Núi lửa Eyjafjallajokul phát hỏa: Thảm họa dài lâu

16:59 30/04/2010
Chưa bao giờ đời sống bình thường của người dân nhiều nước châu Âu lại bị ảnh hưởng nặng nề như lần phát hỏa của núi lửa trên sông băng Eyjafjallajokull ở Iceland (cái tên này có thể dịch là "núi sông băng đảo") vào trung tuần tháng 4/2010. Những đám mây tro bụi từ nham thạch của nó đã bao phủ phần lớn lãnh thổ châu Âu, làm tê liệt ngành hàng không quốc tế trong nhiều ngày.

Chỉ tính riêng trong 6 ngày đầu đóng cửa các sân bay đã khiến ngành hàng không thiệt hại tới 1,7 tỉ USD.

Thức dậy là họa

Eyjafjallajokull là một trong những núi sông băng nhỏ hơn của Iceland, nằm ở phía Bắc Skogar và phía Tây sông băng lớn hơn là Myrdalsjokull, cách thủ đô Reykjevik  200km về phía Đông. Miệng núi lửa có đường kính 3-4km (1,9-2,5 dặm) và sông băng bao phủ một diện tích khoảng 100 km vuông. Phần cuối phía Nam núi đã từng là một phần của bờ biển Đại Tây Dương của hòn đảo. Các chỏm băng của sông băng bao trùm trên một núi lửa (1.666 mét) đã phun trào tương đối thường xuyên kể từ kỷ Băng Hà...

Các núi lửa ở Iceland thường thức giấc theo chu kỳ 50-80 năm. Những chuỗi chấn động xuất hiện trong 10 năm gần đây cho thấy dường như chúng đang bước vào một giai đoạn hoạt động mới. Cũng trong khoảng 10 năm gần đây, núi lửa Eyjafjallajokull đã âm thầm tỉnh giấc với những trận động đất nhỏ không dễ được nhận thấy.

Vào dịp Lễ Giáng sinh năm 2009, những biến động địa chấn đã được phát hiện tại khu vực Eyjafjallajokull, với hàng ngàn trận động đất nhỏ (chủ yếu là cường độ 1-2 độ Richter và chỉ một vài đợt có cường độ cao hơn 3 độ Richter) ở độ sâu 7-10km bên dưới núi lửa. Ngày 26/2/2010, Viện Khí tượng Iceland cũng đã ghi nhận được hoạt động địa chấn bất thường tại đó cùng với sự mở rộng nhanh chóng của vỏ trái đất.

Ngày 20/3, Eyjafjallajokull đã phát hỏa nhưng không quá nghiêm trọng nên sự việc cũng được bỏ qua. Nhưng tới ngày 15/4/2010, núi lửa Eyjafjallajokull lại phát hỏa dữ dội. Các nhà khoa học cho rằng lần phun trào này của Eyjafjallajokull có sức mạnh hơn 10 đến 20 lần so với lần phun trào trong tháng 3. Lần phun trào gần đây nhất trước năm 2010 là vào năm 1821 và kéo dài tới hơn một năm. Một vụ phun trào khác nữa là vào năm 1612…

Mặc dù chỉ được coi là "núi lửa hạng hai" nhưng trong ba ngày đầu phát hỏa, từ 15 tới 17/4, núi lửa Eyjafjallajokull đã tung vào không khí tới 140 triệu mét khối khí và bụi, chiều cao của cột tro bụi lên tới 10km, tạo thành những đám mây có thể dịch chuyển với tốc độ hàng không. Những đám mây đó đã tích điện mạnh đến nỗi cứ 15 phút lại một lần phát ra tia chớp… Các nhà khoa học cho rằng, khoảng trên dưới một phần năm khối băng trên miệng núi lửa Eyjafjallajokull đã bị tan chảy.

Các lần phát hỏa thường được bắt đầu từ một "hơi thở sâu". Vùng đất xung quanh núi lửa như bị co cụm lại. Rồi núi bắt đầu rung chuyển, các máy đo đặc biệt ghi nhận những chấn động của đất. Rồi vang lên một tiếng động âm âm từ sâu thẳm trong lòng đất.

Các nhà khoa học theo dõi cơn phát hỏa của Eyjafjallajokull không chỉ lo lắng vì nó mà còn lo cả tới núi lửa Katla ở cách nó khoảng 12km. Thông thường, mỗi lần núi lửa Eyjafjallajokull hoạt động là nó lại gây nên phản ứng dây chuyền cho núi lửa Katla và núi lửa này sẽ phát hỏa với công suất mạnh hơn gấp nhiều lần…

Nguy cơ dài lâu

Theo báo cáo Global Alliance for Disaster Reduction của Trường Đại học Tổng hợp Bắc Carolina, nếu cả hai núi lửa này cùng phát hỏa thì đó sẽ là một thảm họa lớn và nhân loại sẽ phải đối mặt với cái gọi là "Mùa đông núi lửa": những đám mây tro bụi sẽ đẩy ngược những tia nắng mặt trời lên cao chứ không cho chiếu xuống mặt đất.

Theo báo Italia La Repubblica, "sự hoạt động đồng thời của các ngọn núi lửa ở Iceland không phải là tình cờ. Hiện tượng băng tan có lẽ đã làm giảm áp suất của các tầng trên bề mặt, khiến macma trào lên. Giả thuyết này đã được trình bày trong tạp chí Geophysical Research Letters. Theo đó, trong những năm tới, chúng ta sẽ phải chứng kiến ở Iceland những lần phát hỏa nhiều hơn và mạnh hơn của các núi lửa. Quá trình khí hậu ấm lên sẽ làm băng tan và ảnh hưởng tới chuyển dịch của macma dưới lòng đất…

Chỉ tới ngày 19/4, Cơ quan khí tượng Anh mới đưa ra thông báo là núi lửa Eyjafjallajokull đã hầu như chấm dứt trong thực tế và chỉ còn một lượng tro bụi nhỏ phun lên ở độ cao gần 200m… Tuy nhiên, một số nhà khoa học sau khi phân tích tình trạng của núi lửa Eyjafjallajokull trong suốt 800 năm qua đã đưa ra giả thuyết là nó sẽ không yên ổn trong 60 (?) năm tới và đỉnh điểm dữ dội nhất sẽ diễn ra vào năm 2030.

Cháy núi lửa, vạ hàng không

Tro bụi bị tung ra vì núi lửa đã buộc nhiều sân bay ở châu Âu phải đóng cửa trong nhiều ngày liền. Hàng chục nghìn hành khách bị mắc kẹt tại các sân bay… Giới chuyên môn đánh giá là đợt tê liệt tháng 4 của ngành hàng không quốc tế còn tệ hại hơn cả sự đình trệ đã xảy ra sau vụ tấn công khủng bố nhằm vào nước Mỹ ngày 11/9/2001. Tính trung bình mỗi ngày không được bay đã gây ra cho các hãng hàng không thiệt hại tới 200 triệu, thậm chí là 250 triệu USD… Hiệp hội Vận tải hàng không quốc tế cho biết, sau 6 ngày châu Âu đóng cửa bầu trời vì núi lửa Eyjafjallajokull, các hãng hàng không đã bị thiệt hại tới 1,7 tỉ USD…

Tuy nhiên, theo một số nhà khoa học, vụ phát hỏa của núi lửa Eyjafjallajokull khó có thể dẫn tới những thay đổi lớn về khí hậu.

Các nhà khoa học ở Trường Đại học Tổng hợp Bắc Carolina (Mỹ) mới đây đã lập sơ đồ những núi lửa đang hoạt động trên thế giới. Trong danh sách này ngoài Pinatubo của Philippines, ngọn núi lửa năm 1991 đã tung vào không khí một lượng tro bụi nhiều tới mức trong hai tuần sau đó khí hậu trên trái đất đã có những thay đổi rõ rệt, các chuyên gia còn kể tới hai ngọn núi lửa Stromboli và Etna của Italia. "Theo Cơ quan khí tượng châu Âu, ở gần các ngọn núi lửa này đang có tới 500 triệu người sinh sống. 90% trong số 1.500 núi lửa đang tích cực hoạt động tập trung trên 40 nghìn kilômét một "vòng cung lửa" trong khu vực Thái Bình Dương. Cách đây không lâu, đầu tháng 4-2010 đã có vụ phát hỏa của núi lửa ở độ sâu 1.500m dưới mặt nước trong khu vực Fidji và Samoa. Để quan sát núi lửa, các chuyên gia đã phải chế tạo một camera chịu được nhiệt độ nung chảy chì….

8 vụ núi lửa phun khủng khiếp nhất trong lịch sử nhân loại

  (Đánh giá của tạp chí Only4Men.ru)

8- Các chuyên gia cho rằng, vụ núi lửa phun khủng khiếp nhất đã xảy ra từ thời thượng cổ.

Trên đảo Sumatra: núi lửa Toba phát hỏa 71 nghìn năm trước. Khi đó đã có tới gần 2.800km khối tro bụi được tung vào không khí và có thể đã làm giảm dân số trên khắp thế giới xuống còn 10 nghìn người.

7- Núi lửa Pinatubo và Chichon ở Mexico năm 1982 phun vào trong không khí nhiều tro bụi đến mức trong suốt mấy tháng liền ở khắp trái đất đã bị trở lạnh. Các nhà khí tượng học cho rằng, lần phát hỏa tháng 4 này của núi lửa Eyjafjallajokull sẽ không gây nên những hệ lụy thảm khốc như thế đối với cả thế giới.

6 - Những đám mây độc xuất hiện sau khi núi lửa Laki ở Iceland phát hỏa vào năm 1783 - 1784 đã làm chết hàng nghìn người ở châu Âu,

và biến nhiều trang trại thành những vùng đất cằn khô. Lần phát hỏa đó đã phun vào không khí tới 120 triệu tấn tro bụi.

5 - Vụ phát hỏa khét tiếng nhất trong lịch sử đã xảy ra năm 79 sau CN với núi lửa Vesuvius ở Italia. Lần phát hỏa kéo dài hai ngày đó đã làm chết 10.000 người và xóa sổ hai thành phố Pompeii và  Herculaneum.

4 - Vụ phát hỏa của núi lửa Cracatoa ở Indonessia năm 1883 đã gần như tàn phá toàn bộ hòn đảo và làm chết 36 nghìn người. Các nhà nghiên cứu cho rằng, phần lớn số nạn nhân bị chết là vì những đợt sóng thần xuất hiện sau khi núi lửa phát hỏa. Theo đánh giá của các chuyên gia, khi đó đã có tới 25km khối tro bụi bị tung vào không khí và âm thanh phát ra từ đây đã vang tới tận Australia.

3 - Vụ phát hỏa của núi lửa Ruiz ở Columbia năm 1985 đã làm 25 nghìn người chết.

2 - Vụ phát hỏa của núi lửa Pele trên đảo Martinique năm 1902 đã làm 29.025 người chết. Phần lớn số nạn nhân đã phải bỏ mạng dưới dòng chảy nham thạch và tro tàn nóng bỏng.

1 - Vụ phát hỏa của núi lửa Tambora tháng 4/1816 ở Indonesia đã làm chết nhiều người nhất. Tiếng nổ do nó gây ra vang đi cách xa vài nghìn km cách tâm điểm của nó, làm chết 92 nghìn người và để lại trong lịch sử châu Âu dấu ấn không thể phai mờ. Chính năm 1816 đã là năm không có mùa hè vì những đám tro bụi bị tung lên từ vụ phát hỏa núi lửa Tambora đã bay lên che khuất cả mặt trời. Châu Âu và Bắc Mỹ bị nhấn chìm vào đói kém, dịch bệnh. Còn ở Italia trong một thời gian dài đã có tuyết đỏ vì bị ngấm bụi núi lửa

Phương Hà

Liên quan đến vụ đưa gần 300 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả châu Phi vào một số công ty cung cấp thực phẩm, vào bếp ăn công nghiệp và một số trường tiểu học và mầm non ở Hà Nội và Bắc Ninh, Đội 7, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hà Nội đã làm rõ hành vi tiếp tay, bảo kê, lợi dụng chức vụ đặc biệt nghiêm trọng của một số cán bộ kiểm dịch; đồng thời, thu giữ được cuốn sổ tay ghi chép việc ăn chia của các đối tượng.

Với vỏ bọc hào nhoáng là những doanh nghiệp lớn, tưởng chừng hoạt động hợp pháp nhưng thực chất các đối tượng tội phạm hình sự cộm cán đã âm thầm cài cắm, thao túng và thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật tinh vi, nguy hiểm. Việc nhận diện đúng, bóc tách trúng và triệt phá tận gốc tội phạm hình sự núp bóng doanh nghiệp trở thành một trong những thách thức cam go đối với lực lượng Công an.

Thông tin từ Phòng Cảnh sát PCCC&CNCH Công an tỉnh Khánh Hòa trưa nay (1/4) cho biết, cán bộ, chiến sĩ đơn vị này đã dập tắt đám cháy xe khách giường nằm đang dừng trên đường nội bộ tại Tổ hợp khách sạn và căn hộ cao cấp Mường Thanh Khánh Hòa ở 04 Trần Phú, phường Nha Trang.

Sáng 1/4, ông Hồ Phương, Giám đốc Trung tâm Quản lý và Điều hành giao thông công cộng thành phố Hà Nội cho biết, từ hôm nay thông qua hình thức đấu thầu, Hà Nội đã đưa vào vận hành 10 tuyến xe buýt điện với tổng số 288 phương tiện, đánh dấu bước tiến quan trọng trong lộ trình phát triển giao thông công cộng xanh.

Sau hai ngày TAND TP Hà Nội xét xử sơ thẩm vụ án xảy ra ở Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (cũ), Công ty Hoàng Dân và các đơn vị liên quan, sáng1/4, đại diện Viện kiểm sát thực hành quyền công tố tại phiên tòa đã nêu quan điểm giải quyết vụ án và đề nghị mức án đối với các bị cáo.

Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) vừa công bố dự thảo Nghị định quy định về miễn phí sách giáo khoa (SGK) giáo dục phổ thông và lộ trình miễn học phí, giáo trình môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh (GDQPAN) tại cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp trên Cổng thông tin điện tử của Bộ để lấy ý kiến góp ý theo quy định.

Sáng 1/4, TAND TP Hồ Chí Minh mở phiên tòa xét xử vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản vi phạm vi phạm quy định về hoạt động ngân hàng gây thiệt hại nghiêm trọng cho một ngân hàng do bà Hứa Thị Phấn (đã chết) và các đồng phạm thực hiện.

Dự báo ranh mặn 4‰ ảnh hưởng sâu nhất trên các cửa sông Cửu Long xuất hiện vào các kỳ triều cường, từ ngày 1 đến ngày 4/4 và từ ngày 15 đến ngày 18/4. Các tỉnh, thành Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm đảm bảo nguồn nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất.

4 năm trước, cầu mây Việt Nam có lần đầu tiên giành huy chương vàng (HCV) ASIAD sau 17 năm chờ đợi. Và với những gì đã thể thiện, đây nhiều khả năng tiếp tục là môn thể thao mang về thành tích ấn tượng cho thể thao nước nhà ở kỳ Á vận hội diễn ra tại Nhật Bản vào tháng 9 tới.

Làm việc tự do (freelance) đang trở thành lựa chọn ngày càng phổ biến của người trẻ, như một cách thoát khỏi những khuôn khổ công việc truyền thống. Tuy nhiên, khi không còn hệ thống đứng phía sau, “tự do” cũng đồng nghĩa với việc mọi áp lực từ thu nhập đến sự ổn định đều dồn về phía cá nhân.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文