Trong thời kỳ chiến tranh lạnh, Liên Xô có 4 hạm đội là Phương Bắc, Thái Bình Dương, Baltic, Biển Đen và một phân hạm Caspi. Hạm đội Biển Đen (HĐBĐ) được xem là lá chắn phòng phủ của Liên Xô ở sườn Tây Nam và mũi triển khai lực lượng cơ động của Moskva đến Trung Đông, châu Phi cho tới tận Nam Mỹ.
Do sứ mệnh tác chiến đặc biệt quan trọng cũng như tần suất lớn xuất hiện các chính biến trong các khu vực trên nên hạm đội này được trang bị khí tài mạnh nhất của nền quốc phòng Xôviết. HĐBĐ chỉ thua Hạm đội Biển Bắc và Thái Bình Dương về tàu ngầm chiến lược mang vũ khí tấn công hạt nhân. Sevastopol là trung tâm chỉ huy, đóng mới, bảo dưỡng, hậu cần cho HĐBĐ. Dưới thời Xôviết, khu vực này được liệt vào thành phố cấm đối với các công dân đến từ nơi khác.
Sau khi Liên Xô không còn tồn tại, HĐBĐ được chia cho cả Nga và Ukraine. Bán đảo Crimea là nước cộng hòa thuộc Kiev. Nên Nga phải trả tiền để thuê Sevastopol cho HĐBĐ của mình theo Hiệp định 1997 cho tới năm 2017 với giá 100 triệu USD/năm.
 |
|
Quân cảng Sevastopol. |
Sau khi giành độc lập, nền kinh tế Ukraine tuột dốc như xe đứt phanh. Từ năm 1991 đến 1999, GDP giảm 65% lạm phát tới 5 con số khiến cho chiến lược của NATO "nuốt sống" Kiev, được ấp ủ bấy lâu thành hiện thực thông qua cuộc cách mạng màu da cam vào tháng 11/2004.
Kết quả, ông V.Yushchenko (có vợ là người Mỹ và là người nắm quỹ viện trợ của Hoa Kỳ dành cho Ukraine) và bà Y. Tymoshenko lên nắm chính quyền. Từ đó Kiev cương quyết đưa Ukraine nhập NATO khiến cho vấn đề về sự có mặt HĐBĐ của Nga tại Sevastapol trở nên nóng bỏng hơn bao giờ hết.
Đã có lúc Thị trưởng TP Moskva Y.Luzhkov tuyên bố: Chúng ta (tức người Nga) đã bỏ ra hơn 200 năm để xây dựng Sevastopol và nay cần phải lấy về cho mình. Đồng thời ông cũng chi ra 34 triệu USD để ủng hộ vật chất cho cộng đồng nói tiếng Nga (90% dân số) đấu tranh vì mục tiêu trên.
Mặt khác, Kremlin sử dụng không thương tiếc "van dầu hỏa" để gây sức ép tối đa lên nền kinh tế Ukraine, khiến cho mục tiêu của cuộc cách mạng màu da cam thất bại thảm hại. Chính vì thế, Ukraine đã không trở thành thành viên khối NATO vào năm 2006 theo như dự tính của Washington.
 |
|
Hạm đội Biển Đen và Sevastopol nhìn từ vệ tinh. |
Cuộc bầu cử mới nhất vào tháng 2/2010 đã đưa ông V.Yanukovych - người theo phái Moskva - lên làm Tổng thống thứ 4 của Ukraine kể từ khi quốc gia này giành độc lâp. Cuộc bầu cử này chỉ phản ánh tạm thời thế thuận của phái theo Moskva chứ chưa phải là thế áp đảo trước các địch thủ thân NATO. Do vậy, Kremlin đã phải chớp ngay lấy thời cơ ngàn vàng này nhằm “giải phẫu” dứt điểm "khối u ác tính" - Vấn đề Ukraine gia nhập NATO; sự có mặt của HĐBĐ tại Sevastopol; sự thất thoát các bí mật về vũ khí chiến lược... trong "não Kiev".
Tổng thống Ukraine V.Yanukovich và Tổng thống Nga D.Medvedev gặp nhau bí mật tại Kharkov để thảo luận nhiều vấn đề chiến lược trong tương lai và trước mắt phải ký cho bằng được hiệp định gia hạn thêm 25 năm nữa cho HĐBĐ (sau năm 2042 hiệp định này lại tiếc tục gia hạn từng đợt thêm 5 năm nữa).
Hiệp định này "vận hành" song song với vấn đề Nga cung cấp nguyên liệu cho Ukraine với giá giảm 30%, nhằm giúp sản phẩm do nền công nghiệp trong nước sản xuất ra tăng gấp đôi và do đó giải quyết được các vấn đề xã hội quan trọng khác, trong đó giảm số người thất nghiệp được ưu tiên hàng đầu.
Bất chấp việc lên án Tổng thống Ukraine V. Yanukovich phản bội Tổ quốc và sự phản đối quyết liệt thậm chí xô xát ngay tại hội nghị của các đại biểu đối lập thuộc Khối Yulia Timoshenko cũng như của phái "Ukraine của chúng ta", Quốc hội Ukraine vẫn họp và thông qua được hiệp định trên với 10 phiếu nhiều hơn mức cần thiết!
Trong cùng ngày 27/4 - Duma Nga với 100% phiếu thuận đã nhanh chóng phê chuẩn hiệp định trên. Ngay sau đó, Thủ tướng Nga Putin đã đề nghị một loạt hợp tác như: Hợp nhất hai tập đoàn dầu khí Gazprom của Nga và Naftogaz của Ukraine; triển khai phương án hợp tác chế tạo máy bay hạng nặng An-158. Ngoài ra ông Putin đồng ý cho Ukraine vay 500 triệu USD tín dụng đặc biệt...
Như vậy với việc giữa Nga và Ukraine có sự ràng buộc máu thịt "Sevastopol - khí đốt" như lời Tổng thống Medvedev khẳng định, cả hai quốc gia này sau một thời gian ở bên hai bờ sông Ngưu nay lại hợp phố. Đó là tiền đề của một liên minh chính trị - kinh tế - quân sự xuất hiện trong tương lai gần nhằm đảm bảo một cách vững chắc cho nền an ninh và sự phát triển thịnh vượng của những người anh em vốn trước đây đã cùng nhau chung sống rất hạnh phúc dưới một mái nhà Xôviết.
|
Bán đảo Crimea tuy có diện tích 26.100km2 nhưng là địa bàn chiến lược nằm giữa hai biển Đen và Azov. Trước thế kỷ XVIII, hầu hết các cường quốc trên thế giới đều phải chiến đấu ác liệt để chiếm cho bằng được "pháo đài trên biển" này, nhằm thông tuyến đường từ Trung Á ra Địa Trung Hải cho tới Đại Tây Dương. Kể từ thế kỷ XVIII, đế quốc Nga cai trị bán đảo này. Trong thời kỳ Xôviết, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô Nikita Sergeyevich Khrushchyov quyết định chuyển giao Crimea từ Nga sang cho Ukraine quản lý. Chính vì thế sau khi Nhà nước Xôviết sụp đổ, "cuộc chiến giành lãnh thổ Crimea" luôn luôn là lò lửa thử thách mối quan hệ giữa Moskva và Kiev.
Ukraine với dân số 43 triệu người có diện tích 603.700km2 và bờ biển rộng 2.782km2. Ukraine là nước lớn thứ 44 trên thế giới và nước lớn thứ 2 ở châu Âu. Đây là một cường quốc công nghiệp quân sự có khả năng chế tạo bom nguyên tử, tên lửa phóng vệ tinh, tàu sân bay, phi cơ chiến đấu và vận tải siêu trường, siêu trọng... và có kho vũ khí hạt nhân đứng thứ 3 trên thế giới.
Trong thời Xôviết, Ukraine là một thành phần không thể thiếu trong bất cứ tiến bộ khoa học quân sự nào của Liên Xô. Cho nên Mỹ và NATO đổ không tiếc công sức và tiền của đổ vào đây để mong có ngày Ukraine "độc lập". Vì Washington biết rằng nếu Kiev yêu cầu HĐBĐ của Nga ra khỏi Sevastopol thì Đại Tây Dương là "ao nhà" của NATO và sườn phía Tây Nam của Nga như "nhà không cửa". Đó là chưa kể tới các bí mật quân sự độc nhất vô nhị mà trước đây Liên Xô, nay là Ukraine sở hữu có thể "mua như biếu". |