“Tận hiến” - Dấu ấn mới của dòng phim tình báo Công an nhân dân

Không chỉ bởi đề tài vốn giàu kịch tính, bộ phim còn gây ấn tượng khi lựa chọn cách tiếp cận mới, đi sâu vào số phận và nội tâm nhân vật, khắc họa hình tượng người chiến sĩ tình báo một cách chân thực, sâu sắc, chạm đến cảm xúc người xem.

Khai thác chiều sâu con người trong thế giới tình báo

 “Tận hiến” mang đến một màu sắc mới về đề tài tình báo khi phim lựa chọn một hướng đi khác. Thay vì chỉ tập trung vào diễn biến nhiệm vụ, những cuộc truy bắt, đấu trí, hay các tuyến nhân vật chính - phản diện, bộ phim dành nhiều dung lượng để khắc họa đời sống nội tâm của người chiến sĩ. Phim tái hiện chân thật hành trình chiến đấu thầm lặng của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam trên đất Lào trong giai đoạn 1957-1977. Đó là thành quả của sự kết hợp giữa tư liệu lịch sử và tâm huyết sáng tạo của Điện ảnh Công an nhân dân, nhằm tôn vinh những chiến sĩ tình báo đã hy sinh thầm lặng trong cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do của hai dân tộc Việt - Lào.

Trong giai đoạn biến động chính trị phức tạp ở khu vực Đông Dương thập niên 60 thế kỷ trước, điệp viên mang bí danh P1 được Bộ Công an Việt Nam giao nhiệm vụ bí mật thâm nhập vào hàng ngũ đối phương trên đất Lào, anh đã phải đánh cược sự an toàn không chỉ của bản thân mà cả gia đình để thực thi sứ mệnh thiêng liêng với Tổ quốc. Trong trận chiến sống còn ấy, P1 đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

Trung tá Trần Nam Chung - Giám đốc Điện ảnh CAND chia sẻ: “Phim “Tận hiến” làm về đề tài khó, đó là những hoạt động tình báo của lực lượng CAND trong kháng chiến chống Mỹ,  gần như không được đề cập đến hay kể lại. Không có cơ quan truyền thông nào nhắc đến. Chúng tôi mong muốn bộ phim, dưới góc nhìn điện ảnh kể về một con người để tôn vinh hàng vạn người đã ngã xuống cho quê hương đất nước”.

Đạo diễn Trần Ka My chia sẻ, trong điện ảnh Việt Nam, đề tài lịch sử và tình báo luôn là một "ngọn núi" đòi hỏi các nhà làm phim không chỉ có tư duy hình ảnh sắc bén, mà còn phải sở hữu bản lĩnh và phông nền văn hóa sâu rộng.

"Thách thức lớn nhất đối với một bộ phim tình báo là lằn ranh mong manh giữa việc biến tác phẩm thành một vở kịch giải trí rập khuôn, hoặc một câu chuyện khô cứng thiếu vắng hơi thở đời sống. Làm phim về đề tài tình báo không phải là làm phim hành động đơn thuần, mà là hành trình giải mã tâm lý con người trong những hoàn cảnh khắc nghiệt nhất”.

Điều mong muốn truyền tải của đạo diễn là không muốn khán giả chỉ nhìn thấy những màn đấu trí căng thẳng, mà phải cảm nhận được sức nặng của sự hy sinh, của tình cảm gia đình ẩn phía sau những vỏ bọc lạnh lùng. Vì thế, nhân vật trong “Tận hiến” không phải những “anh hùng hoàn hảo”, mà là những con người mang đầy đủ cảm xúc: lo âu, cô đơn, giằng xé giữa trách nhiệm và đời sống riêng. Chính những khoảng lặng đó đã tạo nên sức nặng cảm xúc cho bộ phim.

Trần Ka My chia sẻ thêm: “Chúng tôi không muốn làm một bộ phim chỉ có hành động và kịch tính. Điều chúng tôi quan tâm hơn là câu hỏi: một người làm tình báo phải đánh đổi những gì để hoàn thành nhiệm vụ? Và sau tất cả, họ còn lại gì cho riêng mình?”. Cách tiếp cận hy vọng sẽ khiến bộ phim trở nên gần gũi hơn với khán giả đương đại, đặc biệt là những người trẻ.

Trung tá Vũ Liêm, Phó giám đốc Điện ảnh CAND chia sẻ: “Nếu như các tác phẩm kinh điển trước đây thường tập trung làm nổi bật tầm vóc của những chiến công lịch sử, những pha đấu trí vĩ mô, mang tính sống còn, để đi đến thắng lợi huy hoàng, thì “Tận hiến” lại soi chiếu thẳng vào những góc riêng trong tâm hồn người chiến sĩ tình báo. Chúng tôi muốn bóc tách lăng kính hào quang để khán giả nhìn thấy tận cùng sự giằng xé, nỗi cô độc tột độ của những con người chấp nhận sống một cuộc đời không phải của mình trong vỏ bọc để làm nhiệm vụ”.

Để xây dựng được một thế giới tình báo thuyết phục, nhóm sản xuất đã dành nhiều thời gian nghiên cứu, làm việc với các chuyên gia trong lực lượng Công an. Từ cách xây dựng hồ sơ nhân vật, quy trình tác nghiệp đến những chi tiết nhỏ như ánh mắt, cử chỉ, tất cả đều được trau chuốt kỹ lưỡng.

Phim được thực hiện qua hơn 20 địa điểm quay gồm: những “cơ quan công quyền trong phim” là những tòa nhà do người Pháp thiết kế trước đây ở Hà Nội, Làng Văn hóa các dân tộc Việt Nam, vùng rừng núi tại các xã biên giới Bát Mọt, Bản Vịn, Bản Đục của tỉnh Thanh Hóa và các ngôi chùa cổ, danh thắng di tích  lịch sử ở CHDCND Lào (Viêng Chăn, Savalakhet) để tái hiện chân thật không khí thời kỳ (1957-1977 ) ở Việt Nam - Lào. Các phục trang, đạo cụ, khí tài được phục dựng theo tư liệu lịch sử của Việt Nam, Lào giai đoạn 1957-1977.

“Tận hiến” là lời tri ân dành cho lực lượng Tình báo Công an nhân dân - những người đã lựa chọn sự hy sinh thầm lặng vì độc lập, tự do, hòa bình, thống nhất cho Tổ quốc. Đại diện đơn vị sản xuất cho biết: “Chúng tôi ý thức rất rõ rằng đây là một đề tài đặc thù. Nếu làm hời hợt, khán giả sẽ nhận ra ngay. Vì vậy, cả ê-kíp đã đầu tư rất nhiều thời gian cho khâu tiền kỳ, từ nghiên cứu tài liệu đến tham vấn chuyên môn”.

Quá trình ghi hình cũng không kém phần áp lực. Nhiều cảnh quay diễn ra trong điều kiện khắc nghiệt, đòi hỏi diễn viên phải duy trì trạng thái tâm lý căng thẳng trong thời gian dài. Có những phân đoạn cần quay liên tục nhiều giờ để giữ được mạch cảm xúc.

Diễn viên Hứa Vĩ Văn vào vai nhân vật chính cho biết: “Có những ngày quay mà tôi gần như không thoát vai. Nhân vật mang quá nhiều áp lực và mình phải giữ trạng thái đó suốt cả ngày. Nhưng chính những trải nghiệm đó giúp tôi hiểu hơn về sự hy sinh thầm lặng của những người làm công việc này. Khi tham gia dự án, tôi mới hiểu rằng có rất nhiều câu chuyện ngoài đời còn xúc động hơn cả trên phim; điều đó khiến mình càng trân trọng vai diễn và cố gắng thể hiện một cách chân thực nhất”.

Nỗ lực nâng tầm dòng phim đề tài Công an

Trong nhiều năm, phim về đề tài Công an thường bị xem là khó tiếp cận khán giả trẻ do cách kể chuyện truyền thống. “Tận hiến” có thể xem là một bước thử nghiệm nhằm thay đổi điều đó.

Theo Giám đốc Điện ảnh CAND Trần Nam Chung, trước đây có một số hãng phim tiếp cận đề tài tình báo, có những bộ phim gây ấn tượng, nhưng cũng có những tác phẩm chưa để lại dấu ấn.

Điện ảnh CAND tiếp cận đề tài này với tâm thế, mong muốn tìm đến đề tài khó, chứa đựng nhiều câu chuyện bí mật hấp dẫn khán giả. Khai phá “vùng đất” này rất khó nhưng đó là cơ hội để khẳng định bước đi trưởng thành của Điện ảnh CAND nói riêng và điện ảnh Việt nói chung. Vẫn còn nhiều khó khăn nhưng với những góc nhìn cởi mở và sự đầu tư bài bản, những câu chuyện về lịch sử dần dần khai mở. Đó cũng là một hình thức giáo dục liên quan đến lịch sử của dân tộc bởi học lịch sử qua phim là cách học mang lại hiệu quả thẩm mỹ cao.

Đạo diễn Trần Ka My cho biết, không muốn phá bỏ những giá trị cốt lõi của dòng phim này, nhưng cần tìm một cách kể mới để phù hợp với khán giả hiện nay. Đó là lý do “Tận hiến” chú trọng nhiều hơn đến yếu tố con người, khai thác chiều sâu nội tâm của nhân vật. Sự thay đổi này bước đầu cho thấy tín hiệu tích cực, khi bộ phim nhận được sự quan tâm từ nhiều nhóm khán giả khác nhau, không chỉ những người yêu thích thể loại chính luận mà còn cả giới trẻ.

Dù mới lên sóng, “Tận hiến” đã cho thấy tiềm năng trở thành một dấu ấn đáng nhớ của dòng phim tình báo CAND. Quan trọng hơn, bộ phim mở ra một hướng đi mới khi khai thách chiều sâu nội tâm của nhân vật, kể những câu chuyện giàu cảm xúc nhưng vẫn giữ được tính chính luận.

Trong bối cảnh truyền hình chỉ kể những câu chuyện quen thuộc về gia đình, đời sống, những tác phẩm như “Tận hiến” cho thấy khán giả sẵn sàng đón nhận những câu chuyện nghiêm túc, nếu được kể một cách chân thành và có chiều sâu. Và có lẽ, giá trị lớn nhất mà bộ phim mang lại không chỉ nằm ở những phút giây kịch tính trên màn ảnh, mà ở sự gợi mở về những con người âm thầm cống hiến, hy sinh vì độc lập, tự do cho đất nước.