Truy tố những đồ tể Khmer Đỏ cuối cùng: Nhân dân phải được quyền biết sự thật

Ai cản trở thành lập phiên tòa quốc tế của LHQ?

Đây chính là một trong những bi kịch đau thương nhất trong lịch sử loài người trong thế kỷ qua. Nhân dân Campuchia chỉ được cứu thoát và do đó đất nước này mới được hồi sinh khi chế độ Pol Pot bị lật đổ tháng giêng năm 1979. Tuy nhiên, từ đó cho tới tháng 7/2010 chưa một nhân vật cựu thủ lĩnh còn sống nào của chế độ tàn ác đó phải chịu hình phạt...

Đề nghị thành lập Tòa án quốc tế của Liên hiệp quốc tại Phnompenh (ECCC) đã được nêu lên cách đây 13 năm và nhiều lần, do nhiều trở ngại tưởng chừng không thể vượt qua được, người ta đã nghĩ ECCC sẽ chỉ hoạt động trên giấy tờ và trong ý tưởng của những người đề nghị mà thôi.

Đã có những cáo buộc cho rằng các thẩm phán sẽ không giữ được sự vô tư cần có, thủ tục tố tụng phức tạp và không công tâm, tình trạng tham nhũng, chi phí dành cho việc xét xử quá cao vì cho tới lúc này đã chi hơn 200 triệu USD nhưng số người bị đưa ra xét xử chỉ ước chừng khoảng 10 lãnh tụ Khmer Đỏ còn sống...

4 tên đồ tể cuối cùng của Khmer Đỏ: Nuon Chea, Khieu Samphan, Ieng Sary và vợ Ieng Thirith.

Cuối cùng dựa vào 100.000 trang tài liệu lưu trữ về lực lượng cảnh sát an ninh Santebal của cựu chế độ Khmer Đỏ, 22.000 bộ hồ sơ cá nhân và thư mục, trên 6.000 ảnh, danh sách 158 nhà tù do Khmer Đỏ dựng lên và cai quản trong giai đoạn 1975-1979, 309 địa điểm chôn người hàng loạt với ước tính bao gồm tổng cộng 19.000 hố chôn và 76 địa điểm tưởng niệm những nạn nhân của Khmer Đỏ được xây dựng sau năm 1979 do Chương trình Nghiên cứu nạn diệt chủng Campuchia thuộc Ủy ban chuyên trách về Đông Á và Thái Bình Dương thuộc Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ thu thập trong 16 năm làm việc quần quật với chi phí hàng triệu USD, tháng 12/2007, ECCC đã bắt giữ 5 kẻ đứng đầu chính quyền Khmer Đỏ còn sống sót và kết luận chúng đã vi phạm tội ác chống lại con người và tội ác chiến tranh.

Trước đó, trong khi đang diễn ra các thủ tục thành lập ECCC, tên khát máu số 1 của Khmer Đỏ - Pol Pot - đã chết vào năm 1988. Tháng 7, Kaing Guek Eav có biệt danh Dutch - là bị cáo đầu tiên của chế độ Khmer Đỏ bị đưa ra xét xử... Mức án đầy tranh cãi của tòa đưa ra là 35 năm tù cho Dutch được cho là quá nhẹ, khiến dư luận Campuchia hết sức nổi giận. Dù sao đó cũng là một thắng lợi đầu tiên của công lý sau hành trình "khó nhọc" kéo dài tới 10 năm. 

Không được che giấu tội ác

Vừa qua, ECCC lại đưa ra các cáo buộc tội danh đối với 4 tên trùm Khmer Đỏ cuối cùng còn lại và đang sống để chuẩn bị cho phiên tòa diệt chủng thứ hai sẽ diễn ra năm sau. Chúng là: Nuon Chea, 84 tuổi, Phó Chủ tịch đảng của Pol Pot; cựu Chủ tịch nước Khieu Samphan, 79 tuổi; cựu Thủ tướng Ieng Sary và vợ Ieng Thirith, cựu Bộ trưởng Nội vụ, đều hơn 80 và đều bị đối mặt với bốn cáo buộc là tội ác chống lại loài người, diệt chủng, tội ác chiến tranh và một cáo buộc kết hợp tội giết người, tra tấn và hành quyết...

Như vậy, chặng đường cuối cùng của chân lý đã về tới đích và theo cách miêu tả của bà Marina Fedorova- chuyên viên nghiên cứu Đông Nam Á thuộc Viện Phương Đông của Viện Hàn lâm khoa học Nga - thì giờ đây dân tộc xứ Chùa Tháp có thể thanh thản hướng về tương lai "chỉ sau khi Tòa tuyên án với các nhân vật cựu Khmer Đỏ, thì câu chuyện về chế độ diệt chủng mới có thể xem là thật sự kết thúc".

Thế nhưng, cho dù quá khứ đã khép lại song vẫn có rất nhiều học giả tỏ ra lo lắng về một thực tế là có quá ít người dân Campuchia, đa số sinh sau năm 1975, không quan tâm tới lịch sử và thậm chí một số lại không tin rằng Khmer Đỏ lại có thể tàn bạo đến thế. Các cuộc thăm dò dư luận gần đây tại xứ này cho thấy có tới 81% dân số hiểu rất ít hoặc không hiểu chút gì về những gì đã diễn tiến trong gần bốn năm dưới chế độ Khmer Đỏ.

Cho nên, khi nhìn vào thế hệ trẻ hiện nay ở đất nước Chùa Tháp, một trong những nỗi băn khoăn lớn nhất đối với những người còn sống sót là: những nỗi kinh hoàng, khủng khiếp hoặc cơ cực đó chỉ mới xảy ra cách nay 30 năm mà thôi, thế mà thế hệ trẻ hiện nay có vẻ đã lãng quên, nếu chưa muốn nói là phủ nhận.

Điều này, có thể đối với một quốc gia nào đó, là đồng nghĩa với thảm kịch vì rằng lịch sử đen tối có thể sẽ tái diễn nếu người thời nay không hiểu biết về những gì đã xảy ra trước đó đối với dân tộc mình...