Tổng thống Vladimir Putin: Âm thầm kế hoạch “thay máu” nhân sự

• Năm 2016 của Tổng thống Nga Vladimir Putin
• Bộ chính trị 2.0 của Tổng thống Vladimir Putin
• Tổng thống Nga Vladimir Putin: Sóng cả, không ngã tay chèo

Những quyết định thay đổi nhân sự bất ngờ gần đây của ông chủ Điện Kremlin dường như chỉ là báo hiệu cho một chuyển biến lớn sắp tới. Quyết định được đưa ra trước bối cảnh Nga đang phải đối đầu với nhiều vấn đề ở cả trong và ngoài nước, đặc biệt là tình trạng suy giảm kinh tế bắt nguồn từ việc giá dầu thế giới lao dốc cũng như các biện pháp trừng phạt từ phương Tây mà Moscow phải hứng chịu liên quan đến cuộc khủng hoảng ở miền đông Ukraine.

Có vẻ như ông Putin đang xích lại với những người toàn tâm toàn ý phụng sự ông, tìm đến những người trung thành và “biết nghe lệnh”. Tổng thống Nga muốn làm mới đội ngũ bằng những người ông hoàn toàn có thể tin tưởng. Tuy nhiên, có quan điểm cho rằng với việc “thay máu” đội ngũ thân cận bằng những người trẻ hơn, ông Putin có lẽ chỉ đơn thuần muốn tránh thể hiện mình với hình ảnh một lãnh đạo đã có tuổi.

Cho đến thời điểm này, không ai dám khẳng định chắc chắn những tính toán trong sự thay đổi đó là gì. Điều này giống như chính kiến trúc của Điện Kremlin: một pháo đài lớn có tường bao quanh và người bên ngoài không thể xâm nhập vào trong.

Những thay đổi bất ngờ

Tờ Sputnik đưa tin, Tổng thống Vladimir Putin cách chức Thống đốc vùng Kirov do mất niềm tin vào ông Nikita Belykh - người đang bị quản chế về tội nhận hối lộ. Trong khi đó, Thống đốc vùng Yaroslavl Sergey Yastrebov cũng bị chấm dứt sớm quyền hạn và được thay thế bởi Thứ trưởng Nội vụ Dmitry Mironov.

Ngoài ra, ông Putin cũng cách chức Đại sứ Nga  Mikhail Zurabov tại Ukraine . Đặc phái viên của Tổng thống ở khu vực Siberia, ông Nikolai Rogozhkin, bị sa thải và thay thế bằng cựu Thống đốc Sevastopol Sergey Menyailo.

Trong khu vực tây bắc, Nikolai Tsukanov - người đứng đầu khu vực Kaliningrad - đã thay thế ông Vladimir Bulavin làm đặc phái viên của Tổng thống. Ở khu vực Bắc Kavkaz, ông Oleg Belavenetsev trở thành đại diện của Tổng thống. Bên cạnh đó, Cơ quan thuế Liên bang Nga cũng đã có Chủ tịch mới, sau khi ông Andrei Belyaninov bị cách chức vì bị cáo buộc tham nhũng.

Tổng thống Putin cũng đã ký sắc lệnh hợp nhất Crimea và vùng liên bang phía nam thành vùng liên bang sau hai năm rưỡi kể từ khi nhận sáp nhập bán đảo này. Ông Putin đã bổ nhiệm Vladimir Ustinov làm đại diện toàn quyền tại khu vực này. 

Động thái thay đổi nhân sự trên diễn ra chỉ hai tuần sau khi ông Putin bất ngờ sa thải toàn bộ chỉ huy của Hạm đội Baltic - một hoạt động hiếm có trong quân đội Nga. Hồi đầu năm nay, ông Putin cũng trở thành tâm điểm chú ý của dư luận quốc tế khi ban hành sắc lệnh lập Lực lượng Cận vệ quốc gia.

Bình luận về động thái thay đổi nhân sự cấp cao mới nhất của Tổng thống Putin, nhiều ý kiến nhận định những quyết định này không liên quan đến hoạt động cải tổ cơ quan an ninh liên bang hay liên quan trực tiếp đến các cuộc bầu cử sắp tới. Đây là hoạt động điều chuyển nhân sự định kỳ nhằm tăng cường tính hiệu quả ở một số khu vực và để khắc phục các vấn đề khi cảm thấy không hài lòng.

Trong một động thái mới nhất, Tổng thống Vladimir Putin đã quyết định sa thải Chánh Văn phòng Điện Kremlin Sergei Ivanov - một trong những cánh tay phải đắc lực của ông trong 17 năm qua. 

Thay lời giải thích, Văn phòng Tổng thống Nga chỉ đăng tải một đoạn video ngắn, trong đó ông Putin cảm ơn ông Ivanov vì 17 năm cống hiến của mình. Tổng thống Putin cho biết ông hài lòng với kết quả công tác của ông Ivanov trong vai trò đứng đầu bộ máy hành chính của Tổng thống.

Theo lời Tổng thống Putin, chính ông Ivanov đã đề nghị được chuyển sang công tác khác. Tuy vậy, lý do thực sự vẫn là một bí ẩn mặc cho nhiều lời đồn đoán xuất hiện về vụ sa thải người từng là cựu Bộ trưởng Quốc phòng và là ứng viên tổng thống này. Và trên thực tế, có một điều chắc chắn rằng mọi chuyện không hề diễn ra một cách ngẫu nhiên.

Ivanov là một cựu điệp viên KGB ở St. Petersburg, được xem là một trong những nhân vật có ảnh hưởng nhất nước Nga, khi chỉ đứng sau Tổng thống Nga Putin. 

Quyết định thay thế ông Anton Vaino (44 tuổi) - một Chánh Văn phòng Điện Kremlin mới, trẻ tuổi và có ít các mối liên kết chính trị - vào vị trí của ông Ivanov phù hợp với một mô típ thay thế nhân sự gần đây của ông Putin: thế chân những người thân cận cũ và thay thế bằng những người trung thành trẻ tuổi hơn.

Theo một số nguồn tin am hiểu vấn đề, ông Vaino chưa bao giờ bị nhắc đến trong các bê bối chính trị hay vướng vào những cuộc tranh giành quyền lực. Ông cũng ít quan hệ với các nhóm thế lực hay doanh nhân trong vòng tròn quyền lực vây quanh Tổng thống Putin.

Giới chuyên gia đánh giá bước cải tổ nhân sự kể trên bề ngoài có vẻ như một sự điều chỉnh bộ máy thông thường nhưng sẽ mang đến những tác động đáng kể với chính trường Nga.

Sputnik nhận định, với động thái này, Tổng thống Putin dường như muốn củng cố lòng trung thành của những nhà chính trị bên trong bộ máy chính quyền bởi trước đó, ông Vaino đã làm việc cho văn phòng tổng thống với tư cách một ứng viên nhiều triển vọng thăng tiến. Việc ông Vaino ít liên quan tới những quan chức chính quyền cũ hay không có quá nhiều mối liên hệ cá nhân với Tổng thống Putin cũng mang nhiều ý nghĩa.

Toan tính nào phía sau?

Sự thay đổi nhân sự này diễn ra vào thời điểm nhạy cảm khi nền kinh tế Nga vẫn còn tương đối yếu. Thêm vào đó, căng thẳng với Ukraine ngày càng leo thang sau khi Nga cáo buộc Kiev định tấn công vào Crimea. Hơn nữa, Nga vẫn đang tiếp tục mở rộng sự hiện diện của mình tại Trung Đông khi tấn công vào Syria từ các căn cứ ở Iran.

Nhiều chuyên gia theo sát diễn biến của điện Kremlin đang tự hỏi: Phải chăng những thay đổi này cho thấy ông Putin đang muốn triển khai sớm cuộc bầu cử Tổng thống vào đầu năm sau, hay đây là một phương thức để đạt được kế hoạch riêng của ngài Tổng thống, trong đó có việc khởi động cải cách kinh tế cần thiết? Mặt khác, không loại trừ khả năng ông Putin đang chuẩn bị cho kế hoạch từ nhiệm vào 2018. Hoặc cũng có thể, ông Putin đang kiếm tìm một “người thừa kế” mới.

Ngoài ra, các nhà phân tích cũng cho rằng việc bãi nhiệm hay bổ nhiệm bất cứ vị trí nào trong chính quyền cũng chỉ là một quá trình tự nhiên nhằm làm mới bộ máy. Theo đó, Tổng thống Putin có nhiệm vụ nuôi dưỡng, tạo điều kiện phát triển cho những cán bộ mới, một công việc mà ông rất chú tâm thực hiện trong những năm gần đây.

Về quyết định bổ nhiệm Chánh Văn phòng Điện Kremlin mới, đây có thể là một phần của bước biến đổi chung trong vòng tròn quyền lực thân cận Tổng thống Putin khi ông chỉ đơn giản là không muốn quy tụ những quan chức quá lớn tuổi xung quanh mình. Tuy nhiên, xuất hiện ý kiến cho rằng, Tổng thống Putin có thể sa thải Ivanov và bổ nhiệm người mới vì lo lắng trước khả năng mức tín nhiệm bị suy giảm trước cuộc bầu cử tổng thống năm 2018.

Theo các chuyên gia phân tích, ông Putin đã và đang tạo ra các kênh tuyển nhân sự mới. Các cuộc bầu cử sơ bộ trong nội bộ đảng nước Nga Thống nhất vào đầu năm nay được coi là tiền đề nuôi dưỡng các nhân tố mới. 

Trong bất cứ trường hợp nào, việc loại bỏ “đồng chí cũ” có thể giúp làm mới đội ngũ lãnh đạo nước Nga và đe dọa bất cứ nhân vật nào có ý tưởng chống đối. Dẫu sao, việc loại bỏ các nhân vật cũ cũng có thể giúp làm trẻ hóa đội ngũ lãnh đạo nước Nga.

Khi ông Putin càng nắm quyền lâu, ông càng phải quan tâm, lo lắng về vấn đề nhân sự. Mặc dù vậy, trong việc bổ nhiệm nhân sự mới, ông Putin có vẻ như vẫn đặt niềm tin vào những người ông đã biết từ lâu. Đơn cử như năm nay, ông đã bổ nhiệm các cựu vệ sĩ của mình làm Thống đốc ba tỉnh của nước Nga. Một thế hệ “người của Putin” mới đang dần hình thành, những người được coi là cả sự nghiệp chịu ơn vị Tổng thống quyền lực.

Vòng tròn quyền lực xung quanh Putin bao gồm những người trung thành, hiệu quả và không chịu ảnh hưởng của yếu tố hệ tư tưởng. Rõ ràng, việc xáo trộn trong bộ máy nhà nước có thể là tín hiệu cho một sự thay đổi lớn. Tuy nhiên, lý do thực sự phía sau những thay đổi này vẫn là một bí ẩn, bởi lẽ Tổng thống Putin biết rằng “giữ bí mật mới tạo nên sức mạnh”.