sĩ người Sunni và người Kurd đã tẩy chay phiên họp sau khi phe Shiite không thống nhất về ứng cử viên thủ tướng thay thế ông al-Malikia. Tại phiên họp, nghị sĩ người Kurd Najiba Najib đã kêu gọi chính phủ “chấm dứt phong tỏa” và chuyển ngân sách đã khấu trừ cho khu vực người Kurd tự trị.

Để đáp trả, Kadhim al-Sayadi, một nghị sĩ Shiite hàng đầu của khối Maliki, đã đưa ra nhiều lời lẽ đe dọa, được xem là đòn cảnh báo nhằm vào người Kurd vốn tuyên bố sẽ tổ chức trưng cầu độc lập trong vòng vài tháng tới. Ngoài ra, các nghị sĩ mới còn yêu cầu chính phủ ký thanh toán những lợi ích trọng yếu, bao gồm cả vũ khí và lực lượng bảo vệ, đặc quyền vốn khiến dân thường tức giận trong bối cảnh đất nước đang đấu tranh với nền kinh tế suy giảm. Bầu không khí hỗn loạn không dừng đã buộc ông Mahdi al-Hafidh phải ngừng phiên họp.

Ông al-Hafidh cho biết, quốc hội sẽ triệu tập lại vào ngày 8/7 tới “nếu có khả năng đạt được một sự đồng thuận”, tức là, các nhà lãnh đạo có thể thống nhất về danh sách nhân sự cấp cao cho chức Thủ tướng, Tổng thống và Chủ tịch Quốc hội. Theo hệ thống chính trị của Iraq, chức vụ Thủ tướng thường trao cho một chính khách người Shiite, chức Chủ tịch Quốc hội dành cho người Sunni và chức Tổng thống thuộc về một người Kurd.

Trong khi các nhà lãnh đạo Iraq đang loay hoay trong nỗ lực thành lập chính phủ mới thì, trong một động thái mang tính thúc giục, chính phủ Mỹ đưa ra cảnh báo: “Thời gian không đứng về phía Iraq”, mặc dù Washington vốn đang nỗ lực thúc đẩy giải pháp chính trị hòa bình ở đất nước Trung Đông này. Bên cạnh đó, giới phân tích cũng nhận định rằng, chính quyền ông Maliki quá lãng phí thời gian vào việc thành lập chính phủ, tạo thời cơ cho tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo Iraq và vùng Levant (ISIL), vừa đổi tên thành Nhà nước Hồi giáo (IS), tiến công mạnh mẽ hơn.

Những binh sĩ của Quân đội Iraq trong một cuộc giao tranh với phiến quân. Ảnh: Reuters.

Thật vậy, theo nguồn tin từ Tổ chức Theo dõi Nhân quyền Syria (SOHR), IS đã giành quyền kiểm soát hoàn toàn Albu Kamal ở tỉnh Deir Ezzor giàu dầu mỏ, sau cuộc giao tranh ác liệt với các phiến quân thuộc Mặt trận Al-Nusra có liên hệ với Al-Qaeda. Một người phát ngôn của nhóm phiến quân chống IS và chính quyền của Tổng thống Bashar al-Assad cũng khẳng định các phần tử thánh chiến đã giành quyền kiểm soát thị trấn này sau khi quân tiếp viện tràn sang từ nước láng giềng Iraq, nơi họ đã chiếm phần lớn lãnh thổ.

Những nguồn lực mới

Ngày 3/7, hãng tin Reuters dẫn nguồn tin từ truyền hình nhà nước al-Arabiya của Saudi Arabia cho biết nước này đã triển khai 30.000 binh lính tới khu vực biên giới chung với Iraq sau khi Baghdad rút quân đội khỏi khu vực này. Trước đó, ngày 1/7, Saudi Arabia đã cam kết viện trợ nhân đạo 500 triệu USD cho Iraq, được phân phối thông qua Liên hợp quốc tới những người cần trợ giúp bất chấp giáo phái hay sắc tộc của họ. Hãng thông tấn nhà nước SPA dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Saudi Arabia cho biết Quốc vương Abdullah đã chỉ thị viện trợ khoản tiền trên cho Iraq.

Cùng ngày, Chủ tịch Hội đồng tham mưu trưởng liên quân Mỹ, Tướng Martin Dempsey cho biết khoảng 750 lính Mỹ được phái tới Iraq nhằm giúp Washington xác định phải làm gì tiếp theo để hỗ trợ nước này đối phó với lực lượng nổi dậy.

Ông Martin Dempsey cũng khẳng định, vai trò chủ chốt của những binh sỹ Mỹ này là đánh giá khả năng phối hợp của lực lượng an ninh nước này và liệu giới lãnh đạo Iraq có đủ tự tin để đảm nhiệm công việc hay không. Trong khi đó, hãng tin IRNA ngày 2/7 dẫn lời Phó Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Hassan Abutorabi Fard tuyên bố Iran ủng hộ chủ quyền của Iraq. Ông Fard cũng đưa ra cảnh báo về việc chia cắt Iraq, đồng thời cho rằng những kẻ ly khai bị chế độ phục quốc Do Thái giật dây. Ông Fard kêu gọi nhân dân các dân tộc Iraq cần tăng cường đoàn kết chống lại âm mưu gây chia rẽ của các cường quốc hiếu chiến.

Trước đó, toàn bộ 7 máy bay tấn công Su-25 Frogfoot thuộc biên chế của Vệ binh Cách mạng Iran đã được triển khai tới căn cứ không quân Imam Ali ở Baghdad để hỗ trợ quân đội Iraq đẩy lui nhóm phiến quân IS. Tiếp đó, ngày 2/7, Đại sứ Nga tại Baghdad – Ilya Morgunov cho biết, Iraq sẽ tiếp nhận từ 5 đến 10 chiếc máy bay tấn công Su-25 từ Nga trước tháng 9 tới và “Các hợp đồng (vũ khí quân sự) đã được ký kết giữa 2 nước từ năm 2013 đang được thực thi theo đúng lịch trình”.

Trong một diễn biến đáng chú ý khác ngày 2/7, Thủ tướng Iraq Nuri al-Maliki đã công bố quyết định ân xá tất cả các nhóm bộ tộc đang chiến đấu chống lại chính phủ, song không bao hàm “những kẻ sát nhân và gây đổ máu”.