Những sự kiện an ninh thế giới nổi bật năm 2010

Trong số hàng trăm ngàn sự kiện lớn nhỏ khác nhau diễn ra trên khắp năm châu, Báo Công an nhân dân xin bình chọn các sự kiện an ninh-tình báo nổi bật trên thế giới trong năm 2010.

Nga-Mỹ ký Hiệp ước cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (START mới)

Dưới sự vận động của Nhà Trắng, sau một tháng dài tranh luận, hôm 22/12, Thượng viện Mỹ đã phê chuẩn Hiệp ước cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (START mới) được Tổng thống Mỹ Barack Obama và Tổng thống Nga Dmitry Medvedev ký kết hồi tháng 4.

Đây vừa được coi là một thắng lợi cả về mặt ngoại giao lẫn chính trị đối với ông Barack Obama, lại vừa là "bước khởi đầu tốt đẹp" cho việc ấn nút khởi động START mới. Dự kiến, trong một tháng tới, Thượng viện Nga cũng sẽ thông qua Hiệp ước này để sớm chính thức có hiệu lực. Với START mới, trong vòng 7 năm tới, số đầu đạn hạt nhân tối đa mà Mỹ và Nga buộc phải cắt giảm chiếm tới 30%, xuống mức 1.550 đầu đạn hạt nhân.

Như vậy, trải qua nhiều tranh cãi, khoảng cách và những quan điểm khác nhau (trong đó có liên quan đến hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ ở châu Âu), Nga và Mỹ cuối cùng đã đạt được một thỏa thuận quan trọng nhằm thúc đẩy tiến trình giải giáp vũ khí hạt nhân trên thế giới.

WikiLeaks tiết lộ bí mật và người sáng lập bị bắt giữ

Hàng chục ngàn tài liệu mật của quân đội cùng 25.000 trang văn thư ngoại giao của Mỹ đã bị trang web WikiLeaks công khai. Với những tiết lộ gây bàng hoàng trên toàn thế giới về những gì đã xảy ra trên chiến trường Afghanistan và Iraq cùng những hành động bị coi là "thiếu nhân quyền" của quân đội Mỹ tại hai quốc gia này, WikiLeaks trở nên nổi tiếng khắp thế giới.  

Hai cú sốc này đã buộc Washington phải tiến hành kiểm tra đột xuất công tác bảo đảm an ninh thông tin tại một số cơ quan, Bộ, ngành quan trọng và rà soát khả năng rò rỉ thông tin qua các cán bộ, nhân viên ở những cơ quan này. Trong khi đó, ông chủ của WikiLeaks là Julian Assange bị bắt ở Anh và đối mặt với nguy cơ bị dẫn độ về Thụy Điển để xét xử với tội danh lạm dụng tình dục. Hiện Mỹ cũng đang tìm mọi cách để có thể dẫn độ ông Julian Assange về nước này để truy tố với tội danh gián điệp, tiết lộ thông tin mật.

Bê bối điệp viên Nga-Mỹ, Nga-Anh

Nga đã trở thành tâm điểm của các vụ scandal điệp viên, gián điệp ở một số nước. Đầu tiên là vụ Mỹ phát hiện 10 điệp viên Nga hoạt động ở nước này. Vì lợi ích chung, dù rùm beng trên báo chí việc phát hiện đường dây gián điệp Nga nhưng Mỹ lại "nhún bước" bằng cách đồng ý trao đổi điệp viên với Nga. 10 điệp viên Nga đã trở về quê hương bắt đầu cuộc sống mới.

Đổi lại, Nga cũng đã phóng thích 4 người bị cầm tù vì làm việc cho các cơ quan tình báo phương Tây gồm Alexander Zaporozhsky, Gennady Vasilenko, Sergei Skripal và Igor Sutyagin. Anh cũng vừa trục xuất nữ trợ lý  Katia Zatuliveter (25 tuổi) của nghị sĩ Mike Hancock, thành viên Ủy ban quốc phòng của Hạ viện với cáo buộc "gián điệp của Nga". Gruzia, Tây Ban Nha và một số nước khác cũng có những cáo buộc và trục xuất về nước đối với một số nhà ngoại giao của Nga vì lý do "làm gián điệp".

Nạn khủng bố bom thư ở châu Âu

Các quốc gia ở châu Âu, nhất là Hy Lạp và Italia trong những ngày cuối năm 2010 đã buộc phải tăng cường bảo vệ an ninh ở các thành phố lớn, khu vực vui chơi giải trí, các Đại sứ quán nước ngoài sau khi xuất hiện hàng loạt bom thư.

Trong số những bom thư này được gửi tới Đại sứ quán các nước ở Italia, Hy Lạp, văn phòng Thủ tướng Italia Silvio Berlusconi, văn phòng Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy… đã phát nổ. Nhóm vô chính phủ có trụ sở tại Hy Lạp đã lên tiếng nhận trách nhiệm. Theo khuyến cáo của tình báo châu Âu, nhóm này đang mở rộng phạm vi hoạt động và ngày càng có mối liên hệ mật thiết với các mạng lưới khủng bố quốc tế.

Ngăn chặn phần tử phân biệt sắc tộc ở Nga

Tháng 12, thủ đô Moskva cùng một loạt thành phố lớn ở Nga như St Petersburg, Rostov-on-Don, Samara… đã được đặt trong tình trạng báo động cao và kiểm soát an ninh chặt chẽ. Trước đó, lực lượng cảnh sát chống bạo động đã được triển khai để trấn áp các cuộc tuần hành mang tính phân biệt chủng tộc và bạo lực trên thủ đô Moskva.

Hơn 2.000 kẻ quá khích đã bị bắt giữ nhằm đảm bảo trật tự công cộng. Tổng thống Dmitry Medvedev khẳng định, sẽ không nương tay với những kẻ gây ra bạo loạn và gây rối trật tự công cộng, làm xấu đi hình ảnh nước Nga. Đồng thời, ông Dmitry Medvedev còn lệnh cho cơ quan điều tra liên bang (FSB) phải tìm ra kẻ đứng đằng sau vụ việc. Quan điểm của ông là phải triệt tận gốc hành động phân biệt chủng tộc, đem lại sự an toàn cho xã hội Nga.

Trong nỗ lực đem lại trật tự xã hội và niềm tin của dân chúng, Thủ tướng Nga Vladimir Putin cũng yêu cầu các thành viên nội các, quan chức chính phủ phải đi làm vào ngày 1/12011 để giải quyết nạn kẹt xe, tắc đường kéo dài 3.000km cũng như những lộn xộn do các chuyến bay bị hủy ở hai sân bay của thủ đô Moskva.

75 tỷ USD buôn bán vũ khí của một nhóm nước

Với tổng giá trị xuất khẩu đạt 75 tỷ USD, 2010 được coi là năm kỷ lục trong lịch sử mua bán vũ khí. Mỹ, Nga, Anh và Pháp vẫn là "những ông trùm" trong lĩnh vực này. Trung Quốc cũng đang nổi lên về việc xuất khẩu vũ khí, cung cấp các loại máy bay chiến đấu, tên lửa và các trang thiết bị quân sự hiện đại. Mỹ đã giành được ngôi vị quán quân cho thương vụ mua bán vũ khí lớn nhất với thỏa thuận bán cho Arab Saudi 84 máy bay phản lực F-15 tiên tiến cùng hàng chục máy bay trực thăng UH-60 với tổng trị giá 30 tỷ USD.

Ấn Độ cũng đã chi một số tiền không nhỏ cho việc mua bán vũ khí. Trong 3 tháng cuối năm, lãnh đạo của cả 5 nước thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc gồm Mỹ, Anh, Nga, Trung Quốc, Pháp đều có chuyến công du tới quốc gia Nam Á này và chứng kiến những ký kết hợp đồng mua bán vũ khí lớn. Nhiều chuyên gia nhận định, sang năm 2011, nhu cầu vũ khí, khí tài trên thế giới có thể còn tăng.

Các cuộc tập trận quy mô lớn làm "nóng" thế giới

2010 là năm được coi là "gặt hái" về tập trận của quân đội một số nước. Chỉ tính riêng khu vực Đông Bắc Á, ít nhất 5 cuộc tập trận quy mô lớn đã diễn ra. Nga, Trung Quốc tổ chức tập trận trong khuôn khổ của Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO).

Mỹ vừa điều quân tới vùng biển Nhật Bản để diễn tập với quân đội nước này, vừa đưa những chiến hạm và tàu sân bay lớn tới Hoàng Hải để tập trận cùng Hàn Quốc. Đáng chú ý là những cuộc tập trận bắn đạn thật với mức độ dày đặc của Mỹ-Hàn đã khiến tình hình ở bán đảo Triều Tiên thêm căng thẳng. Đỉnh điểm là các vụ nã pháo giữa hai nước ở khu vực biên giới gây thương vong về người và thiệt hại về của.

Theo nhiều chuyên gia quân sự, nguyên nhân cho những sự kiện tập trận nóng hổi nói trên bắt nguồn từ vụ chìm tàu hải quân Cheonan của Hàn  Quốc ngày 26-3 trên Hoàng Hải, phía Tây bán đảo Triều Tiên làm 46 thủy thủ thiệt mạng. Hàn Quốc và Mỹ đều cáo buộc CHDCND Triều Tiên đứng đằng sau vụ việc. Trong khi đó, báo cáo của các chuyên gia Nga chỉ khẳng định, tàu Cheonan đã va phải ngư lôi và phát nổ. Đến nay, Bình Nhưỡng vẫn bác bỏ mọi cáo buộc.

Bạo loạn đường phố

"Nụ cười Thái" đã bị tổn hại nghiêm trọng kéo theo những hệ lụy về du lịch, kinh tế, chính trị, xã hội khi phe áo đỏ do Mặt trận dân chủ chống độc tài (UDD) ở Thái Lan nổi dậy chống chính phủ trong suốt 2 tháng (bắt đầu từ tháng 3). Đỉnh điểm của sự kiện này là cuộc đụng độ giữa quân đội, cảnh sát với những người biểu tình làm 89 người thiệt mạng và gần 2.000 người khác bị thương.

Kết quả là Bangkok cùng hơn 10 tỉnh thành khác đã phải đặt trong tình trạng giới nghiêm tới gần 9 tháng. Trong khi đó, tại quốc gia láng giềng Philippines, vụ bắt cóc con tin xảy ra giữa thủ đô Manila hồi tháng 8 đã thực sự khiến người dân lo ngại về an ninh. 20 hành khách người Hong Kong đã bị bắt cóc trên một chiếc xe buýt.

Sau 12 giờ đàm phán, cảnh sát đã giải thoát các con tin nhưng khiến 8 người thiệt mạng dưới họng súng của thủ phạm