Nữ nhà báo đứng sau bí mật của “người thổi còi” Edward Snowden

13:46 15/08/2013
“Tôi biết tôi có thể tin tưởng Laura Poitras. Cô ấy không bao giờ nghi ngờ những điều tôi nói. Tôi nghĩ, cô ấy đã hiểu tôi và tôi không hề hoang tưởng. Đó là lý do tại sao tôi chọn Laura Poitras”. Lời tâm sự nói trên của “người thổi còi” Edward Snowden trong buổi trả lời phỏng vấn tạp chí The New York Times một lần nữa lại hé lộ những chi tiết mới xung quanh vụ tiết lộ tài liệu mật về chương trình do thám quy mô lớn PRISM của Cơ quan An ninh quốc gia Mỹ (NSA).

Hóa ra, ngoài nhà báo người Mỹ đang sống ở Brazil Glenn Greenwald còn một người nữa là nhà làm phim tài liệu Laura Poitras đã theo sát vụ việc ngay từ những ngày đầu. Và hơn thế nữa, như Edward Snowden đã nói, Laura Poitras chính là điểm tựa và là người khuyến khích, giúp cựu nhân viên CIA vượt qua mọi “giông bão” để công khai những gì anh đang nắm giữ.

Mật mã PGP

“Có ít nhất một nhà báo của tờ Washingtonpost đã không tin tôi khi tôi liên lạc với anh ấy. Còn Glenn Greenwald, anh ý suýt nữa thì mất vị trí là phóng viên độc quyền theo dõi những diễn biến trong vụ việc tôi tiết lộ tài liệu mật của NSA. Nguyên do là vì anh ý không thạo trong việc sử dụng các công nghệ hiện đại và không biết cách liên lạc bằng mật mã PGP. Chỉ có Laura Poitras là kiên trì hơn cả. Cô ý là người thứ hai tôi liên lạc nhưng lại là người có công lớn nhất trong vụ việc này”. Edward Snowden đã trả lời như vậy trong một cuộc phỏng vấn của tạp chí The New York Times hôm 13/8. Đây là lần đầu tiên anh trả lời báo chí sau khi được Nga chấp nhận cho tị nạn một năm.

Theo đó, vào tháng 12 năm ngoái, Edward Snowden đã tìm cách liên lạc với nhà báo Glenn Greenwood của tờ The Guardian thông qua tài khoản cá nhân trên trang web của báo. Khi đó, Edward Snowden đã yêu cầu liên lạc bằng mật mã PGP - một chương trình mà Glenn Greenwood hoàn toàn mù tịt. Chính vì thế, “người thổi còi” quyết định tìm thêm một nhân vật khác thay thế bởi anh muốn những gì mình tiết lộ phải được đảm bảo an toàn ngay từ đầu.   

Nhà sản xuất phim tài liệu Laura Poitras, người được Edward Snowden gọi là nhà báo dũng cảm và có kỹ năng cần thiết để xử lý trước những nguy hiểm.

Tháng 1 vừa qua, Edward Snowden gửi một bức thư nặc danh trong đó yêu cầu Laura Poitras làm một chương trình điều tra khá nhạy cảm. Hơn 2 năm trong nghề làm phim tài liệu và phóng sự điều tra, Laura Poitras từng nhận được nhiều bức thư lạ. Cô luôn trân trọng chúng và sẵn sàng trả lời một cách thẳng thắn. Lần này cũng vậy. Laura Poitras đã nói rõ quan điểm của mình và khẳng định sẵn sàng bảo vệ lẽ phải.

2 tiếng sau khi email được gửi, cô nhận được hồi đáp trong đó nói về một chương trình an ninh cần phải được công bố rộng rãi nhưng nguồn tin lại giữ bí mật. Hứa hẹn sẽ cung cấp thêm nhiều thông tin quan trọng khác, người lạ này còn yêu cầu cô chọn một cụm từ khóa dài để làm password tránh nguy cơ bị cơ quan tình báo theo dõi, phát hiện. Laura Poitras đã làm theo và nhận được một bức thư viết bằng mật mã PGP cho thấy, một số dữ liệu quan trọng trong chương trình nghe lén quy mô lớn PRISM của NSA và dòng chữ “Đó là những gì tôi có thể chứng minh”. Laura Poitras trả lời rằng cô từng nghe đồn về một chương trình như vậy nhưng không ngờ nó có quy mô lớn, bao trùm toàn cầu. Nhận thấy đây là một vấn đề nghiêm trọng, Laura Poitras vội vàng tắt đường truyền Internet, đọc lại bức thư một lần nữa rồi xóa bỏ nó.

Cuộc gặp ở New York

Trong suốt thời gian từ tháng 1 đến tháng 3, Laura Poitras vẫn giữ liên lạc với nhân vật bí ẩn nói trên. Họ đã trao đổi rất nhiều điều về cuộc sống, về những bộ phim tài liệu mà Laura Poitras đã làm, cả về 3 kịch bản vụ tấn công khủng bố 11/9/2001 của cô. Có đôi lần, Laura Poitras bày tỏ nghi ngờ rằng nhân vật bí ẩn nói trên là Julian Assange, ông chủ trang web WikiLeaks – người mà cô từng tiếp xúc. Nhưng không phải vậy. Câu trả lời luôn là một bí ẩn thôi thúc cô khám phá...

Về phần Edward Snowden, anh quyết tâm không để lộ tên tuổi của mình cho đến khi thực sự tin tưởng cô. Ngoài ra, anh thỉnh thoảng vẫn gửi tin nhắn cho Glenn Greenwald qua tài khoản trên tờ The Guardian. Cho đến cuối tháng 3, Laura Poitras đã có cuộc gặp với Glenn Greenwald tại một khách sạn ở New York. Hai người bắt đầu nói chuyện với nhau về cách thức liên lạc lạ lùng của một nhân vật bí ẩn. Laura Poitras đã kể tin nhắn nói đến những hoạt động do thám bất hợp pháp của chính phủ. Glenn Greenwald ngay lập tức hiểu ra vấn đề, tìm hiểu về phần mềm mật mã PGP và học cách nói chuyện với Edward Snowden.

Gleen Greenwald đang làm việc tại căn hộ ở Rio.

Kể từ đây, Edward Snowden đã tin tưởng Glenn Greenwald và cung cấp cho anh các thông tin độc quyền về PRISM và những chương trình do thám khác ở Anh, Pháp, Đức, Australia và Mỹ Latinh… Cho đến nay, theo như lời của Glenn Greenwald, cựu nhân viên CIA đã cung cấp cho anh và Laura Poitras khoảng 20.000 trang tài liệu mật và những tài liệu mà họ đã công bố chỉ là một phần nhỏ. Bản thân “người thổi còi” Edward Snowden cũng cho biết, anh đã tiết lộ các bí mật chương trình theo dõi của Mỹ cho các nhà báo không sợ Washington. Cựu nhân viên CIA nói rằng, anh chọn nhà sản xuất phim tài liệu Laura Poitras và nhà báo Glenn Greenwald vì họ là những người dũng cảm.

Edward Snowden nói: "Sau vụ 11/9, rất nhiều kênh truyền thông quan trọng ở Mỹ không còn thực hiện vai trò giám sát quyền lực, trong đó trách nhiệm của báo chí là chất vấn những biểu hiện thái quá của chính phủ. Lý do là vì họ sợ bị coi là không yêu nước và bị trừng phạt trên thị trường báo chí vốn đậm đặc chủ nghĩa dân tộc. Laura và Glenn nằm trong số ít các nhà báo không sợ hãi về các chủ đề gây tranh cãi, ngay cả khi phải đối mặt với các chỉ trích cá nhân, và kết quả là Laura trở thành mục tiêu đặc biệt của chương trình theo dõi mới tiết lộ gần đây".

Cũng theo lời của Edward Snowden, Laura Poitras đã "chứng minh được sự can đảm, kinh nghiệm và kỹ năng cần thiết để xử lý trước những nguy hiểm mà bất cứ nhà báo nào có thể gặp phải khi đưa tin về những bí mật của một chính phủ quyền lực bậc nhất thế giới. Và cô ấy có sự lựa chọn rất rõ ràng".

Cặp bài trùng số 1 và lần gặp đầu tiên nhân vật bí hiểm

Trở lại thời điểm mà chương trình PRISM được công bố. Vào cuối tháng 5, Edward Snowden đã liên lạc và tham khảo ý kiến của Laura Poitras cùng Gleen Greenwald về kế hoạch trốn khỏi Mỹ. Ngay sau khi các bài báo của The Guardian đăng tải gây chấn động quốc tế về chương trình PRISM, ngày 1/6, Laura Poitras và Gleen Greenwald rời sân bay J.F.K ở New York để tới Hong Kong trên chuyến bay kéo dài 16 tiếng. Khi đó, Edward Snowden mới chỉ cung cấp khoảng 20 trang tài liệu, trong đó có chương trình liên quan đến hãng Verizon.

Laura Poitras kể: “Ngồi trên máy bay, tôi và Gleen bắt đầu đọc các trang tài liệu tiếp theo. Chúng tôi không ngờ chương trình PRISM lại lớn đến vậy”. Vừa tới sân bay, họ vội vàng đi taxi tới quận Kowaloon, đứng trước cửa nhà hàng đối diện với khách sạn Mira để đợi Edward Snowden. Cả hai đã rất ngạc nhiên khi thấy Edward Snowden bởi trong trí tưởng tượng của họ, anh chắc phải ở độ tuổi 40 chứ không phải là một chàng trai 29 tuổi. Họ theo Edwald Snowden lên phòng của anh ở khách sạn, nơi Laura Poitras bắt đầu quay những thước phim tài liệu đầu tiên về “người thổi còi”.

Gleen Greenwald kể: “Tôi và Edward trò chuyện còn Laura thì quay phim”. Bài phỏng vấn đầu tiên với Edward Snowden cũng được thực hiện tại đây. Laura Poitras nói rằng, khi đó, những thước phim cô quay nhằm mục đích làm tư liệu. Chỉ đến khi Edward Snowden nói anh sắp rời Hong Kong và đồng ý ra công khai, Laura Poitras mới cắt đoạn băng video dài 12 phút và đưa nó lên mạng Internet vào ngày 9/6. Những đoạn băng còn lại, cô sao chép và cất giấu tại một nơi bí mật.

Ngày Edward Snowden ra sân bay, chính Laura Poitras là người đã đánh lạc hướng giới truyền thông ở Hong Kong... Hai tuần sau đó, cô tới Rio và gặp lại Gleen Greenwald. Họ quyết định sẽ cùng nhau thông tin cho nhân dân thế giới nói chung về chương trình PRISM và những tài liệu mật khác mà Edward Snowden đã chuyển cho họ. Giờ đây, khi Edward Snowden đã an toàn với cuộc sống tị nạn ở Nga, Laura Poitras và Gleen Greenwald sẽ tiếp tục công việc của mình mà “người thổi còi” đã giao.

Huyền Chi

Giữa trùng khơi, trong nhịp sóng vỗ nơi đảo tiền tiêu của Tổ quốc, hơn 1.900 người dân cùng các lực lượng vũ trang trên đặc khu Thổ Châu (tỉnh An Giang) đang hân hoan, tin tưởng hướng về Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Đây không chỉ là sự kiện chính trị trọng đại của dân tộc mà còn mang theo bao mong muốn, kỳ vọng về một cuộc chuyển mình lịch sử cho Tổ quốc trong kỷ nguyên vươn mình.

Trong không khí Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, đồng chí Nguyễn Hồng Thái, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh đã trả lời phỏng vấn các cơ quan báo chí trung ương và địa phương về tầm nhìn, mục tiêu và những định hướng lớn nhằm xây dựng Bắc Ninh phát triển nhanh, bền vững, hiện đại, giàu bản sắc; phấn đấu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030.

Với 88 ca ghép gan cho bệnh nhi, Bệnh viện Nhi Trung ương hiện là đơn vị có số ca ghép gan nhi nhiều nhất tại Việt Nam, trong đó có những ca đòi hỏi kỹ thuật khó. Sau mỗi ca ghép thành công là một tương lai được viết lại, một cuộc đời được hồi sinh từ lòng nhân ái của người hiến và gia đình, cùng sự tận tâm, nỗ lực của các y bác sĩ. Ca ghép thứ 88 được thực hiện cuối năm 2025 là dấu mốc quan trọng đánh dấu lần đầu tiên Bệnh viện Nhi Trung ương thực hiện thành công ca ghép gan từ người hiến chết não cho bệnh nhi 3 tuổi bị teo đường mật bẩm sinh.

Với mục tiêu bảo vệ tuyệt đối an ninh, an toàn Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031 và Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, Công an tỉnh Nghệ An đã triển khai đợt cao điểm tấn công, trấn áp các loại tội phạm và bước đầu có nhiều kết quả đáng ghi nhận…

Sau thành công của seri phim Cảnh sát hình sự “Đội điều tra số 7”, Điện ảnh Công an nhân dân (CAND) tiếp tục mang đến cho khán giả những tập phim cuốn hút, thú vị về lực lượng tình báo trong bộ phim truyền hình “Tận hiến”. Đây không chỉ là bước đi mới, táo bạo của Điện ảnh CAND mà còn là dự án phim đặc biệt hướng tới Kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng Tình báo CAND (21/2/1946 – 21/2/2026).

Thời điểm cận Tết Nguyên đán 2026, nhu cầu mua sắm, đầu tư, đi lại tăng mạnh cũng là lúc các loại tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoạt động rầm rộ, tinh vi và liều lĩnh hơn bao giờ hết. Nếu không nâng cao cảnh giác, mỗi người dân đều có thể trở thành mục tiêu tiếp theo của tội phạm lừa đảo.

Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Ninh Bình vừa chủ trì, phối hợp với các đơn vị thuộc Cục nghiệp vụ Bộ Công an triệt phá đường dây tổ chức đánh bạc và đánh bạc dưới hình thức cá độ bóng đá trên không gian mạng với tổng số tiền giao dịch lên tới 1.200 tỷ đồng.

Trong những ngày cả nước hướng về Đại hội lần thứ XIV của Đảng, ở các thôn, bản miền núi tỉnh Quảng Trị, đời sống chính trị – xã hội vẫn diễn ra trong nhịp điệu quen thuộc của bản làng. Thông tin về Đại hội được người dân theo dõi qua các kênh chính thống, qua sinh hoạt chi bộ, qua trao đổi với cán bộ và người có uy tín; từ đó hình thành những suy nghĩ, mong muốn gắn liền với cuộc sống hằng ngày.

RIA Novosti hôm 17/1 (giờ địa phương) dẫn thông tin từ Văn phòng Thủ tướng Israel khẳng định, việc chính quyền Mỹ công bố thành phần của ủy ban điều phối quốc gia phụ trách quản lý Dải Gaza đi ngược lại chính sách của nước này.

“Chiến dịch Quang Trung” vừa kết thúc với nhiều dấu ấn tốt đẹp cùng những cung bậc tình cảm sâu sắc của người dân vùng bão lũ đi qua dành cho lực lượng CAND sau hành trình nỗ lực xây dựng hơn 400 căn nhà ở miền Trung. Từ chiến dịch này, Công an phường Phú Yên là đơn vị duy nhất trong lực lượng Công an tỉnh Đắk Lắk được Bộ trưởng Bộ Công an tặng bằng khen.

Tại Kỳ họp thứ 10 vừa qua, Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XV thông qua 10 luật, 1 pháp lệnh do Bộ Công an chủ trì xây dựng. Báo CAND đã có cuộc trò chuyện với Trung tướng Phạm Công Nguyên, Cục trưởng Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp, Bộ Công an xoay quanh những tác động tích cực của các luật, pháp lệnh này đến công tác quản lý nhà nước, phát triển kinh tế-xã hội cùng kế hoạch triển khai thi hành các luật, pháp lệnh.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文