Cảnh báo chết người về bệnh viêm màng não

Theo Quỹ Nghiên cứu bệnh viêm màng não Anh (MRF), viêm màng não là triệu chứng viêm lớp màng xung quanh não và tủy sống, có thể do một virus hay vi khuẩn gây ra và có thể gây nhiễm trùng máu, khi đó khuẩn cầu màng não sinh sôi trong máu, tấn công hệ miễn dịch và gây tổn hại cơ quan nội tạng. Khi cơ thể cật lực cung cấp oxy cho mọi bộ phận cơ thể – sự tiếp tế này không đến được nhiều cho hai bàn tay và chân cũng như bề mặt da để duy trì tuần hoàn cho cơ quan sống.

Hơn nữa, hai lá phổi cũng phải làm việc nặng nhọc hơn. Điều này giải thích các triệu chứng của nhiễm trùng máu – da tái nhợt, tay và chân lạnh, hơi thở gấp và bất tỉnh. Viêm màng não giết chết người bệnh chỉ trong 4 giờ – đó là lý do khiến cộng đồng y khoa luôn quan tâm cảnh báo đến những người trẻ tuổi.

Nicole Wilson đang vui chơi hè với một người bạn tại đảo Cyprus, vào một buổi sáng, cô gái trẻ bất chợt cảm thấy như cơ thể mình vướng phải những triệu chứng kỳ lạ đến mức khó hiểu. Chỉ trong vòng 30 phút, cô gái 16 tuổi, đang khỏe mạnh, đột nhiên nôn thốc nôn tháo và hoa mắt chóng mặt.

Nicole Wilson, sống ở Sutton, Anh, nhớ lại: “Tôi thấy mình như lả người đi, giống như toàn thân bị một con virus tấn công”. Vài giờ sau, Wilson bị đau nhói ở mắt cá chân, thở mệt và bị mất phương hướng. Thân nhiệt cô bắt đầu tăng cao. Nicole, lúc đó đang ở trong gia đình của người bạn, tắm nước lạnh để mong thân nhiệt hạ xuống. “Nhưng tình hình càng tệ hại hơn”, cô gái nói. Lo lắng, gia đình người bạn cho gọi xe cấp cứu.

Khi chiếc xe cấp cứu vừa đến, Nicole bắt đầu nôn mửa và đi tiêu chảy liên tục, dạ dày co thắt và hai chân đau nhức đến chảy nước mắt. Một bên mặt của Nicole bị liệt. Không ai biết chuyện gì đã xảy đến với cô gái. Thật ra, Nicole đang thể hiện những triệu chứng của bệnh viêm màng não chết người. May mắn là Nicole sống sót nhưng hậu quả của bệnh đã làm cho cô gái mê thể dục và khiêu vũ bị mất hai chân và bị yếu một mắt. Nicole cũng bị vô sinh do bệnh.

Bộ não khoẻ mạnh (trái) và bộ não mắc bệnh viêm màng não.

Chẩn đoán sớm bệnh viêm màng não là yếu tố mang tính sống còn, giáo sư Đại học Hoàng gia London Mike Levin xác định. Bởi vì, những bước phát triển của bệnh này nhanh hơn các bệnh khác rất nhiều. Ngay đến những chuyên gia y khoa cũng khó mà phát hiện ra các triệu chứng, giáo sư nói. Ông Levin nhấn mạnh: “Những triệu chứng đầu tiên giống như bị cúm gà – cảm thấy người đau nhức, đau đầu và nôn mửa”.

Theo giáo sư Levin, sự khác biệt chủ yếu là “sự tiến triển liên tục của các triệu chứng”. Giáo sư giải thích: “Với cúm gà, người bệnh cảm thấy đỡ hơn sau khi dùng paracetamol hay thuốc giảm đau ibuprofen. Nhưng với viêm màng não thì tình hình ngày càng tệ hại hơn cho dù có làm gì đi nữa. Lúc đó, tứ chi đau nhức dữ dội, nhịp tim nhanh và màu da đổi sang tái nhợt – tất cả những dấu hiệu cho thấy máu không tuần hoàn thuận lợi. Vài giờ sau đó – khi tình trạng đến lúc nguy kịch – mọi dấu hiệu bệnh lộ rõ ra ở tứ chi”.

Điều quan trọng khác nữa là những triệu chứng rõ ràng của viêm màng não thường không lộ ngay từ ban đầu. Chính điều đó đã khiến bác sĩ khó chẩn đoán bệnh nhận ra ngay.

Không ai biết tường tận sự thật này hơn cha mẹ của chàng trai Saleem Akintoye, 21 tuổi – người con thứ hai trong gia đình chết vì bệnh viêm màng não khi đang là sinh viên. Hình ảnh của Saleem Akintoye cũng được sử dụng trong chiến dịch cảnh báo bệnh viêm màng não vào mùa đông của Tổ chức Viêm màng não Anh, Meningitis UK.

Gia đình của Saleem đã từng một lần suy sụp tinh thần trầm trọng sau khi anh trai Kruger của Saleem chết vì căn bệnh viêm màng não quái ác này lúc chỉ mới 15 tuổi, ngay trước khi Saleem chào đời. Mặc dù biết rõ về bệnh này, nhưng chỉ vì sai lầm tưởng đó là triệu chứng bình thường giống như cúm gà mà Saleem phải trả giá bằng chính mạng sống của mình.

Các triệu chứng viêm màng não đã xuất hiện vào đêm Saleem đi chơi với bạn gái. Ngày hôm sau,  Saleem không ra ngoài ăn trưa với bạn bè như đã hứa mà nằm liệt trên giường. Tối hôm sau, cô bạn gái Jodie, hộ lý bệnh viện, phát hiện Saleem đã chết.

Steve Dayman, Giám đốc Điều hành của Meningitis UK.

Sinh viên, học sinh là đặc biệt có nhiều nguy cơ mắc bệnh viêm màng não vì một số lý do chủ yếu, giáo sư Levin giải thích. Ông nói mặc dù trẻ nhỏ thuộc nhóm tuổi có nguy cơ cao nhất nhưng chúng thường được bảo vệ bởi các kháng thể của người mẹ trong 6 tháng đầu đời. “Sau đó chúng ta không có sự miễn dịch và có thể dễ dàng tiếp nhận từ những người khác có mang những biến thể bệnh khác nhau”, giáo sư cho biết.

Theo giáo sư Levin, một trong những lý do tại sao viêm bệnh màng não khó điều trị dứt điểm bởi vì nó liên tục biến đổi thành các biến thể mới. Levin giải thích: “Tại các trường đại học và trung học, những thanh thiếu niên đã xây dựng được sự miễn dịch đối với những biến thể bệnh từ trong những cộng đồng riêng của họ bất ngờ bị tiếp xúc với những biến thể mới lạ từ những địa phương khác, và bởi vì các yếu tố sinh hoạt như là sống chung với nhau trong một không gian hẹp – do đó tỷ lệ nhiễm khuẩn cầu màng não trong nhóm tuổi này sẽ cao hơn bất kỳ nhóm tuổi nào khác”.

Nhóm tuổi được xác định đặc biệt có nguy cơ cao là bắt đầu từ 14 tuổi, bởi vì đó là lúc thiếu niên nói chung khởi đầu cuộc sống xã hội trong những nhóm người đông hơn, và cũng vì sự trao đổi nụ hôn với nhau bắt đầu ở độ tuổi này. Levin cảnh báo: “Một tỷ lệ đáng kể trong dân số mang khuẩn cầu màng não trong mũi và cổ họng – điều đó có nghĩa là nguy cơ nhiễm trùng là khá cao ở độ tuổi thiếu niên”.

Nicole Wilson.

Steve Dayman, Giám đốc Điều hành của Meningitis UK và người có con trai đã chết vì bệnh viêm màng não và nhiễm khuẩn cầu màng não vào năm 1982, nói rằng: “Nhiều gia đình có niềm tin không đúng là con cái của họ đã được tiêm phòng vắcxin viêm màng não từ nhỏ cho nên chúng sẽ được bảo vệ chống lại mọi dạng thể của bệnh nguy hiểm chết người này”.

Steve Dayman nói: “Nhưng thật là đáng buồn bởi vì mặc dù những tiến bộ khoa học lớn lao đã cho ra đời những loại vắcxin ngừa các biến thể như HIB, viêm màng não C và những biến thể phổ biến nhất của khuẩn cầu màng não, nhưng vẫn chưa có vắcxin nào bảo vệ cơ thể chống lại dạng phổ biến nhất là viêm màng não nhóm B. Cộng đồng khoa học thế giới hiện thời vẫn chưa hiểu được viêm màng não nhóm B quá phức tạp này. Nhưng chúng ta đang có tiến bộ và tôi hy vọng chúng ta sẽ có vắcxin ngừa viêm màng não nhóm B trong thời gian sớm nhất. Và từ đây cho đến lúc đó, điều quan trọng nhất là giới học sinh sinh viên và bậc cha mẹ nên hết sức cảnh giác với những mối nguy hiểm”