Vằng vặc giữa trời ngôi sao ấy

23:53 25/05/2020
Văn hóa phương Đông quan niệm, đấy là ngôi sao của văn chương, học thuật. Ngôi sao của tiết tháo sĩ phu. Ở Văn Miếu, chỗ tôi hay đến có một cái cổng mà ai cũng biết là "Khuê Văn Các"...

Đêm nay, tôi nghĩ đến một ngôi sao: Sao Khuê!

Văn hóa phương Đông quan niệm, đấy là ngôi sao của văn chương, học thuật. Ngôi sao của tiết tháo sĩ phu. Ở Văn Miếu, chỗ tôi hay đến có một cái cổng mà ai cũng biết là "Khuê Văn Các". Nghe đâu, kẻ sĩ từ thời Vua Gia Long mỗi lần nghĩ đến cái cổng ấy thôi là sẽ nghĩ đến những điều thanh cao, đẹp đẽ nhất trong cõi lòng mình.

Nhưng mỗi lần đến Văn Miếu, nhìn vào không gian ấy, thật sự tôi không chỉ ngẫm nghĩ nhiều về ý nghĩa của cái cổng ấy. Tôi còn ngẫm nghĩ nhiều hơn đến 2 cái cổng ở bên cạnh, đó là cổng Súc Văn và Bí Văn. Hiểu nôm na: Súc văn là văn chương phải hàm súc, thâm sâu. Bí văn là văn chương phải sáng sủa, giàu thuyết phúc.

Và trong ý nghĩ của tôi thì nếu "Khuê Văn Các" là một cái đầu kẻ sĩ thì hai cánh cửa "Súc văn", "Bí Văn" tạo nên hai cánh tay kẻ sĩ. Với cái đầu ấy và hai cánh tay ấy, kẻ sĩ an tọa giữa thiên thu đất trời. Bất chấp gièm pha. Bất chấp bão giông. Bất chấp đố kỵ. Bất chấp tỵ hiềm. Bất chấp oan trái. Kẻ sĩ vằng vặc như ngôi sao khuê. Và ánh sáng lấp lánh từ ngôi sao ấy tỏa một động lực sống cho người cùng thời cũng như người hậu sinh.

Trong những miên man mơ tưởng về thứ ánh sáng toả khắp của ngôi sao ấy, tôi từng giật mình: Nhưng trong cuộc đời, có ngôi sao ấy thật không? Thế rồi, tôi tự trả lời ngay: Có! Có chứ! Ví dụ như Nguyễn Trãi, người mà sau khi được minh oan đã được Vua Lê Thánh Tông ca ngợi là "Ức trai tâm thượng quang khuê tảo".

Tôi hiểu, mọi nhận thức - kết luận về mọi nhân vật lịch sử đều không thể một chiều đơn giản. Lớp thời gian càng phủ bụi những trang sử, người hậu thế càng mờ mịt trong nẻo về tìm hình bóng tiền nhân. Làm sao có thể hiểu đúng một NGUYỄN TRÃI như một Nguyễn Trãi từng hiện hữu? Làm sao có thể hiểu trúng một NGUYỄN TRÃI như một Nguyễn Trãi từng trải qua?

Kẻ hậu thế chỉ có thể biết và hiểu về Nguyễn Trãi qua thăng trầm và vô vàn những giọng điệu khác nhau của những dòng bút sử. Trong những dòng sử ấy, thật lòng, có cả những dòng "phê" Nguyễn Trãi. Và có cả những nghi vấn về việc, người minh oan cho ông - Vua Lê Thánh Tông rất có thể cũng là người mà trước đó từng chịu ơn ông.

Ngay cả khi những nhà làm sử đã cố khách quan nhất thì những ghi chép về ông (cũng như về bất cứ một dữ kiện lịch sử nào khác) suy cho cùng cũng chỉ là cái khách quan qua con mắt và ngòi bút chủ quan. Đấy là còn chưa nói, ông đã sống và chết trong một thời đại quá nhiều biến loạn - cái hiện thực mang tính "tiên đề" cho những logic lịch sử không dễ gì chân nhận.

Nhưng thôi, cứ chìm vào  lý trí thuần túy, chúng ta rồi sẽ rơi vào ngõ cụt. Có chăng, chỉ sử dụng một mảnh lý trí nào đó của mình để đọc lại những thi tác của ông, và sau đó thì khai tử chính cái mảnh lý trí cuối cùng đó để TRỰC CẢM và TRỰC NHẬN về ông. Khi lắng lòng đọc lại "Bình Ngô Đại Cáo" theo đúng công thức đó, ta trực cảm được một Nguyễn Trãi với tấm lòng thiết tha cùng dân tộc.

Khi thả lòng trong những tự sự đầy ẩn dụ của ông: "Họa phúc hữu môi phi nhất nhật/ Anh hùng di hận kỷ thiên niên", ta trực cảm được một Nguyễn Trãi như thấu hiểu cái giá đắt khủng khiếp của những trí thức dấn thân cho cuộc đời. Hiểu được hết và lường được hết, nhưng rồi vẫn dấn thân…

Thôi thì đành đọc người xưa và cảm người xưa bằng trực giác. Để rồi từ trực giác đó, một ngôi sao khuê hiện ra trước mắt mình. Một ngôi sao lẻ loi, bé nhỏ, cô đơn, nhưng sáng vằng vặc giữa trời đêm.

Thời đại thịnh rồi thời đại suy. Cuộc bể dâu nào ai biết trước? Nhưng ngôi sao khuê vằng vặc thì muôn đời còn lại, bất chấp oan uổng, bất chấp thị phi, bất chấp trái ngang cuộc đời. 

Đêm nay, tôi tin chắc rằng ở chỗ bầu trời lồng lộng trên đỉnh Khuê Văn Các, có một ngôi sao.

Và đó là phúc phận của cõi nước non mình!

Phan Đăng

Vụ việc 300 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả lợn châu Phi được tuồn ra thị trường, thậm chí vào các trường học đã gây bức xúc trong dư luận. Sự việc xảy ra cho thấy, đã có sự buông lỏng quản lý, “đứt gãy” trong cơ chế giám sát theo chuỗi, từ khâu kiểm dịch, kiểm soát giết mổ và giám sát lưu thông.

Hôm 2/4 (giờ địa phương), sứ mệnh Artemis II chính thức rời bệ phóng tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy (Mỹ), đánh dấu lần đầu tiên sau hơn 50 năm con người quay trở lại quỹ đạo Mặt trăng. Với sự tham gia của đội ngũ phi hành gia đặc biệt và hệ thống công nghệ trị giá hàng chục tỷ USD, chuyến bay không chỉ kiểm tra giới hạn vận hành của tàu Orion mà còn mang theo những thông điệp ấn tượng, từ hợp tác quốc tế đến câu chuyện truyền cảm hứng của một cậu bé 8 tuổi.

Một trong những nguyên nhân khiến hàng loạt dự án đầu tư công trên địa bàn TP Hồ Chí Minh chậm tiến độ, đội vốn đầu tư thời gian qua đã được chỉ rõ là do chậm trễ trong việc bồi thường, giải tỏa, thu hồi đất. Dù mức bồi thường theo Luật Đất đai năm 2024 đã tăng lên khá cao, đến ngày 30/3 vừa qua các cơ quan, đơn vị có trách nhiệm vẫn chưa thể giải ngân hết số tiền chi bồi thường, thu hồi đất của năm 2025….

Đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam là dự án trọng điểm quốc gia, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội nên trong thời gian vừa qua, tại các địa phương có dự án đi qua, công tác chuẩn bị các điều kiện tốt nhất để khởi công, thi công dự án đang được tập trung cao độ.

Mùa tuyển sinh đại học năm 2026 chứng kiến sự xuất hiện của hàng loạt ngành học mới tại nhiều cơ sở giáo dục đại học, đặc biệt là các nhóm ngành liên quan đến công nghệ, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số. Thực tế này khiến thí sinh rất băn khoăn khi chọn ngành, chọn trường. 

Trước thực trạng mỹ phẩm giả, kém chất lượng đang len lỏi vào thị trường với nhiều thủ đoạn tinh vi, TP Hồ Chí Minh đã và đang mở cao điểm đấu tranh, quyết tâm “tuyên chiến” mạnh mẽ với loại tội phạm này. Không chỉ là vấn đề gian lận thương mại, mỹ phẩm giả còn trực tiếp đe dọa sức khỏe cộng đồng, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị và người tiêu dùng.

Trong lúc nhảy lầu từ tầng 7 xuống đất, nam thanh niên va chạm dây cáp viễn thông, dây tải điện nên bật lên rồi mới rơi xuống trúng ô tô du lịch đang đậu trước khi chạm đất. Điều đáng nói là nam thanh niên này đã thoát chết sau ca cấp cứu tại bệnh viện.

Thời gian gần đây, tại nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa và một số tỉnh lân cận, “cơn sốt” săn lùng cây muội hồng bất ngờ bùng phát, thu hút sự quan tâm của không ít người chơi cây cảnh. Từ những hội nhóm trên mạng xã hội đến các cuộc trao đổi, mua bán ngoài đời thực, cây muội hồng được thổi giá lên cao hàng chục triệu, trở thành đối tượng săn tìm ráo riết. Tuy nhiên, phía sau thú chơi tưởng chừng vô hại này lại tiềm ẩn nhiều hệ lụy và những nguy cơ vi phạm pháp luật hiện hữu.

Khi một tiêm kích bị bắn hạ hoặc gặp nạn trên chiến trường, việc tìm kiếm phi công không đơn thuần là cứu hộ mà là một chiến dịch quân sự phức hợp. Với Mỹ, đây là nhiệm vụ ưu tiên cao, được triển khai theo mô hình tìm kiếm – cứu nạn trong tác chiến (CSAR), kết hợp công nghệ hiện đại, lực lượng đặc nhiệm và phản ứng gần như tức thì.

Hơn 200 hộ dân sống dọc chân núi Chư Yang Hanh, xã Yang Mao, tỉnh Đắk Lắk đang thấp thỏm khi mùa mưa ở Tây Nguyên đã cận kề. Người dân càng lo lắng hơn khi nơi đây đã từng xuất hiện sạt trượt núi trong cơn bão số 13 năm ngoái, trong đó có nhiều nhà bị vùi lấp, cuốn trôi hoàn toàn…

Sáng 4/4, Cục Thống kê, Bộ Tài chính công bố tình hình kinh tế-xã hội quý I/2026. Kinh tế Việt Nam trong quý I khởi sắc, tăng 7,83% so với cùng kỳ năm trước. 

Vấn đề ô nhiễm không khí đang trở thành thách thức lớn đối với TP Hồ Chí Minh khi mật độ giao thông cao, hoạt động công nghiệp ngày càng gia tăng... Trước yêu cầu cấp bách đó, UBND TP Hồ Chí Minh đã ban hành kế hoạch hành động về kiểm soát ô nhiễm và quản lý chất lượng môi trường không khí giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文