Thu hẹp khác biệt trong kế hoạch hòa bình với Ukraine

Cuộc họp mới nhất diễn ra tại Florida (Mỹ) ngày 30/11 (giờ địa phương), với sự tham dự của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, phái đoàn Ukraine do Chủ tịch Hội đồng An ninh và Quốc phòng Quốc gia Rustem Umerov dẫn đầu, cùng các quan chức khác.

Phát biểu sau cuộc đàm phán kéo dài nhiều giờ, Ngoại trưởng Mỹ đánh giá các cuộc thảo luận là “hiệu quả”, song nhấn mạnh vẫn còn “nhiều việc phải làm” để đưa hai bên đến gần hơn một khuôn khổ hòa bình thực tiễn.

Ông cho biết Mỹ đã liên lạc “ở các mức độ khác nhau” với phía Nga và “hiểu khá rõ quan điểm của họ”, song không tiết lộ chi tiết. Ông cũng khẳng định cuộc đối thoại nhằm xây dựng một tương lai bền vững cho Ukraine, chứ không chỉ đơn thuần là chấm dứt chiến tranh. “Vấn đề là đảm bảo tương lai của Ukraine, một tương lai mà chúng tôi hy vọng thịnh vượng hơn bao giờ hết”, ông nhấn mạnh.

Về phần mình, ông Umerov xác nhận cuộc họp đã diễn ra “hiệu quả”, đồng thời cho biết phía Ukraine mang đến những “chỉ thị và ưu tiên rõ ràng”, bao gồm bảo vệ lợi ích quốc gia, thúc đẩy những bước tiến đã đạt được từ cuộc họp ở Geneva, và tìm kiếm “những bảo đảm an ninh đáng tin cậy, lâu dài”.

Cuộc gặp ở Florida diễn ra chỉ một tuần sau khi ông Rubio và đại diện Ukraine thảo luận tại Geneva nhằm điều chỉnh kế hoạch hòa bình ban đầu của Tổng thống Trump. Bản dự thảo đầu tiên gồm 28 điểm từng bị chỉ trích mạnh mẽ vì được cho là “nghiêng về phía Nga”, trong đó có điều khoản đề nghị Ukraine nhượng toàn bộ vùng Donbas, hạn chế quy mô quân đội và từ bỏ mục tiêu gia nhập NATO. Trước những phản ứng từ Kiev và các đồng minh châu Âu, Mỹ đã rút gọn dự thảo xuống còn 19 điểm. Tuy nhiên, nội dung chi tiết của phiên bản mới vẫn chưa được công bố.

Theo truyền thông Mỹ, đặc phái viên của Tổng thống Mỹ, ông Steve Witkoff – người tham gia cuộc họp ở Florida – sẽ lên đường tới Moscow trong tuần này để tiếp tục thảo luận với phía Nga, với khả năng gặp Tổng thống Vladimir Putin. Ông Trump trước đó từng ám chỉ cuộc gặp giữa ông Witkoff và ông Putin sẽ diễn ra “trong những ngày tới”.

Các cuộc đàm phán diễn ra đúng lúc nội bộ Ukraine đang đối mặt với nhiều biến động. Tổng thống Volodymyr Zelensky mới đây cho biết ông Andriy Yermak, Chánh Văn phòng Tổng thống, đã từ chức sau một cuộc điều tra tham nhũng gây chấn động chính trường. Ông Yermak chính là người từng tham gia đàm phán với phía Mỹ ở Geneva để sửa đổi kế hoạch hòa bình, việc ông rời chức càng khiến tình hình thêm bất ổn.

Tổng thống Zelensky thừa nhận “những ngày tới có thể thay đổi rất nhiều điều” và khẳng định Mỹ đang thể hiện “một cách tiếp cận mang tính xây dựng”. Ông cũng thông báo đã điện đàm với Tổng thư ký NATO Mark Rutte để thảo luận về các bước tiếp theo.

Trong bối cảnh đó, việc Tổng thống Pháp Emmanuel Macron mời ông Zelensky đến Paris để hội đàm được xem là tín hiệu cho thấy châu Âu tiếp tục đóng vai trò đáng kể trong các nỗ lực ngoại giao.

Theo Al Jazeera, bà Theresa Fallon, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Nga – Á – Âu tại Brussels, nhận định châu Âu và Ukraine đang ở trong một giai đoạn khó khăn. “Có một sự mệt mỏi với chiến tranh. Trời đang mùa đông và thời tiết rất lạnh. Nga đã tấn công nhiều thành phố ở Ukraine. Người dân đang chịu đựng, và họ muốn thấy một kết thúc hòa bình nhưng trong phẩm giá”, bà Fallon nói.

Tuy nhiên, bà cảnh báo rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng cần những nhà đàm phán đủ cứng rắn, đồng thời bày tỏ lo ngại về mức độ hỗ trợ mà Ukraine đang nhận được. Theo bà, con đường phía trước của Ukraine “vô cùng khó khăn”, dù vẫn hy vọng Kiev sẽ đạt được sự hỗ trợ đủ mạnh để tiến đến một thỏa thuận hòa bình công bằng.

Trong khi các cuộc đàm phán diễn ra, chiến trường Ukraine tiếp tục nóng bỏng. Nga đã mở nhiều đợt tấn công mới vào thủ đô Kiev và các vùng phụ cận trong hai đêm liên tiếp.

Một vụ tấn công bằng máy bay không người lái ngày 30/11 khiến một người thiệt mạng và 11 người bị thương. Trước đó một ngày, các cuộc tấn công của Nga khiến sáu người thiệt mạng và hàng chục người khác bị thương trên khắp Ukraine. Khoảng 400.000 hộ gia đình tại Kiev đã bị mất điện do hạ tầng năng lượng bị phá hủy.

Trong khi đó, các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở năng lượng Nga tiếp tục làm dấy lên tranh cãi. Nhiều tờ báo dẫn nguồn tin an ninh Ukraine cho biết Kiev đứng sau vụ tấn công hai tàu chở dầu ở Biển Đen, bị nghi đang vận chuyển dầu bị trừng phạt của Nga.

Một trong những cảng dầu lớn nhất của Nga cũng phải tạm ngưng hoạt động sau một vụ tấn công bằng máy bay không người lái khác. Liên minh Đường ống Caspian, đơn vị vận hành cảng, có sự tham gia của các ông lớn như Chevron và ExxonMobil, gọi đây là “cuộc tấn công khủng bố”. Phía Ukraine không bình luận, nhưng trong nhiều tháng qua, Kiev thường xuyên nhắm vào hạ tầng dầu mỏ của Nga nhằm làm suy yếu nguồn thu phục vụ chiến dịch quân sự, theo Reuters.

Dù còn nhiều bất đồng và chưa có bất kỳ văn bản chính thức nào được công bố, các cuộc thảo luận Mỹ – Ukraine – Nga gián tiếp thông qua các kênh trung gian đang cho thấy những tín hiệu dù nhỏ nhưng đáng chú ý.

Tổng thống Trump, trong phát biểu mới đây trên chuyên cơ Không lực Một, tỏ ra lạc quan: “Ukraine đang gặp một số vấn đề nhỏ khó khăn… Nhưng tôi nghĩ rằng có nhiều khả năng chúng ta có thể đạt được một thỏa thuận”.

Trong khi đó, Tổng thống Zelensky vẫn tỏ ra thận trọng nhưng hy vọng: “Trong những ngày tới, việc cụ thể hóa các bước để chấm dứt chiến tranh trong danh dự là khả thi”.

Giữa lúc chiến sự vẫn leo thang, những cuộc gặp ngoại giao dày đặc, áp lực chính trị trong nước, và tình hình chiến trường biến động, Ukraine đang bước vào giai đoạn đầy thử thách nhưng cũng có thể là bước ngoặt quyết định cho nỗ lực chấm dứt chiến tranh.