Ai Cập: Thêm một bước trấn áp Huynh đệ Hồi giáo

Hai thành viên của Tổ chức Giám sát Nhân quyền (HRW) của Mỹ, gồm Giám đốc điều hành Kenneth Roth và Giám đốc phụ trách khu vực Trung Đông và Bắc Phi Sarah Leah Whitson, đã bị chặn lại tại sân bay quốc tế Cairo, bị từ chối nhập cảnh và trục xuất ra khỏi Ai Cập vào sáng sớm ngày 11/8.

Bà Whitson cho biết, đây là lần đầu tiên bà và các thành viên Tổ chức HRW bị cơ quan quyền lực ở Ai Cập từ chối nhập cảnh mà không nêu rõ lý do xác đáng, trong mảnh giấy điền mẫu xin nhập cảnh có đánh dấu vào ô ghi dòng chữ "Vì lý do an ninh".

HRW đã đóng cửa văn phòng đại diện tại Ai Cập và rút khỏi nước này từ đầu năm 2014 sau khi xảy ra những vụ tranh cãi giữa các tổ chức nhân đạo, nhân quyền Mỹ với chính quyền Ai Cập xung quanh các vấn đề trấn áp người biểu tình và bắt bớ, giam cầm người của tổ chức Huynh đệ Hồi giáo. Ngay sau đó, HRW đã tiến hành một cuộc điều tra riêng về các vấn đề này. Cuộc điều tra đã kết thúc và 2 thành viên cao cấp của HRW dự kiến vào Ai Cập hôm 10/8 được cho là nhằm mục đích tổ chức công bố bản báo cáo điều tra nói trên.

Bên cạnh đó, việc 2 thành viên cấp cao của HRW vào Ai Cập đúng vào dịp tòa án nước này chuẩn bị đưa ra xét xử lại khoảng 50 lãnh đạo cấp cao của tổ chức Huynh đệ Hồi giáo vào ngày 16-8 sắp tới, là một hành động hết sức nhạy cảm.

Việc chính quyền Ai Cập mạnh tay trấn áp tổ chức Huynh đệ Hồi giáo không phải là mới, mà đã được tiến hành ngay sau khi quân đội do ông Abdul Fattah el-Sisi lãnh đạo làm cuộc đảo chính êm ái vào tháng 7/2013. Nhưng những sự kiện mới đang ngày càng làm sống lại những sự kiện cũ. Ngày 14/8/2014 là đúng 1 năm xảy ra vụ quân đội và cảnh sát Ai Cập xả súng vào đoàn người biểu tình ủng hộ cựu Tổng thống Morsi làm chết hơn 800 người. Đây là vụ việc nghiêm trọng nhất trong 3 năm biến động chính trị tại Ai Cập kể từ sau cuộc biểu tình Mùa xuân Arập đầu năm 2011 khiến Tổng thống Hosni Mubarak phải từ chức.

Sau vụ đàn áp ngày 14/8, Ai Cập bị nhiều nước lên án, trong đó đồng minh Mỹ có hành động mạnh mẽ nhất, tuyên bố cắt viện trợ quân sự cho Ai Cập để phản đối hành động đàn áp người Hồi giáo của Cairo. Sự việc đã khiến cho quan hệ giữa 2 nước đồng minh căng thẳng một thời gian, nhưng rốt cuộc Cairo vẫn không thay đổi lập trường quan điểm cứng rắn của mình trong việc trấn áp Huynh đệ Hồi giáo.

Ông Sisi tiếp tục chỉ đạo cho quân đội Ai Cập thẳng tay đàn áp, bắt bớ những người thuộc thành phần Huynh đệ Hồi giáo và cả những người ủng hộ tổ chức này, những người theo chủ nghĩa tự do, trong đó có thanh niên, trí thức tham gia vào làn sóng Mùa xuân Arập. Chính quyền lâm thời do quân đội điều khiển đã trao toàn quyền cho cảnh sát bắt bớ và bắn giết bất cứ ai liên quan đến Huynh đệ Hồi giáo.

Sau vài tháng thẳng tay đàn áp, chính quyền do quân đội dựng lên đã bắt giam hơn 16.000 người, chủ yếu là các lãnh đạo và thành viên Huynh đệ Hồi giáo và những người Hồi giáo ủng hộ tổ chức này; hơn 1.000 người đã bị giết chết trong các cuộc đàn áp biểu tình.

Tháng 9/2013, giới lãnh đạo Ai Cập tiến thêm một bước, ra phán quyết giải tán Huynh đệ Hồi giáo và cấm mọi hoạt động của tổ chức này trên đất Ai Cập. Huynh đệ Hồi giáo đã bị đặt ngoài vòng pháp luật, các thành viên, kể cả các lãnh đạo của tổ chức này trở thành tội phạm, khủng bố và đều đã bị bắt giam.

Bất chấp lệnh cấm của Chính phủ, nhiều người ủng hộ cựu Tổng thống Mohammed Morsi và Huynh đệ Hồi giáo vẫn tiếp tục biểu tình phản đối.

Ngày 24/3/2014, một phiên tòa ở Cairo đã tuyên phạt án tử hình đối với 529 người là thành viên và người ủng hộ tổ chức Muslim Brotherhood vì tham gia vào một vụ tấn công đồn cảnh sát ở thành phố Minya, gần Cairo, làm chết một nhân viên cảnh sát trong làn sóng biểu tình phản đối vụ đảo chính lật đổ Tổng thống Mohamed Morsi vào tháng 7 và 8/2013. Phán quyết này sau đó được rút xuống còn 37 án tử hình, còn lại chuyển thành án tù chung thân.

Đến cuối tháng 4/2014, thêm một phiên tòa tập thể nữa diễn ra tại Cairo, với số án tử hình được tuyên lập một kỷ lục mới: 683 người bị tuyên án, trong đó có lãnh đạo Huynh đệ Hồi giáo Mohammed Badie. Và một lần nữa, phán quyết tập thể kỳ lạ này cũng được thay dổi, xét xử lại vào một dịp khác, dự kiến vào đầu tháng 8/2014 nhưng được dời lại vào ngày 16/8 như đã nêu trên.

Ngày 10/8, thêm một động thái nữa tiến tới thủ tiêu hoàn toàn dấu hiệu tồn tại của Huynh đệ Hồi giáo, với việc một tòa án ở Cairo ra phán quyết giải tán luôn đảng Tự do và Công lý (FJP) - một đảng chính trị được Huynh đệ Hồi giáo lập ra sau sự kiện Mùa xuân Arập năm 2011 để tham gia vào đời sống chính trị Ai Cập. FJP và Huynh đệ Hồi giáo đã nhanh chóng trở thành lực lượng chính trị mạnh nhất Ai Cập, giành chiến thắng trong các cuộc bầu cử Quốc hội và quan trọng nhất là việc ông Mohammed Morsi được bầu làm Tổng thống dân cử đầu tiên vào tháng 5/2012.

Nhưng mọi chuyện đã bắt đầu xấu đi kể từ khi ông Morsi quyết tâm thông qua Hiến pháp mới và đấu đá quyết liệt với quân đội rồi sau đó là hệ thống tư pháp Ai Cập, để rồi bị phản đối và bị chính người ông đưa lên lãnh đạo quân đội lật đổ.

Trong một phát biểu trước báo giới ngay sau khi phán quyết giải tán FJP được đưa ra, ông Ezzedin Al-Komi, Chủ tịch đảng FJP và là Chủ tịch Hội đồng Shura (Hạ viện Quốc hội Ai Cập) cho rằng "phán quyết của tòa án giải tán FJP không thể ngăn cản chúng tôi tiếp tục phục vụ nhân dân". Nhưng chắc chắn phán quyết này sẽ là đòn quyết định cuối cùng giáng vào Huynh đệ Hồi giáo